ریزجریان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Illu capillary microcirculation.jpg

ریز جریان (به انگلیسی: Microcirculation) نام جریان حمل خون ای است که خون را به رگ‌های کوچکتر [۱] درون بافت‌های بدن می رساند و دارای ۳ بخش اصلی، پیش مویرگی [۲]، مویرگی [۳] و پس مویرگی [۴] است. همچنین جریانی مخالف با ریز جریان وجود دارد که خون را از مویرگ‌های بافت‌ها و اندام‌ها به رگ‌های بزرگتر و اصلی می رساند با نام کلان جریان. ریز جریان در شبکه‌ای از شریانچه های پایانه‌ای، مویرگ‌ها و ریزرگ‌ها که خون مویرگی را تخلیه می‌کنند جریان می‌یابد. رگ‌های ناحیهٔ شریانی این شبکه شریانچه[۵] نام دارند که توسط سلول‌های نرم ماهیچه‌ای پوشانده شده‌اند، قطر این شریانچه‌ها از ۱۰ تا ۱۰۰ میکرومتر متغیر است.

نخستین بخش ریز جریان، پیش مویرگی با تثبیت سرعت و فشار جریان خون در شریانچه‌ها توسط لایه درون رگی و فرایند شل و سفت شدن لایه ماهیچه‌ای دور شریانچه آغاز می‌شود. طی بخش دوم مویرگی، شریانچه‌ها خون را به مویرگ‌ها با قطر ۵ تا ۸ میکرومتر که دارای هیچگونه لایهٔ ماهیچه‌ای نیستند منتقل می‌کنند. سپس در بخش سوم، پس مویرگی خون منتقل شده از طریق مویرگ‌ها به ریزرگ ها [۶] با قطر ۱۰ تا ۲۰۰ میکرومتر و دارای لایه ماهیچه‌ای حمل می‌شود.

علاوه بر تمامی این رگ‌ها در شبکه گردش ریز جریان، مویرگ‌های لنفاوی و مجاری جمع آوری نیز وجود دارند. درون بیشتر رگ‌های شبکهٔ ریز جریان از لایه درون رگی [۷] ساخته شده است که وظایف مهمی را بر عهده دارد از جمله فراهم آوردن سطحی هموار و مناسب برای عبور خون و مواد محلول در آن از جمله آب و مواد غذایی، ترشح مولکول‌هایی به درون خون که منجر به جلوگیری از لخته شدن خون می‌شوند، تنظیم قطر و طول رگ‌ها به اندازهٔ مناسب برای تثبیت سرعت و فشار جریان خون.

برخی از وظایف ریز جریان[ویرایش]

از مهمترین وظایف و نقش‌های ریزجریان در بدن انسان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱- به جریان در آوردن خون در بافت‌ها

۲- تنظیم فشار خون

۳- مایع میان بافتی (التهاب، تورم و ادما) [۸]

۴- رساندن اکسیژن و مواد غذایی به بافت‌ها و دفع دای اکسید کربن و مواد زاید

۵- تنظیم دمای بدن

۶- التهاب و تورم

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مویرگ‌ها
  2. مقاومتی
  3. مبادله
  4. خازنی
  5. Arteriole
  6. Venule
  7. endothelium
  8. swelling or edema

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Microcirculation»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳۰ مرداد ۱۳۹۲).