زاگرس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
رشته‌کوه زاگرُس
زاگرس
Zagros 1992.jpg
نمایی از زاگرس از فراز آسمان، سپتامبر ۱۹۹۱ م.
مرتفع‌ترین نقطه
ارتفاع۴۴۰۹ متر
مختصاتمختصات: ۳۳°۴۰′ شمالی ۴۷°۰۰′ شرقی / ۳۳٫۶۶۷°شمالی ۴۷٫۰۰۰°شرقی / 33.667; 47.000
جغرافیا
{{{base_caption}}}
ناحیهٔ چین‌های زاگرس
مکانایران، عراق
State/Provinceفلات ایران
زمین‌شناسی
نوعچین طاقدیسی

زاگرُس رشته‌کوهی است که از غرب تا جنوب غربی ایران کشیده شده‌است. این رشته‌کوه از کرانه‌های دریاچه وان در جنوب شرقی ترکیه آغاز شده و پس از گذشتن از استان‌های آذربایجان غربی، لرستان، همدان، مرکزی، اصفهان، فارس، کردستان، کرمانشاه، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، خوزستان و تا استان‌های کرمان، بوشهر و هرمزگان ادامه می‌یابد. دامنهٔ این رشته‌کوه به شمال عراق نیز امتداد دارد.

در حدود ۱۰۰٬۰۰۰ سال پیش از میلاد آثار بر جای مانده از غارنشینی در کوه‌های زاگرس در غرب ایران بیانگر سکونت انسان در این مناطق در دوره پارینه‌سنگی میانی (۳۰۰٬۰۰۰ تا ۳۰٬۰۰۰ سال پیش) است.[۱]

قله دنا، استان کهگیلویه و بویراحمد، بلندترین کوه زاگرس

نام[ویرایش]

نام باستانی رشته کوه زاگرس کُر یا کور است: بر طبق اسطوره‌شناسی سومری کور (کر) اساساً نام یک کوه یا کوه‌هایی بوده، و معمولاً به کوه‌های زاگرس واقع در شرق سومر اطلاق می‌گردیده‌ است.

کور همچنین نام دیگر امپراتوری اکد است که از سه هزار سال پیش و قبل از آن بر کل نواحی زاگرس گسترده شده بود.[۲]

مکان‌نگاری شاتل رادار از کوه‌های زاگرس

بعضی معتقدند ریشه این نام اوستایی است. در زبان اوستایی زاگر Za-G'R' به معنای کوه بزرگ است. اما نظری نیز هست این است که این کلمه از نام مهاجران هندواروپایی ساکن در این منطقه معروف به ساگارتی گرفته شده.[۳]

نام قدیمی این رشته‌کوه در زبان فارسی «پاتاق» که نام رشته‌کوهی معروف در استان کرمانشاه نیز هست بوده و پیش از آن «کهستان» (در عربی «جبال») و «پهله» بود.

واژهٔ «زاگرس» یا «زاگروس» از بیش از هشت دهه پیش و از اواخر دوره قاجار از طریق ترجمه آثار نویسندگان اروپایی (و بعضاً از زبان یونانی) وارد زبان فارسی شده و سپس بر روی نقشه ایران نیز گذاشته شد.

ظاهراً حسن پیرنیا اولین کسی است که واژهٔ زاگرس را در حاشیهٔ صفحهٔ ۲ کتاب خود بنام «تاریخ ایران از آغاز تا انقراض ساسانیان» آورده‌است. او خود تأکید نموده که اروپاییها چنین (یعنی زاگرس) نامند.

بعد از نوشتهٔ پیرنیا بارها به اشتباه از زاگرس به نام کوه یا دره نام برده شد که برداشت نادرستی بوده‌است زیرا واژهٔ زاگرس بخش گسترده‌ای از شمال‌غربی تا جنوب شرقی ایران را با بیش از ۲۴۰ نام از رشته کوه، دشت، دره، رود و شهر و بخش و روستا در استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، ایلام، کرمانشاه، مرکزی و اصفهان و فارس و کهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال و بختیاری و خوزستان و بالاخره لرستان را شامل می‌شود.

واژهٔ زاگرس در هیچ‌یک از کتاب‌های تاریخی و جغرافیایی یا مسالک و الممالک و نوشته‌های دوره اسلامی نوشته نشده‌است. در لغت‌نامه دهخدا یا دائرةالمعارف مصاحب نیز نکته‌ای مهم و اساسی دربارهٔ ریشه و اصل واژه زاگرس بیان نشده‌است.

محمد قزوینی در صفحهٔ ۴۸ از جلد ۵ کتاب خود می‌نویسد: «زاگرس نام یونانی سلسله جبال غربی ایران به خصوص منطقهٔ بختیاری در غرب ایران است.»

در دانشنامه لاروس از زاگرس به کوتاهی به‌عنوان نام دره‌ای که نفت‌خیز است ذکر شده‌است.

در واژه نامهٔ یونانی به آلمانی که سال م۱۸۸۶ در لایپزیگ به چاپ رسیده واژه Zagrio یا Zagros را به‌عنوان «کوهی در دوران ماد» به نقل از نوشته‌های استرابون و پولیبیوس آورده‌است.

