زبان بانجاری

زبان بانجاری
تبار	Default زبان بانجاری
کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹	bjn

زبان بانجاری (به بانجاری: Basa Banjar، باس بنجر)، یک زبان آسترونزیایی از شاخه زبان‌های مالایی است که عمدتاً توسط بانجری‌ها — یک گروه قومی بومی از منطقه بانجار — در کالیمانتان جنوبی واقع در جنوب شرقی کالیمانتان در اندونزی صحبت می‌شود. زبان بانجاری زبان میانجی غیررسمی برای جوامع بومی گوناگون، به‌ویژه در کالیمانتان جنوبی، و همچنین کالیمانتان مرکزی (به‌ویژه در والی‌نشین سرویان و والی‌نشین سوکامارا) و به‌طور کلی کالیمانتان شرقی است.

بانجاری‌ها جمعیت قابل‌توجهی در دیگر استان‌های اندونزی، به‌ویژه در سوماترا (ریائو و سوماترا شمالی) دارند و برخی مناطق ریائو دارای اکثریت جمعیت بانجری هستند، مانند ناحیه ایندراگیری هیلیر.

به‌جز بانجری‌های بومی در اندونزی، زبان بانجری توسط دیاسپورای کوچک بانجری در خارج از کشور نیز صحبت می‌شود، به‌ویژه در ایالت‌های مالزی شامل پراک، سلانگور، کداح و جوهور، با اقلیت‌های قابل‌توجه در صباح، برونئی و سنگاپور؛ با این حال، آن‌ها تمایل دارند از آن به عنوان زبان اصلی استفاده نکنند و سطح تسلط آن‌ها مورد تردید است.

گویش‌ها

حداقل دو تقسیم‌بندی گویشی در زبان بانجاری وجود دارد: ۱. بانجار هولو ۲. بانجار کوالا بر اساس نظر Cense، گویش بنجار هولو عمدتاً توسط مردم بانجاری در مناطق ناحیه رودخانه هولو جنوبی و ناحیه رودخانه هولو شمالی صحبت می‌شود. زبان برانگاس، یک زبان باریتو که در کالیمانتان جنوبی تقریباً منقرض شده است، نیز رابطه نزدیکی با گویش بنجار کوالا دارد، به‌طوری که بسیاری از واژگان زبان بانجاری را جذب کرده، اما از نظر واژگانی به سایر زبان‌های باریتو، به‌ویژه زبان باکومپای نزدیک‌تر است.

واج‌شناسی

هم‌خوان‌ها

فهرست هم‌خوان‌های زبان بانجاری در زیر نشان داده شده است. همه به جز [ʔ] در آغاز هجا ظاهر می‌شوند:

		لبی	لثوی	کامی	نرم‌کامی	چاکنایی
خیشومی		m	n	ɲ	ŋ
انفجاری/ انسایشی	بی‌واک	p	t	tʃ	k	(ʔ)
	واک‌دار	b	d	dʒ	ɡ
سایشی			s			h
کناری			l
لرزشی			r
تقریبی		w		j

• [ʔ] یک هم‌آوای /k/ در پایان واژه است.
• هم‌خوان‌های زیر می‌توانند یک هجای CVC را ببندند: /p t k m n ŋ s h r l/. واژه‌ها نمی‌توانند با خوشه‌های هم‌خوانی آغاز شوند. در داخل یک ریشه، یک توالی NC همیشه هم‌ارگانیک (هم‌مخرج) خواهد بود، اگرچه تکرار و چند پیشوند مانند sing- می‌توانند توالی‌های دیگری تولید کنند، برای مثال /ŋb, ŋp, ŋt, ŋr, ŋl, kr, /. سایر توالی‌های میان‌واژه‌ای شامل /kt/, /kn/, /ŋn/, /nɲ/, /st/, /sn/, /hk/, /hj/, /lk/ و /rɡ/ هستند.

واکه‌ها

Sudarmo پنج تک‌واکه را شناسایی می‌کند:

	پیشین	مرکزی	پسین
بسته	i		u
نیم‌بسته	ɛ	(ə)	o
باز		a

الگو:IPA blink یک هم‌آوای الگو:IPA slink است.

