زبان بشکردی
| بشاگردی | |
|---|---|
| بشاگردی شمالی | |
| مرزی گال | |
| کدهای زبان | |
| ایزو ۳–۶۳۹ | – |
| گلاتولوگ | bash1263 (Bashkardi)[۱]nort2644 (Northern Bashaka)[۲] |
زبان بشاگردی نام دو زبان یا دو گویش با نام مارزی گال و ملکی گال یا بَشاکردی و بَشکَردی ، یک زبان ایرانی جنوب غربی است که در استان‌های هرمزگان، کرمان و سیستان و بلوچستان گفتگو می‌شود. این دو زبان (مارزی گال و ملکی گال) با بلوچی،فارسی،لری، گویش‌های گرمسیری، کمزاری و لارستانی مرتبط است.[۳][۴][۵]
تفاوت مارزی گال و ملکی گال
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]زبان بشاگردی و برچسب‌های معادل آن به عنوان اصطلاح کلی برای تمام گونه‌های زبانی در منطقه بشاگرد در استان هرمزگان استفاده شده است که اغلب این تصور را ایجاد می‌کند که این گونه‌ها یک زبان واحد هستند.[۵]
در زبان بشاگردی گال به معنی گفتار و زبان است و ملکی ترجمه بومیان قبلی و مرکزی است ملکی گال زبان مناطق مرکزی و دشت‌های آباد است مارزی گال زبان مناطق کوهستانی، سخت‌گذر و مرزهای طبیعی بشاگرد (به‌ویژه بخش‌های شمالی و هم‌جوار با بلوچستان) است.
اسکیرور (۱۹۸۹) یک تمایز اولیه میان «بشاگردی شمالی» و «بشاگردی جنوبی» قائل شد. حسن محبی نیز بیان داشته که این تمایز توسط سخنوران نیز مطابقت دارد و آنها بشاگردی شمالی را تحت عنوان «مارزی گال» و «بشاگردی جنوبی» را تحت عنوان ملکی گال می‌شناسند. تحقیقات بعدی توسط کورن جایگاه این دو گونه از هم را مشخص کرده است. کورن بیان می‌دارد که گونه‌های بشاگردی ویژگی‌ها و شباهت‌هایی دارند که بیشتر به علت همسایگی و تأثیرات آنها بر یکدیگر می‌باشد تا لزوما داشتن یک نیای مشترک.[۵]
مارزی گال همراه با برخی از گونه‌های ایرانی جنوب غربی خود در گروه بندری قرار می‌گیرد در حالی که ملکی گال به علت ویژگی‌ها و شباهت‌هایی که با زبان بلوچی و پهلوی دارد می‌تواند در گروه زبانی بلوچی قرار بگیرد.[۵] ایران اطلس گروه بندری یا هرمزگانی را مستقل از زبان فارسی (فارسی نو) می‌داند اگرچه با نام‌های فارسی بندری نیز شناخته می‌شود.[۶] گروه هرمزگانی با زبان‌های لارستانی، کمزاری، فارسی و لری جزء در شاخه زبان‌های ایرانی جنوبی غربی قرار می‌گیرند.[۶] برخی منابع چون گلاتولوگ بشاگردی را یک زبان واحد طبقه بندی می‌کند که به دو گروه بشاگردی شمالی و بشاگردی جنوبی طبقه بندی می‌شود. بشاگردی شمالی خود شامل گروه گویش‌های گرمسیری می‌شود.[۷]
نمونه واژه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]مانندی از ضمیرها:من:مو
تو:تو
آن:مارزی گال(آ) - ملکی گال(اُ)
این:ای-یه
اون:آیِه-اُی
آنها:آیون-اُیَنْ
اینها:یون-یِنَنْ
آمد: یاه-وُتْ
آمدند:یاهتِن-وُتِنْ
می‌خواهند بیایند: اوا بیاند-بِوُتِنْ
آنها به محل زندگی ما آمدند و استراحت کردن و یکی از آنها انگشتان پایش درد می‌کرد: آیون جَی ما یاهتِن و استراحت شون کِ و یَکی اِی آیون کِلِنچونه درد شون اکِه
ملکی گال: اوین مَهْلَد/میتَگ(خانه) یمه وُتن و استراحتش کرت و یوکو اَ یِنَن کلنچن پوعه(پایش) درد بکرتت
در این زبان در مضارع بجای حرف می حرف اَ به کار می‌رود
می‌بازند: اَبازِند
می‌آیند: اَیاند
می‌خوابند: اَخُوسِند-اَتوِن
مانندی از کلمات پرکار برد:
برادر: برا-بِروت
خواهر: خوه-خوخ (غلط املایی دارد زیرا برای نوشتن این کلمه به‌دلیل صدای جدید که دارد به الفبای جدید نیاز هست)
مادر:مو-موم-موت
پدر: بآو-بَپْ
دایی: خالو
عمو: آمو-باچْی
عمه/خاله :مَهیگ-داتو-داتی
باران: یور-هور
آب: یو-یاپ
خانه:جَید-مَهْلَد-میتَغ-میتگ-لَهَر
مانند: من خودم تنهایی به خانه رفتم و عمو ام را هم در خانه دیدم: مو تنهایی خَودم (غلط املایی به‌دلیل نبود الفبای درست برای صدا موجود) رُوتُم خونَه و آمو/باچی خَودم هم داخل جید/لهر دی
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]برای مطالعه بیشتر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- شروو، پرودز اکتور (۱۳۹۰). «زبان‌های جنوب‌شرقی ایران: لارستانی، کمزاری، بشکری». راهنمای زبان‌های ایرانی. ج. ۲. ترجمهٔ آرمان بختیاری، عسکر بهرامی، حسن رضایی باغ‌بیدی، نگین صالحی‌نیا. تهران: انتشارات ققنوس. ص. ۷۴۱-۷۷۵. شابک ۹۶۴-۳۱۱-۳۹۰-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)==
پانویس ==
- ↑ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Bashkardi". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
- ↑ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Northern Bashaka". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
- ↑ Schmitt, Rüdiger, ed. (1989). Compendium Linguarum Iranicarum (in German). Wiesbaden: Reichert. ISBN 3-88226-413-6.
- ↑ see M. Mayrhofer, in Compendium Linguarum Iranicarum, ed. R. Schmitt, Wiesbaden, 1988, forthcoming, and G. Windfuhr, ibid
- 1 2 3 4 «Atlas of the Languages of Iran - A Working Classification». docs.google.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Geomatics and Cartographic Research Centre, Carleton University. "Atlas of the Languages of Iran". iranatlas.net (in English). Retrieved 2025-05-18.
- ↑ «Glottolog 5.1 - Bashkardi». glottolog.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- Wikipedia contributors, "Bashkardi language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php? title=Bashkardi_language (accessed December 23, 2015).