در لغت نامهٔ جغرافیایی Lexique géographique در زیر واژه و عنوان «زاگرو» (زاگرس) آمده‌است:

«رشته کوهی است در آسیا که از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده .»[۴]

رومن گیرشمن باستان‌شناس فرانسوی در کتابش[۵] زاگرس را نام قبیله‌ای دانسته و می‌نویسد:

«حرکت عمومی قبایل ایرانی هنوز به پایان نرسیده بود که قبیلهٔ سومی از قبیله‌های مهم ایرانی بنام «Zikirtu» یا «ساگارتی» بسوی نواحی شرقی تری رفته و مستقر شدند.»

هرودوت نیز در نوشته‌هایش[۶] از همین قبیله صحراگرد با نام «ساگارتی» یاد کرده و می‌نویسد:

«قبیله‌های دیگر که صحراگردند از این قرارند: داین‌ها، ماردها، دروپیک‌ها و ساگارتی‌ها»

دیاکونوف نیز در کتاب تاریخ ماد خود[۷] در شرح حملهٔ آشوری‌ها به پارسوا و به استناد کتیبه‌های خوانده شده می‌نویسد:

«بطوری که در متن تصریح شده، آخرین نقطهٔ لشکر کشی ظاهراً زاکروتی بود»

به استناد مطالب ذکر شده ریشهٔ واژهٔ زاگرس از زبان اوستایی است و یونانی‌ها با افزودن S (س) به آخر آن این واژه را به شکل یونانی مبدل نمودند.

لذا واژهٔ زاگرس (همانند واژه بختیاری) هم نام کوه و دژ و هم ایل، قوم، قبیله و محلی بوده‌است.

زمین‌شناسی[ویرایش]

نمایی از کوه‌های زاگرس

رشته کوه‌های زاگرس حاصل یک فعالیت تکتونیکی یعنی برخورد دو صفحه تکتونیکی اوراسیا و عربستان هستند. این چین خوردگی متوقف نشده و دگرگونی زمین در غرب ایران و منطقه زاگرس همچنان ادامه دارد. چین خوردگی‌های متعدد و وجود گنبدهای نمکی فراوان، زاگرس را به منطقه‌ای نفت خیز تبدیل کرده‌است.

از نظر زمین‌شناسی، زاگرس به دو یا سه بخش مجزا قابل تفکیک است: زاگرس شمالی، زاگرس میانی و زاگرس جنوبی. تفاوت زاگرس شمالی و جنوبی در نوع چین خوردگی‌ها و نیز در نحوهٔ قرارگیری چین‌ها بر روی گنبدهای نمکی است. استان‌های فارس و کهگیلویه بویر احمد، بخش‌های جنوبی استان‌های اصفهان و چهارمحال و بختیاری، ارتفاعات شرقی استان بوشهر و ارتفاعات شمالی استان هرمزگان همگی زاگرس جنوبی محسوب می‌شوند. بخش‌های غربی استان اصفهان، بخش بزرگی از چهارمحال و بختیاری، استان لرستان، ارتفاعات شمالی-شرقی استان خوزستان، بخش‌های جنوبی استان‌های مرکزی و همدان از جمله مناطق زاگرس مرکزی محسوب می‌شوند. اما بخش‌های شمال غربی مناطق مذکور که شامل استان‌های ایلام، کرمانشاه، کردستان، بخش‌های جنوبی و غربی آذربایجان غربی، ارتفاعات زاگرس در شرق ترکیه و نوار شمالی عراق هستند به عنوان زاگرس شمالی شناخته می‌شوند. در یک تقسیم‌بندی دیگر، کوه‌های زاگرس به دو بخش اصلی قابل تفکیک هستند: زاگرس مرتفع و زاگرس چین خورده.

زاگرس مرتفع[ویرایش]

زاگرس مرتفع بخش شمال شرقی رشته کوه‌های زاگرس و در واقع اولین ردیف از کوه‌های زاگرس را تشکیل می‌دهند و به صورت دیواره‌ای بلند اما با پهنای نسبتاً کم (حداکثر ۸۰ کیلومتر) از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده‌اند. میزان ارتفاع و بارش برف و باران در این بخش از زاگرس زیاد می‌باشد. مرتفع‌ترین قلل زاگرس شامل دنا، زردکوه، اشترانکوه و گرین در زاگرس مرتفع قرار دارند.[۸]

زاگرس چین خورده[ویرایش]

بخش غربی و جنوبی رشته کوه‌های زاگرس، با طولی حدود ۱۳۷۵ کیلومتر و عرضی بین ۱۲۰ تا ۲۵۰ کیلومتر، زاگرس چین خورده نامیده می‌شود. این بخش از زاگرس، همراستا با زاگرس مرتفع، تا خلیج فارس و تنگه هرمز ادامه می‌یابد. تاقدیس‌های بزرگ و کشیده از مشخصه‌های زاگرس چین خورده هستند.[۸][۹]

کوه‌ها[ویرایش]

نیمهٔ شمالی رشته کوه زاگرس در دورهٔ ایران باستان محل زندگی مادها بوده‌است. بلندترین قله‌های این رشته کوه، دنا (۴۴۰۹ متر) که بلندترین قله زاگرس جنوبی نیز محسوب می‌شود، زردکوه بختیاری (۴۲۲۱ متر) بلندترین قله زاگرس مرکزی، اشترانکوه(۴۱۵۰ متر) بلندترین قله زاگرس شمالی، قالی کوه (۴۰۵۵ متر) و بل (۳۹۴۳ متر)، کینو (۳۷۱۰ متر) هستند.