Durasid سه تک‌واکه و سه دفتونگ (دو واکه) را در زبان بانجری پاهولوآن شناسایی می‌کند:

	پیشین	مرکزی	پسین
بسته	i		u
باز		a

از نظر منطقه‌ای، /a/ دارای هم‌آوای [ə] و /u/ دارای هم‌آوای [ɔ] است. دفتونگ‌ها شامل /ai/, /au/, /ui/ هستند. وام‌واژه‌ها با /e/ یا /o/ به این سه واکه جذب می‌شوند. برای مثال kréték به صورت [karitik] محقق می‌شود. با این حال، از آنجا که اکثر گویشوران بنجری به‌طور مؤثر دوزبانه هستند، این تحقق آوایی نادرتر می‌شود.

الفبا

الفبای استاندارد به شرح زیر است:

الفبا
a	b	c	d	é	g	h	i	j	k	l	m	n	ny	ng	o	p	r	s	t	u	w	y
ارزش آوایی
a	b	tʃ	d	ɛ	ɡ	h	i	dʒ	k	l	m	n	ɲ	ŋ	o	p	r	s	t	u	w	j

متن نمونه

ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر به زبان بنجری:

Sabarataan urang dilahirakan mardeka wan baisi martabat wan hak-hak nang sama. Buhannya dibarii akal wan hati nurani wan saharusnya bagaul satu wan nang lainnya dalam sumangat parsaudaraan.

ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر به انگلیسی:

همه انسان‌ها آزاد زاده شده و در حرمت و حقوق با هم برابرند. آنان دارای عقل و وجدان هستند و باید با یکدیگر با روحیه برادری رفتار کنند.

جستارهای وابسته

• مردم بانجار
• معماری بانجری
• بانجارماسین
• کالیمانتان جنوبی
• Paradisec

کتاب‌شناسی

• Bahasa Banjar Hulu [زبان بانجار پاهولوآن] (in Indonesian). جاکارتا: مرکز توسعه زبان جمهوری اندونزی. 1978.
• Inventarisasi Kosakata Populer Bahasa Kutai dan Bahasa Banjar [فهرست واژگان رایج زبان کوتایی و زبان بانجری] (in Indonesian). ساماریندا: مرکز زبان‌شناسی استانی کالیمانتان شرقی، جمهوری اندونزی. 2007. ISBN 978-979-16282-5-9.
• Kamus Bahasa Banjar Dialek Hulu-Indonesia [فرهنگ لغت بانجری پاهولوآن به اندونزیایی] (in Indonesian). بانجارماسین: مرکز زبان‌شناسی بانجارماسین، وزارت آموزش ملی جمهوری اندونزی. 2008. ISBN 978-979-685-776-0.
• Morfo Sintaksis Bahasa Banjar Kuala [مورفولوژی نحوی بانجری کوالا] (in Indonesian). جاکارتا: مرکز توسعه زبان جمهوری اندونزی. 1986.
• Nomina Bahasa Banjar [اسم‌ها در زبان بانجری] (in Indonesian). جاکارتا: آژانس تحقیق و توسعه و حسابداری جمهوری اندونزی. 1998. ISBN 979-459-833-X.
• Pedoman Umum Ejaan Bahasa Banjar [دستورالعمل‌های عمومی املای زبان بانجری] (in Indonesian) (1 ed.). بانجارماسین: مرکز زبان‌شناسی بانجارماسین، مرکز زبان، وزارت آموزش ملی جمهوری اندونزی. 2009.
• Refleksi Etimon Proto-Austronesia dalam Bahasa Banjar [بازتاب ریشه‌های پیشاآسترونزیایی در زبان بانجری] (in Indonesian). جاکارتا: مرکز توسعه زبان جمهوری اندونزی. 1992. ISBN 979459315X.
• Struktur Bahasa Banjar Kuala [ساختار زبانی بانجری کوالا] (in Indonesian). جاکارتا: مرکز توسعه زبان جمهوری اندونزی. 1981.