زانتوموناس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Xanthomonas
Xanthomonas Culture.jpg
کشت زانتوموناس نیمه شفاف بر روی آگار ساکارز پپتون که رنگدانه زرد رنگی را نمایش می‌دهد
آرایه‌شناسی
فرمانرو: باکتری
شاخه: پروتئوباکتریا
رده: گاماپروتئوباکتریا
راسته: Xanthomonadales
تیره: Xanthomonadaceae
سرده: Xanthomonas
Dowson 1939
Species

X. albilineans
X. alfalfae
X. ampelina
X. arboricola
زغالک مرکبات
X. boreopolis
X. badrii
X. bromi
X. campestris
X. cassavae
X. citri
X. codiaei
X. cucurbitae
X. cyanopsidis
X. cynarae
X. euvesicatoria
X. frageriae
X. gardneri
X. holcicola
X. hortorum
X. hyacinthi
X. malvacearum
X. maltophila
X. manihotis
X. melonis
X. oryzae
X. papavericola
X. perforans
X. phaseoli
X. pisi
X. populi
X. sacchari
X. theicola
لکه نواری باکتریایی
X. vasicola
X. vesicatoria

زانتوموناس (نام علمی: Xanthomonas)، سرده (جنس) مهمی از باکتری‌های گرم منفی متعلق به شاخه پروتئوباکتریا، رده گاماپروتئوباکتریا هستند. گونه‌های این باکتری بسیار متنوع هستند. گونه‌زایی متنوع این باکتری توسط نوترکیبی همتا (نام علمی: Homologous recombination) صورت می‌گیرد.[۱]

ویژگی‌ها[ویرایش]

گونه‌های این سرده اغلب میله‌ای شکل، بدون اسپور، تاژک دار، کاتالاز مثبت و اکسیداز منفی هستند.

بیمارگر[ویرایش]

گونه‌های مختلف باکتری زانتوموناس، بیمارگر (عامل بیماری) بیماری‌های گیاهی گوناگونی می‌باشند.

بیماری لکه برگی باکتریایی با (نام علمی: bacterial spot) که توسط بیمارگر (نام علمی: Xanthomonas campestris pv. Vesicatoria) بوجود می‌آید، سال‌هاست که زیان‌های زیادی بوجود می‌آورد.[۲]

بیماری آتشک برنج که به وسیلهٔ بیمارگر (نام علمی: Xanthomonas oryzae pv. oryzae) بوجود می‌آید، به ویژه در قاره آسیا سبب خسارت‌های بسیار می‌شود.[۳]

بیماریی شانکر باکتریایی مرکبات (زغالک مرکبات) که بیمارگر آن (نام علمی: Xanthomonas axonopodis) است.

روش‌های مهار بیمارگر[ویرایش]

سوزاندن درختان، استفاده از سموم شیمیایی و اعمال قوانین قرنطینه‌ای از روش‌های کنترل این بیماری است. استفاده بیش از حد سموم، آثار سوء بر سلامت و اکوسیستم‌ها بهمراه خواهد داشت و از طرف دیگر نابودی درختان هزینهٔ هنگفت مالی و زمانی را بر باغداران برای احیای مجدد تحمیل خواهد کرد. روش‌های کنترل زیستی و بهره‌مندی از باکتریوفاژها (ویروس‌های باکتری خوار) راهکار مناسب دیگری است که نه تنها فشار انتخابی بر طبیعت برای شکل‌گیری سویه‌های جدید وارد نمی‌کند، بلکه ممکن است با هزینهٔ بسیار کم در کنترل و ریشه‌کنی بیماری‌های باکتریایی گیاهی از جمله شانکر مرکبات نقش داشته باشد. در این تحقیق برای اولین بار در ایران باکتریوفاژ‌ها از خاک جدا و سپس اثر کنترلی آن‌ها بر روی باکتری زانتوموناس مشاهده گردید.[۴]

کاربرد صنعتی[ویرایش]

گونه‌های مختلف زانتموناس نوعی صمغ تولید می‌کنند که صمغ زانتان (به انگلیسی: xanthan gum) خوانده می‌شود و در صنایع بسیاری از جمله شیمی صنایع غذایی، فراورده‌های نفتی و مواد آرایشی کاربرد دارد. صمغ زانتان نخستین نسل جدید چندقندی برون‌سلولی در علم زیست‌فناوری است که توسط چندین ریزاندامگان مانند باکتری زانتوموناس کمپستریس (campestris Xanthomonas) تولید می‌شود.[۵]

منابع[ویرایش]

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4372319/
  2. Ritchie, D.F (2000). "Bacterial spot of pepper and tomato". The Plant Health Instructor. doi:10.1094/PHI-I-2000-1027-01.
  3. Mew, T.W. , Alvarez, A.M. , Leach, J.E. , and Swings, J. (1993). "Focus on bacterial blight of rice". Plant Disease. 77: 5–13. doi:10.1094/pd-77-0005.
  4. «سیویلیکا». بازبینی‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۷. 
  5. معلمی، پریسا و لیلا روزبه. «بررسی تولید بهینه صمغ زانتان توسط زانتوموناس کمپستریس». نشریه فرآوری و تولید مواد غذایی چهارم، ش. چهارم (زمستان ۹۳): ۶۷–۵۹. 

[۱]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Xanthomonas». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۷.