دنا با ارتفاع ۴۴۰۹ متر بلندترین ارتفاعات زاگرس می‌باشد و از ۴۴ قله مرتفع بالای ۴۰۰۰ متر تشکیل شده‌است و بیش از ۸۰ کیلومتر طول دارد. از لحاظ موقعیت جغرافیایی، کمی از آن در جنوب استان اصفهان و بخش اعظم آن در شمال شرقی استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد. در تمام سال پوشیده از برف بوده و یکی از کم نظیرترین منابع انواع و اقسام گیاهان دارویی در دنیاست. این کوه یکی از سرچشمه‌های رود کارون است.

زردکوه بختیاری با ارتفاع ۴۲۲۱ متر در در نزدیکی شهرستان کوهرنگ در استان چهار محال و بختیاری قرار دارد. زردکوه بختیاری در تمام طول سال پوشیده از برف بوده و سرچشمهٔ اصلی رودخانه‌های کارون و زاینده‌رود و دز است.

اشترانکوه با ارتفاع ۴۱۵۰ متر در شهرستان دورود[۱۰][۱۱][۱۲] جای گرفته و بلندترین قله زاگرس میانی است که دارای هشت قلهٔ بلند و به هم پیوسته‌است که در تمام طول سال پوشیده از برف است. سرچشمه اصلی رود دز و یکی از سرچشمه‌های کارون و کرخه است. دریاچه گهر که یکی از جاذبه‌های گردشگری دورود است نیز در این رشته کوه قرار گرفته‌است. قالی کوه در جنوب شهرستان الیگودرز قرار دارد نیز با ارتفاع ۴۰۵۵ متر جز قله‌های بلند زاگرس محسوب می‌شود. آبشار آب سفید نیز در این ناحیه از رشته کوه زاگرس قرار دارد منطقه قالی کوه پناهگاه حیوانات وحشی بسیاری است.

شاهانکوه با ۴۰۴۰ متر ارتفاع، بلندترین قلهٔ استان اصفهان و از کوه‌های بلند زاگرس است که در ۲۰ کیلومتری جنوب غرب فریدون‌شهر واقع گردیده‌است.[۱۳] رشته کوه شاهان کوه از دره وهرگان در ۴۰ کیلومتری باختر شمالی فریدون‌شهر شروع شده و رو به سوی جنوب خاوری تا دره آب میدانک، ۲۵ کیلومتری جنوب با ختری فریدون‌شهر به طول حدود ۴۳ کیلومتر و عرض متوسط آن ۱۰ کیلومتر می‌باشد. میزان بارندگی سالانه این رشته کوه بین ۸۰۰ تا یک هزار میلی‌متر و میانگین دمای سالیانهٔ آن بین ۵ تا ۱۰ درجه سانتی گراد است. رودخانهٔ خدنگستان، آب ترزه، آب سه پستان و آب سرداب می‌باشد و چشمه لنگان در شمال این رشته کوه قرار دارد.[۱۴]

کوه کِینو باارتفاع ۳۷۱۰ متر در شمال خوزستان (شهرستان اندیکا) و هم‌مرز با چهارمحال و بختیاری و لرستان قرار دارد و در بیشتر ماه‌های سال پوشیده از برف است. این کوه منبع اصلی تغذیه تالاب زیبای شیرین بهار خوزستان است.

از دیگر ارتفاعات مهم زاگرس شمالی می‌توان به رشته کوه گرین (۳۶۰۰ متر) در حد فاصل استان‌های لرستان و همدان اشاره کرد. بیشتر مساحت این رشته کوه در محدوده شهرستان بروجرد و در جنوب غربی تا شمال غربی شهر بروجرد قرار گرفته‌است، اما با این وجود، گرین با طول بیش از ۱۸۰ کیلومتر، بخش اعظم مساحت شهرستان‌های بروجرد، الشتر و نورآباد در استان لرستان، شهرستان نهاوند در استان همدان و نیز بخش‌هایی از استان کرمانشاهان را فرا گرفته‌است. قله‌های ولاش، چهل نابالغان، سه کوزان، هجده یال و میش پرور از بلندترین ارتفاعات رشته کوه گرین هستند.[۱۵]

بلندی‌های زاگرس حوضه آبخیز رودخانه‌های زاینده‌رود، کارون و کرخه و دز را تشکیل می‌دهد و با توجه به حجم بارش و پایین بودن سطح تبخیر و موقعیت نسبتاً مناسب سازندهای زمین‌شناختی بخش اعظم آب‌های زمینی و زیرزمینی کشور به میزان ۴۵ تا ۵۰ درصد را تأمین می‌کند. در جنوبی‌ترین نقطه زاگرس قله کوهٔ به بلندی۳۲۶۰ مترزیستگاه تشگر وکوه فارغان هست تغییرات ارتفاعی و وجود کوه‌های مرتفع و ایجاد میکرو کلیماهای متفاوت همچنین قرار گرفتن این منطقه در بین دو ناحیه رویشی ایران و تورانی و صحارا – سندی دارای فلور خاصی است. به طوریکه عناصر گیاهی ایران و تورانی و صحارا – سندی با هم در این منطقه دیده می‌شوند. علاوه بر این عناصر نفوذی مدیترانه ای اروپا – سیبری سینو ژاپنی و نیز در این منطقه حضور دارند. نوع زیستگاه ۱- مناطق کوهستانی از ارتفاع ۳۲۶۰ متر (شیبهای صخره ای و سنگی، شکاف صخره‌ها)

