زبان‌های اوموتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
اوموتی
پراکنش:اتیوپی
تبار:آفروآسیایی
  • اوموتی
زیرگروه‌ها:
ایزو ۵–۶۳۹omv
گلاتولوگNone
{{{mapalt}}}
زبان‌های اوموتی:

زبان‌های همسایه:

زبان‌های اوموتی گروهی از زبان‌های آفروآسیایی هم‌چسب و نواخت‌بر جنوب غربی اتیوپی هستند. این زبان‌ها حدود ۶٫۲ میلیون سخنگو دارند. برای نوشتن برخی از زبان‌های اوموتی از خط گعز و برای برخی دیگر از خط لاتین استفاده می‌شود. این گروه به‌طور کلی در خانواده زبان‌های آفروآسیایی دسته‌بندی می‌شود، اما در این مورد میان زبان‌شناسان اختلاف است.

زبان‌ها[ویرایش]

زبان‌های اوموتی به دو شاخه شمالی و جنوبی اوموتی تقسیم می‌شوند. دسته‌بندی کلاسیک اوموتی به شرح زیر است:

مقایسه واژگان[ویرایش]

نمونه واژگان اساسی ۴۰ زبان اوموتی از بلاژک (۲۰۰۸):[۱]

زبان چشم گویش دماغ دندان زبان دهان خون استخوان درخت آب خوردن نام
باسکتو af waytsi sints ačči B ɪnts'ɨrs no·na suuts mεk'εts B mɪts B wa:tse A moy- B sumsa
دوکا af waytsi si·nts ačči ɨrs'ɪns no·na su·ts mik'әts mittse wa·tsi m- suntsa
ماله ’a:pi waizi sied‘i ’ači ’ɪndɪrsi daŋka sugutsi mεgεtsi mitsi wa:tsi mo- sunsi
وولایتا ayf-iya; A ayp'-iya haytta sir-iya acca; A acc'a int'arsa doona suutta; Ch maččamié mek'etta mitta hatta m- sunta
کولو ayp'-iya haytsa siid'-iya acc'a ins'arsa doona sutsa mek'etsa barzap'-iya hatsa m- sutta
کانچا ayp'e hayts sire acc‘a ins‘arsa doona suts mek'etsa mits haats m- sunts
مالو ’áɸe hʌ́je síd'e ’áčʰә ’irɪ́nts dɔ́nʌ sútsʰ mεk‘ɨ́ts‘ mɪ́ts ’átsә m- sʊns
گوفا ayp'e haytsa siide acc'a intsarsa doona sutsa mek'etta mitsa hatse m- suntsa
زالا ayfe (h)aytsa sid'e ačča int'arsa duna tsutsa mitsa hatsa maa-
گامو ayp'e haytsa siire acc'a ins'arsa doona suuts mek'ets mitsa hatse m- sunts
داچه ayfe hayts'e siyd'e acé ɪntsεrs duna suts mek'ets šara hatse m- sunts
دروزه ayp'e waye sire acc'a ins'arsa duuna suts mek'etsa mits haats m- sunts
اویدا ápe, ayfe B ha:ye sid'e ’ač, pl. o·či iláns B do:na suts mεk'εts mɪns'a haytsi mu’- suntsu
زایسه ’áaɸε waayέ kuŋké ’acc' ints'έrε baadέ súuts' mεk'έεte mits'a wáats'i m- č'úuč'e
زرگولا ’a:ɸe wai kuŋki ’ac'e ’insәre ha:’e su:ts nεkεtε mintsa wa:tse m- su:ns
گانجوله ’áaɸε waašέ kuŋkε gaggo ints'úrε baadέ súuts' mεk'έtε mits'i waats'i m- ts'únts'i
گیدیچو ’áaɸε waašέ kuŋké gaggo ints'úrε baadέ súuts'i mεk'εte míts'i wáats'i m- ts'únts'i
کاچاما ’áaɸε uwaašέ kuŋkέ gaggo ints'úrε baadέ súuts'ε mέk‘έtee mits'i wáats'i m- ts'únts'i
کویرا ’áɸε waayέ siid'ε gaggo ’únts'úrε ’áaša súuts' mεk‘έεte míts'e; Ce akka wáats'e múuwa súuntsi
چارا á:pa wó:ya sínt'u áč'a ’íns'ila no:ná sú:ta mertá mítsa á:s'a ḿ-na sumá
بنچ ap (h)ay sint' gaš; san eyts' non sut mert inč so’ m’ sum
شه af ai sint' gaš ets' non sut mεrt enc so’ mma sum
یمسا aafa; kema odo siya a’ya terma noono anna mega i’o aka me suna
بوورو aawa waaza šint'a gaša albeera noona ts'atts'a mak'әttsa mitta aatsa maa- šuutsa
آنفیلو a:fo wa:jo ši:nto ga:ššo εrɪ:tso nɔ:no ts'antso šaušo mɪ:tso yu:ro m ši:go
کافا affo, aho wammo; kendo muddo gašo eč'iyo nono; koko dammo šawušo met'o ač'o mammo; č‘okko šiggo
موچا á·p̱o wa·mmo šit'ó gášo häč'awo no·no damo ša·wúšo mit'ó à·č'o ma̱·(hä) šəgo
دیزی ab-u a:i sin-u ažu yabɪl εd-u yεrm-u us wɪč a:i m- sɪm-u
شاکو á:b a:y B sɪnt' á:č'u érb e:d yärm u:su í:nču á:y m̥̀- su:m
نایی ’a:f B ha:y si.n B acu B yalb e:du yarbm ’u:s B incus B hai m- su:m
مائو á:fέ wá:lέ ší:nt'έ à:ts'ὲ ánts'ílὲ pɔ́:nsὲ hándέ má:lt‘έ ’í:ntsὲ hà:tsὲ hà míjà jè:škέ
سزه a:b, á:wi wέὲ ší:nté há:ts'έ, ha:nsì jántsílὲ/ t'agál wa:ndè hámbìlὲ bàk‘ílí ’innsì há:ns'ì má:mɔ́ nì:ší
هوزو abbi wεεra šini ats'i S wìntə́lә waandi hambilε bak‘ilε S ’í:nti haani maa iiši
دیمه ’afe, ’aɸe k'a:me nʊkʊ F baŋgɪl; ɪts; kәsɪl ’ɨdәm ’afe; B ’app- maχse; F dzumt k‘oss; F k‘ʊs ’aχe; B ha:ɣo naχe; B nә:ɣ- ’ɨčɨn mɨze; F na:b
هامر api, afi k'a(:)m- nuki ’ats' ’ad’ab ap- zum’i le:fi ak'- noko kʊm- nam-
بانا afi k'ami nuki atsi adʌb/adɪm afa zump'i lεfi ɑhaka/ha:k'a noko its-; kum- na(a)bi
کارو afi k'ami nuki asi attәp' M ’apo mәk'әs lefi aka nuk'o isidi
آری afi k'ami nuki atsi; B kasel geegi adim afa zom’i lεfi ahaka noɣa; B nɔk'ɔ its- nami
اوبامر a·fi ɣ/k'a·mi nuki atsi admi afa mək'əs ~ -ɣ- lεfí aɣa luk'a, luɣa ’its- na·mi
گالیلا a·fi k'a·mi nuki ači admi afa mәk'әs lεfí aɣa/aháɣa lu·ɣa/lo·ɣa ič- la·mi

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Blažek, Václav. 2008. A lexicostatistical comparison of Omotic languages. In Bengtson (ed.), 57–148.

پیوند به بیرون[ویرایش]