زبان ترکی استانبولی مرغی

گزارش صدای آمریکا درباره زبان سوتی ترکی – ژانویه ۲۰۱۸

زبان ترکی استانبولی مرغی یا زبان سوتی ترکی (ترکی: kuş dili) گونه‌ای از زبان ترکی است که از طریق سوت‌های زیر و ملودی‌ها منتقل می‌شود. این زبان در گذشته توسط کشاورزان ترکیه برای ارتباط از راه دور در مناطق کوهستانی استفاده می‌شد و امروزه تنها حدود ۱۰٬۰۰۰ گویش‌ور دارد. این زبان با روستای کوش‌کوی (Kuşköy) در استان گیرسون در شمال ترکیه پیوند دارد؛ جایی که از سال ۱۹۹۷ هر ساله میزبان جشنواره‌ای با عنوان «زبان پرندگان، فرهنگ و هنر» بوده است.^[۱]

قدمت این زبان به حدود ۴۰۰ سال پیش بازمی‌گردد، هرچند منشأ دقیق آن هنوز مشخص نیست. یونسکو در سال ۲۰۱۷ این زبان را در فهرست میراث فرهنگی ناملموس خود ثبت کرد. کشورهای دیگری که زبان‌های سوتی دارند شامل یونان، مکزیک و موزامبیک هستند.

دلایل در خطر بودن زبان سوتی ترکی

استفاده گسترده از تلفن‌های همراه باعث کاهش کاربرد اصلی زبان سوتی ترکی (kuş dili) شده است. از آن‌جا که روستای کوش‌کوی در دره‌ای عمیق و منطقه‌ای کشاورزی واقع شده، سوت‌ها می‌توانند بسیار دورتر از فریاد شنیده شوند و برای ارتباط از راه دور مناسب‌تر باشند. اما با ورود تلفن‌های همراه به روستا، بسیاری از مردم این روش را آسان‌تر و کارآمدتر یافتند و به تدریج استفاده از زبان سوتی کاهش یافت.^[۲]

با این حال، مردم کوش‌کوی برای حفظ این زبان تلاش می‌کنند؛ از جمله آموزش آن و برگزاری جشنواره‌های سالانه. از سال ۲۰۱۴، مسئولان منطقه آموزش زبان سوتی را در سطح مدارس ابتدایی آغاز کرده‌اند.

از سوی دیگر، به دلیل ماهیت روستایی و کشاورزی کوش‌کوی، فرصت‌های شغلی و سبک زندگی متنوعی در آن وجود ندارد. همین امر باعث شده که بسیاری از جوانان روستا را ترک کنند و به دنبال زندگی متفاوتی در مناطق دیگر باشند.^[۳]

آموزش زبان سوتی ترکی (kuş dili)

در حال حاضر، زبان kuş dili در قالب دو برنامه آموزشی شناور (immersion) تدریس می‌شود. نخستین برنامه در دبستان کارابورک (Karabork Primary School) برگزار می‌شود که در آغاز، ۳۰ دانش‌آموز در آن شرکت داشتند. در این کلاس، دانش‌آموزان با تکنیک‌های زبان سوتی و همچنین ساختار دهان و دندان مورد نیاز برای تولید این زبان آشنا می‌شوند. پس از یادگیری اصول، آن‌ها توانایی برقراری ارتباط با این زبان را کسب می‌کنند.

از سال ۲۰۱۹، زبان kuş dili به عنوان یک درس اختیاری در دانشکده گردشگری دانشگاه گیرسون ترکیه نیز ارائه می‌شود.^[۴]

پانویس

[1] ttps://www.nytimes.com/2019/05/30/arts/in-turkey-keeping-alive-a-language-of-whistles.html

[2] ttps://www.hurriyetdailynews.com/un-moves-to-protect-whistled-bird-language-in-turkeys-black-sea-region-123671

[3] ttps://eurasianet.org/turkey-village-preserves-bird-language-in-a-cell-phone-world

[4] ttps://fethiyetimes.com/magazine/24273-kus-dili-whistle-language-of-black-sea-nominated-for-unesco.html

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]