  1. دره‌ها
  2. خاکهای ماسه ای

از دیگر قله‌های بلند آن می‌توان به پریز در شهرستان دورود، هشتاد پهلو در بخش پاپی، لیله در شهرستان اندیکا اشاره کرد. ده قله مرتفع زاگرس عبارتند از:[۱۶]

رتبه نام کوه شهرستان استان ارتفاع (متر) ناحیه
۱ دنا دنا کهگیلویه و بویراحمد ۴۴۰۹ زاگرس جنوبی
۲ زردکوه کوهرنگ چهارمحال و بختیاری ۴۲۲۱ زاگرس مرکزی
۳ اشترانکوه دورود لرستان ۴۱۵۰ زاگرس مرکزی
۴ قالی کوه الیگودرز لرستان ۴۰۵۵ زاگرس شمال مرکزی
۵ شاهان‌کوه فریدون‌شهر اصفهان ۴۰۴۰ زاگرس مرکزی
۶ کوه گره اقلید فارس ۳۹۹۰ زاگرس جنوبی
۷ دالانکوه فریدن اصفهان ۳۹۱۵ زاگرس شمال مرکزی
۸ کوه تمندر الیگودرز لرستان ۳۹۰۰ زاگرس مرکزی
۹ کوه هزار دره لردگان چهارمحال و بختیاری ۳۸۸۰ زاگرس جنوب مرکزی
۱۰ کوه یال‌کبود نهاوند همدان ۳۶۵۰ زاگرس مرکزی
۱۱ کوه ولاش خرم‌آباد لرستان ۳۶۳۰ زاگرس مرکزی
۱۲ کوه کلار بروجن چهارمحال و بختیاری ۳۶۲۹ زاگرس شرقی مرکزی
۱۳ کوه تشگرد حاجی‌آباد هرمزگان ۳۶۲۹ زاگرس جنوبی شرقی
۱۴ کوه پراو کرمانشاه کرمانشاه ۳۴۰۵ زاگرس شمالی
۱۵ کوه شاهو پاوه کرمانشاه-کردستان ۳۳۹۰ زاگرس شمالی

۱۶!

زندگی[ویرایش]

نخستین انسان‌ها[ویرایش]

به‌طور کلی در هزاره سوم، دوم و اول قبل از میلاد، دامنه‌های شرقی و غربی زاگرس و زاویه جنوب غربی ایران یکی از مراکز مهم تجمع اقوام گوناگون در جهان بوده‌است که دارای نژادی مشترک، فرهنگ و تمدنی مشابه با حکومت‌های تقریباً مهم بوده‌اند که در رأس آن‌ها ایلام قرار داشت.[۱۷]

نتیجهٔ تحقیقات بر روی استخوان‌های کشاورزان نخستین در منطقهٔ زاگرس ایران نشان می‌دهد دی‌ان‌ای کشاورزان باستان اهل زاگرس بیش از همه به زرتشتی‌های ایران و ساکنان امروز افغانستان، پاکستان و ایران شباهت دارد و خیلی متفاوت از مردمانی است که زراعت را از ترکیه به اروپا بردند. تفاوت شگفت‌انگیز ژن کشاورزان اولیه ساکنان شرق و غرب هلال حاصلخیز که تا پیش از این تصور می‌شد از یک نژاد هستند به عنوان دستاورد این پژوهش توسط یک تیم بین‌المللی در نشریه ساینس منعکس شده‌است.[۱۸]

ساکنان امروز[ویرایش]

کوه‌ها، کوهپایه‌ها و دامنه‌های منطقهٔ زاگرس و نزدیک به آن، اقامتگاه و مسکن بخش‌های قابل توجهی از جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند، علاوه بر لرها و کردها که ساکنین اصلی زاگرس هستند اقلیت‌های قومی، و تعداد قابل توجهی از مسیحیان آشوری، ترک‌ها، و نیز گروه‌های قبیله‌ای قشقایی ساکنان کنونی این منطقه هستند.[۱۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org
  2. [۱]
  3. هرودوت، فصل ۷٫۸۵
  4. نویسنده نام منابع خود را Ptolemeus, Polybios, Plinius, Strabo معرفی می‌نماید.
  5. ایران از آغاز تا اسلام ترجمهٔ دکتر معین صفحهٔ ۸۸
  6. تاریخ هرودت, ترجمه هدایتی صفحات ۵ و ۱۰ و ۲۱۱
  7. (ترجمه کشاورز صفحه ۲۴۸)
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ مردانی، محسن و رضایی، علیرضا. «لرزه خیزی، لرزه زمینساخت زاگرس». پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۳۹۱-۰۳-۰۷.
  9. «جایگاه و ویژگی‌های زمین‌شناسی استان لرستان». پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۳۹۱-۰۳-۰۷.
  10. «معرفی دورود». ۱ بهمن ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۱ ژانویه ۲۰۱۹.
  11. «اشترانکوه کجاست». ۱ بهمن ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ آوریل ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۱ ژانویه ۲۰۱۹.
  12. «پایتخت طبیعت ایران را بشناسیم/ مجموعه ای ناب از شگفتی و زیبایی». ۱ بهمن ۱۳۹۷.
  13. «خبرگزاری ویبنا». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ فوریه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۵.
  14. میرمحمدی، جغرافیای تاریخی فریدن.
  15. «کوه گرین در استان لرستان، وبگاه وفاق». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ آوریل ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱.
  16. «Zagros Mountains». Peakbagger.
  17. فریده غلامرضایی. «تمدن در دامنه‌های زاگرس مرکزی در لرستان». پایگاه خبری گلونی.
  18. بی‌بی‌سی فارسی
  19. https://www.britannica.com/place/Zagros-Mountains


Zagros
Dena2.jpg
Dena, highest point in the Zagros Mountains
Highest point
PeakQash-Mastan (Dena)
Elevation4,409 m (14,465 ft)
Dimensions
Length1,600[1] km (990 mi)
Width240[1] km (150 mi)
Naming
Native nameزاگرۆس
Geography
Zagros Folded Zone.jpg
The Zagros fold and thrust belt in green, with the Zagros Mountains to the right
LocationIran, Iraq and Turkey
Middle East or Western Asia
Geology
Age of rockCarboniferous
Mountain typeFold and thrust belt

The Zagros Mountains (Persian: کوه‌های زاگرس‎; Kurdish: چیاکانی زاگرۆس‎, romanized: Çiyayên Zagros; Lurish: کۆیَل زاگروس) are a long mountain range in Iran, Iraq and southeastern Turkey. This mountain range has a total length of 1,600 km (990 mi). The Zagros mountain range begins in northwestern Iran and roughly follows Iran's western border, while covering much of southeastern Turkey and northeastern Iraq. From this border region, the range roughly follows Iran's coast on the Persian Gulf. It spans the whole length of the western and southwestern Iranian plateau, ending at the Strait of Hormuz. The highest point is Mount Dena, at 4,409 metres (14,465 ft).

Geology

SRTM Shaded Relief Anaglyph of Zagros Mountains
The Zagros Mountains from space, September 1992[2]

The Zagros fold and thrust belt was formed by the collision of two tectonic plates, the Eurasian Plate and the Arabian Plate.[3] This collision primarily happened during the Miocene and folded the entirety of the rocks that had been deposited from the Carboniferous to the Miocene in the geosyncline in front of the Iranian Plate. The process of collision continues to the present, and as the Arabian Plate is being pushed against the Eurasian Plate, the Zagros Mountains and the Iranian Plateau are getting higher and higher. Recent GPS measurements in Iran[4] have shown that this collision is still active and the resulting deformation is distributed non-uniformly in the country, mainly taken up in the major mountain belts like Alborz and Zagros. A relatively dense GPS network which covered the Iranian Zagros[5] also proves a high rate of deformation within the Zagros. The GPS results show that the current rate of shortening in the southeast Zagros is ~10 mm/a (0.39 in/year), dropping to ~5 mm/a (0.20 in/year) in the northwest Zagros. The north-south Kazerun strike-slip fault divides the Zagros into two distinct zones of deformation. The GPS results also show different shortening directions along the belt, normal shortening in the southeast, and oblique shortening in the northwest Zagros. The Zagros mountains were created around the time of the second ice age,[citation needed] which caused the tectonic collision, leading to its uniqueness.

The sedimentary cover in the SE Zagros is deforming above a layer of rock salt (acting as a ductile decollement with a low basal friction), whereas in the NW Zagros the salt layer is missing or is very thin. This different basal friction is partly responsible for the different topographies on either side of the Kazerun fault. Higher topography and narrower zone of deformation in the NW Zagros is observed whereas in the SE, deformation was spread more and a wider zone of deformation with lower topography was formed.[6] Stresses induced in the Earth's crust by the collision caused extensive folding of the preexisting layered sedimentary rocks. Subsequent erosion removed softer rocks, such as mudstone (rock formed by consolidated mud) and siltstone (a slightly coarser-grained mudstone) while leaving harder rocks, such as limestone (calcium-rich rock consisting of the remains of marine organisms) and dolomite (rocks similar to limestone containing calcium and magnesium). This differential erosion formed the linear ridges of the Zagros Mountains. The depositional environment and tectonic history of the rocks were conducive to the formation and trapping of petroleum, and the Zagros region is an important area for oil production. Salt domes and salt glaciers are a common feature of the Zagros Mountains. Salt domes are an important target for petroleum exploration, as the impermeable salt frequently traps petroleum beneath other rock layers. There is also much water-soluble gypsum in the region.[7]

Type and age of rock

Glaciers on Dena

The mountains are completely of sedimentary origin and are made primarily of limestone. In the Elevated Zagros or the Higher Zagros, the Paleozoic rocks could be found mainly in the upper and higher sections of the peaks of the Zagros Mountains, along the Zagros main fault. On both sides of this fault, there are Mesozoic rocks, a combination of Triassic and Jurassic rocks that are surrounded by Cretaceous rocks on both sides. The Folded Zagros (the mountains south of the Elevated Zagros and almost parallel to the main Zagros fault) is formed mainly of Tertiary rocks, with the Paleogene rocks south of the Cretaceous rocks and then the Neogene rocks south of the Paleogene rocks. The mountains are divided into many parallel sub-ranges (up to 10 or 250 km (6.2 or 155.3 mi) wide), and orogenically have the same age as the Alps. Iran's main oilfields lie in the western central foothills of the Zagros mountain range. The southern ranges of the Fars Province have somewhat lower summits, reaching 4,000 metres (2.5 miles). They contain some limestone rocks showing abundant marine fossils.[6]

History

Reconstruction of the head of a Homo neanderthalensis (type of the humans found in Shanidar 1)

The Zagros Mountains were occupied by early humans since the Lower Paleolithic Period. The earliest human fossils discovered in Zagros belongs to Neanderthals and come from Shanidar Cave, Bisitun Cave, and Wezmeh Cave. The remains of ten Neanderthals, dating from around 65,000-35,000 years ago, have been found in the Shanidar Cave.[8][9] The cave also contains two later "proto-Neolithic" cemeteries, one of which dates back about 10,600 years and contains 35 individuals.[10] Coon who excavated Bisitun Cave described two hominid remains from the site, a maxilliary upper incisor and a radius shaft fragment, both from a Layer designated F+. These remains were listed by never described fully for the palaeontological community. When they were finally reexamined four decades later, and the incisor was found to be bovid in origin, rather than hominin.[6] The radius fragment was found to show Neanderthal affinities, as it is mediolaterally expanded at the interosseus crest. Metrically, it is outside the range of variation of early anatomically modern humans, but in the range of Neanderthals and early Upper Paleolithic humans.[11]

The radius fragment also showed signs of scavenging carnivores or rodents, such as jackal and fox, the remains of which were also found at the site. Wezmeh Child or Wezmeh 1 represented by an isolated unerupted human maxillary right premolar tooth (P3 or possibly P4) of an individual between 6–10 years old.[12] Evidence from later Upper Paleolithic and Epipaleolithic occupations come from Yafteh Cave, Kaldar Cave near Khoramabad, and Warwasi, Malaverd near Kermanshah, Kenacheh Cave in Kurdistan, Boof Cave in Fars and a number of other caves and rock shelters.[13]

Location map of the Wezmeh Cave in the range of Neanderthals

Signs of early agriculture date back as far as 9000 BC in the foothills of the mountains.[14] Some settlements later grew into cities, eventually named Anshan and Susa; Jarmo is one archaeological site in this area. Some of the earliest evidence of wine production has been discovered in the mountains; both the settlements of Hajji Firuz Tepe and Godin Tepe have given evidence of wine storage dating between 3500 and 5400 BC.[15]

During early ancient times, the Zagros was the home of peoples such as the Kassites, Guti, Elamites and Mitanni, who periodically invaded the Sumerian and/or Akkadian cities of Mesopotamia. The mountains create a geographic barrier between the Mesopotamian Plain, which is in Iraq, and the Iranian Plateau. A small archive of clay tablets detailing the complex interactions of these groups in the early second millennium BC has been found at Tell Shemshara along the Little Zab.[16] Tell Bazmusian, near Shemshara, was occupied between 5000 BCE and 800 CE, although not continuously.[17]

Climate

The mountains contain several ecosystems. Prominent among them are the forest and forest steppe areas with a semi-arid climate. As defined by the World Wildlife Fund and used in their Wildfinder, the particular terrestrial ecoregion of the mid to high mountain area is Zagros Mountains forest steppe (PA0446). The annual precipitation ranges from 400–800 mm (16–31 in) and falls mostly in winter and spring. Winters are severe, with low temperatures often below −25 °C (−13 °F). The region exemplifies the continental variation of the Mediterranean climate pattern, with a snowy winter and mild, rainy spring, followed by a dry summer and autumn.[18]

Climate data for Amadiya District, Iraq
Month Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Year
Average high °C (°F) −0.2
(31.6)
1.4
(34.5)
6.4
(43.5)
12.2
(54.0)
19.3
(66.7)
24.8
(76.6)
29.7
(85.5)
29.6
(85.3)
25.6
(78.1)
17.7
(63.9)
9.7
(49.5)
2.7
(36.9)
14.9
(58.8)
Average low °C (°F) −8.0
(17.6)
−6.8
(19.8)
−2.0
(28.4)
3.5
(38.3)
8.8
(47.8)
13.0
(55.4)
17.3
(63.1)
16.9
(62.4)
13.0
(55.4)
7.2
(45.0)
2.1
(35.8)
−4.3
(24.3)
5.1
(41.1)
Source: [19]

Glaciation

The mountains of the East-Zagros, the Kuh-i-Jupar (4,135 m (13,566 ft)), Kuh-i-Lalezar (4,374 m (14,350 ft)) and Kuh-i-Hezar (4,469 m (14,662 ft)) do not currently have glaciers. Only at Zard Kuh and Dena some glaciers still survive. However, before the Last Glacial Period they had been glaciated to a depth in excess of 1,900 metres (1.2 miles), and during the Last Glacial Period to a depth in excess of 2,160 metres (7,090 feet). Evidence exists of a 20 km (12 mi) wide glacier fed along a 17 km (11 mi) long valley dropping approximately 1,600 m (5,200 ft) along its length on the north side of Kuh-i-Jupar with a thickness of 350–550 m (1,150–1,800 ft). Under conditions of precipitation comparable to current climatic record-keeping, this size of glacier could be expected to form where the annual average temperature was between 10.5 and 11.2 °C (50.9 and 52.2 °F), but since conditions are expected to have been dryer during the period in which this glacier was formed, the temperature must have been lower.[20][21][22][23]

Flora and fauna

A view of Persian oak forests that dominate the Zagros Mountains
Men with a restrained lion in Iran. This photograph was taken by Antoin Sevruguin, ca. 1880,[24] before the lion's extirpation in the country.

Although currently degraded through overgrazing and deforestation, the Zagros region is home to a rich and complex flora. Remnants of the originally widespread oak-dominated woodland can still be found, as can the park-like pistachio/almond steppelands. The ancestors of many familiar foods, including wheat, barley, lentil, almond, walnut, pistachio, apricot, plum, pomegranate and grape can be found growing wild throughout the mountains.[25] Persian oak (Quercus brantii) (covering more than 50% of the Zagros forest area) is the most important tree species of the Zagros in Iran.[26]

Other floral endemics found within the mountain range include: Allium iranicum, Astragalus crenophila, Bellevalia kurdistanica, Cousinia carduchorum, Cousinia odontolepis, Echinops rectangularis, Erysimum boissieri, Iris barnumae, Ornithogalum iraqense, Scrophularia atroglandulosa, Scorzonera kurdistanica, Tragopogon rechingeri, and Tulipa kurdica.[27]

The Zagros are home to many threatened or endangered organisms, including the Zagros Mountains mouse-like hamster (Calomyscus bailwardi), the Basra reed-warbler (Acrocephalus griseldis) and the striped hyena (Hyena hyena). Luristan newt (Neurergus kaiseri) - vulnerable endemic to the central Zagros mountains of Iran. The Persian fallow deer (Dama dama mesopotamica), an ancient domesticate once thought extinct, was rediscovered in the late 20th century in Khuzestan Province, in the southern Zagros.

In the late 19th century, the Asiatic lion (Panthera leo persica)[28] inhabited the southwestern part of the mountains. It is now extinct in this region.[29]

Gallery

See also

References

  1. ^ a b "Zagros Mountains". Britannica. Encyclopedia Britannica. Retrieved 17 August 2017.
  2. ^ "Salt Dome in the Zagros Mountains, Iran". NASA Earth Observatory. Retrieved 2006-04-27.
  3. ^ Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). Natural Wonders of the World. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. pp. 422–423. ISBN 0-89577-087-3.
  4. ^ Nilforoushan F., Masson F., Vernant P., Vigny C., Martinod J., Abbassi M., Nankali H., Hatzfeld D., Bayer R., Tavakoli F., Ashtiani A., Doerflinger E., Daignières M., Collard P., Chéry J., 2003. GPS network monitors the Arabia-Eurasia collision deformation in Iran, Journal of Geodesy, 77, 411–422.
  5. ^ Hessami K., Nilforoushan F., Talbot CJ., 2006, Active deformation within the Zagros Mountains deduced from GPS measurements, Journal of the Geological Society, London, 163, 143–148.
  6. ^ a b c Nilforoushan F, Koyi HA., Swantesson J.O.H., Talbot CJ., 2008, Effect of basal friction on the surface and volumetric strain in models of convergent settings measured by laser scanner, Journal of Structural Geology, 30, 366–379.
  7. ^ https://nsf.gov/news/mmg/mmg_disp.jsp?med_id=72763&from=
  8. ^ Murray, Tim (2007). Milestones in Archaeology: A Chronological Encyclopedia. ABC-CLIO. p. 454. ISBN 9781576071861.
  9. ^ Cite error: The named reference smithsonian was invoked but never defined (see the help page).
  10. ^ Ralph S. Solecki; Rose L. Solecki & Anagnostis P. Agelarakis (2004). The Proto-Neolithic Cemetery in Shanidar Cave. Texas A&M University Press. pp. 3–5. ISBN 9781585442720.
  11. ^ Trinkaus, E and F. Biglari (2006) Middle Paleolithic Human Remains from Bisitun Cave, Iran, Paleorient: 32.2: 105- 111
  12. ^ Zanolli, Clément, Fereidoun Biglari, Marjan Mashkour, Kamyar Abdi, Herve Monchot, Karyne Debue, Arnaud Mazurier, Priscilla Bayle, Mona Le Luyer, Hélène Rougier, Erik Trinkaus, Roberto Macchiarelli. (2019). Neanderthal from the Central Western Zagros, Iran. Structural reassessment of the Wezmeh 1 maxillary premolar. Journal of Human Evolution, Vol: 135.
  13. ^ Shidrang S, (2018) The Middle to Upper Paleolithic Transition in the Zagros: The Appearance and Evolution of the Baradostian, In The Middle and Upper Paleolithic Archeology of the Levant and Beyond, Y. Nishiaki, T. Akazawa (eds.), pp. 133-156, Replacement of Neanderthals by Modern Humans Series, Tokyo.
  14. ^ La Mediterranée, Braudel, Fernand, 1985, Flammarion, Paris
  15. ^ Phillips, Rod. A Short History of Wine. New York: Harper Collins. 2000.
  16. ^ Eidem, Jesper; Læssøe, Jørgen (2001), The Shemshara archives 1. The letters, Historisk-Filosofiske Skrifter, 23, Copenhagen: Kongelige Danske videnskabernes selskab, ISBN 87-7876-245-6
  17. ^ Al-Soof, Behnam Abu (1970). "Mounds in the Rania Plain and excavations at Tell Bazmusian (1956)". Sumer. 26: 65–104. ISSN 0081-9271.
  18. ^ Frey, W.; W. Probst (1986). Kurschner, Harald (ed.). "A synopsis of the vegetation in Iran". Contributions to the vegetation of Southwest Asia. Wiesbaden, Germany: L. Reichert: 9–43. ISBN 3-88226-297-4.
  19. ^ "Climate statistics for Amadiya". Meteovista. Retrieved September 6, 2014.
  20. ^ Kuhle, M. (1974):Vorläufige Ausführungen morphologischer Feldarbeitsergebnisse aus den SE-Iranischen Hochgebirgen am Beispiel des Kuh-i-Jupar. Zeitschrift für Geomorphologie N.F., 18, (4), pp. 472-483.
  21. ^ Kuhle, M. (1976):Beiträge zur Quartärgeomorphologie SE-Iranischer Hochgebirge. Die quartäre Vergletscherung des Kuh-i-Jupar. Göttinger Geographische Abhandlungen, 67, Vol. I, pp. 1-209; Vol. II, pp. 1-105.
  22. ^ Kuhle, M. (2007):The Pleistocene Glaciation (LGP and pre-LGP, pre-LGM) of SE-Iranian Mountains exemplified by the Kuh-i-Jupar, Kuh-i-Lalezar and Kuh-i-Hezar Massifs in the Zagros. Polarforschung, 77, (2-3), pp. 71-88. (Erratum/ Clarification concerning Figure 15, Vol. 78, (1-2), 2008, p. 83.
  23. ^ Elsevier: Ehlers,. "Quaternary Glaciations - Extent and Chronology Volume 15: A closer look Welcome". booksite.elsevier.com.CS1 maint: extra punctuation (link)
  24. ^ Sevruguin, A. (1880). "Men with live lion". National Museum of Ethnology in Leiden, The Netherlands; Stephen Arpee Collection. Retrieved 2018-03-26.
  25. ^ Cowan, edited by C. Wesley; Nancy L. Benco; Patty Jo Watson (2006). The origins of agriculture : an international perspective ([New ed.]. ed.). Tuscaloosa, Ala.: University of Alabama Press. ISBN 0-8173-5349-6. Retrieved 5 May 2012.CS1 maint: extra text: authors list (link)
  26. ^ M. Heydari; H. Poorbabaei; T. Rostami; M. Begim Faghir; A. Salehi; R. Ostad Hashmei (2013). "Plant species in Oak (Quercus brantii Lindl.) understory and their relationship with physical and chemical propertiesof soil in different altitude classes in the Arghvan valley protected area, Iran" (PDF). Caspian Journal of Environmental Sciences, 2013, Vol. 11 No.1, pp. 97~110. Archived from the original (PDF) on 3 April 2015. Retrieved 10 April 2014.
  27. ^ "Haji Omran Mountain (IQ018)" (PDF). natrueiraq.org. Retrieved 22 June 2016.
  28. ^ Kitchener, A. C.; Breitenmoser-Würsten, C.; Eizirik, E.; Gentry, A.; Werdelin, L.; Wilting A.; Yamaguchi, N.; Abramov, A. V.; Christiansen, P.; Driscoll, C.; Duckworth, J. W.; Johnson, W.; Luo, S.-J.; Meijaard, E.; O’Donoghue, P.; Sanderson, J.; Seymour, K.; Bruford, M.; Groves, C.; Hoffmann, M.; Nowell, K.; Timmons, Z.; Tobe, S. (2017). "A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group" (PDF). Cat News. Special Issue 11.
  29. ^ Heptner, V. G.; Sludskij, A. A. (1992) [1972]. "Lion". Mlekopitajuščie Sovetskogo Soiuza. Moskva: Vysšaia Škola [Mammals of the Soviet Union. Volume II, Part 2. Carnivora (Hyaenas and Cats)]. Washington DC: Smithsonian Institution and the National Science Foundation. pp. 82–95. ISBN 90-04-08876-8.

External links

33°40′00″N 47°00′00″E / 33.66667°N 47.00000°E / 33.66667; 47.00000Coordinates: 33°40′00″N 47°00′00″E / 33.66667°N 47.00000°E / 33.66667; 47.00000