روز کوروش بزرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
روز کوروش بزرگ
7aban1394.jpg
وضعیتثبت نشده
نوعبزرگداشت
تاریخهفتمین روز آبان
بسامدسالانه
سالنآرامگاه کوروش بزرگ
مکانپاسارگاد
مختصات۳۰°۱۱′۳۸″ شمالی ۵۳°۱۰′۰۲″ شرقی / ۳۰٫۱۹۳۸۹°شمالی ۵۳٫۱۶۷۲۲°شرقی / 30.19389; 53.16722
کشورایران
سال‌های فعالیتاز سال ۱۳۷۸ تا کنون
تازه‌ترین۷ آبان ۹۸
رویداد قبلی۷ آبان ۹۷
فعالیتگردهمایی

روز کوروش بزرگ، در ۷ آبان (۲۹ اکتبر) یک روز در گاهشمار غیررسمی و ملی ایران در گرامی‌داشت کوروش بزرگ، مشهور به کوروش کبیر، بنیان‌گذار و نخستین پادشاه شاهنشاهی هخامنشی است.[۱][۲][۳][۴][۵] بر اساس رویدادنامه نبونعید، در تاریخ ۷ آبان ۵۳۹ (پیش از میلاد)، کوروش بزرگ وارد دولت‌شهر بابل شد و یهودیان اسیر را آزاد کرد.[۶] روز کوروش در تقویم رسمی ثبت نشده‌است،[۷] با این‌حال گروه‌های مختلفی از مردم ایران خواهان ثبت این روز در تقویم ملی ایران هستند و هرساله روز هفتم آبانماه با حضور در آرامگاه کوروش در پاسارگاد این روز را گرامی می‌دارند.[۸][۹] این روز، زادروز کوروش بزرگ نیست و روز گرامیداشت وی می‌باشد.

پیشینه[ویرایش]

رویدادنامه نبونعید، بر اساس این رویدادنامه، کوروش بزرگ در ۲۹ اکتبر (۷ آبان) سال ۵۳۹ پیش از میلاد وارد بابل شد.

هفتم آبان، سالروز ورود کوروش بزرگ به بابل می‌باشد. بر اساس رویدادنامه نبونعید، در ۲۹ اکتبر (۷ آبان) سال ۵۳۹ پیش از میلاد کوروش وارد بابل شد. در رویدادنامه نبونعید اینچنین آمده‌است:

در ماه اَرَخسمنو (Arahsamnu = ماه هشتم)، روز سوم (= هفتم آبان ماه) کوروش به بابل اندر آمد. شاخه‌های سبز در برابر (=زیر پای او) گسترده شد.[۱۰]

مراسم بزرگداشت[ویرایش]

کیک به مناسبت روز کوروش بزرگ در ایران

در این روز علاقه‌مندان به کوروش و تاریخ و تمدن ایران‌زمین برای پاسداشت فرهنگ و تمدن ایرانی به پاسارگاد، مقبره کوروش می‌روند و گردهم جمع می‌شوند تا یاد و نام کوروش را گرامی بدارند.[۱۱]هافینگتن پست، یکی از سایت‌های خبری آمریکا، در مقاله‌ای با اشاره به روز ۲۹ اکتبر، روز کوروش، با توجه به این‌که منشور استوانه‌ای گلی منسوب به کوروش نخستین اعلامیه‌ای است که در آن از حقوق انسان به دفاع برخاسته است؛ بر این عقیده است که بخشی از احترام ایرانیان به این شخصیت تاریخی به خاطر سیاست‌های او در برخورد با ادیان و حقوق مردم است و حتی اشاره می‌کند به گفته‌های محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور سابق ایران، همزمان با انتقال اصل منشور کوروش از موزه بریتانیا به موزه ملی ایران، که گفته بود: «در این استوانه ذکر شده‌است که همه افراد بشر در گزینش اندیشه آزادند و باید نسبت به هم با احترام برخورد کنند.»[۱۲]

در ایران مسئولان دولتی در بازدید یا برگزاری مراسم توسط علاقه‌مندان در روز کوروش در محل پاسارگاد مانع‌تراشی کردند.[۱][۱۳]

همچنین برخی رسانه‌ها گزارش کردند در روز ۷ آبان ۱۳۸۹، همزمان با روز کوروش، بازدید از منشور کوروش که از موزه بریتانیا در لندن به موزه ملی ایران منتقل شده بود طبق گفتهٔ مسئولان موزه به دلیل مشکلات فنی ممنوع است.[۱۴][۱۵] یکی از روزنامه‌های ایران گزارش کرده که با وجود اعلام تعطیلی موزه و عدم امکان بازدید از منشور در روز کوروش، باز هم بازدیدکنندگان از شهرهای مختلف به موزه مراجعه کرده و با درهای بسته مواجه شده بودند.[۱۶] برخی خبرگزاری‌های ایران هم در گزارش‌هایی به مناسبت روز کوروش، دربارهٔ وضعیت پاسارگاد و آرامگاه کوروش، از بی‌توجهی به این میراث تاریخی انتقاد کردند.[۱۱][۱۷]

سال ۱۳۹۵[ویرایش]

در روز هفتم آبان ۱۳۹۵، گروه زیادی از مردم ایران، به صورت نمادین در آرامگاه کوروش در شهرستان پاسارگاد در استان فارس با گردهمایی، یاد و نام کوروش را گرامی داشتند.[۱۸][۱۹]

در سال ۱۳۹۵ آیت الله نوری همدانی از مراجع تقلید شیعه در قم اعلام کرده بود: «تعجب می‌کنم چطور می‌توانند در مزار کوروش جمع شوند، همان شعارهایی که برای رهبر معظم انقلاب می‌دهیم، برای کوروش بدهند و باز ما زنده، نشسته و تماشاگر هستیم. کدام قدرت در این بخش کوتاهی کرده که این افراد اینگونه جمع شوند، با توجه به اینکه مملکت اسلامی و انقلابی قرار داریم، باید بیدار و هوشیار باشیم.».[۲۰]

سال ۱۳۹۶[ویرایش]

به منظور جلوگیری از برگزاری هفتم آبان ۱۳۹۶ تدابیر امنیتی در ایران به اجرا گذاشته‌شد. در روزهای منتهی به ۷ آبان ۱۳۹۶ در اطراف مقبره کوروش حصارهایی نصب شد. همچنین برخی از شهروندان پیامکهای بی‌نام و نشانی را دریافت کرده‌اند که در آن‌ها اعلام شده بود که تجمع در پاسارگاد غیرقانونی است و متخلفان تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.[۲۰] همزمان عکس‌هایی در شبکه‌های مجازی منتشر شد که از اردوی رزمی بسیجیان در پاسارگاد خبر دادند. برای ایجاد محدودیت‌ها مواردی مانند «نصب میله‌های راه‌بند در جاده پاسارگاد» و «حضور نیروهای امنیتی در سراسر مسیر شیراز»، «تفتیش خودروها» و «دادن اطلاعیه به مسافران» برقرار شد. همچنین جاده‌هایی را که به پاسارگاد منتهی می‌شوند بسته بودند و تعداد زیادی نیروهای انتظامی و کامیون‌های نظامی در اطراف پاسارگاد در حال آماده باش بودند.[۲۱]

سال ۱۳۹۷[ویرایش]

برخی از شهروندان پیامکهای بی‌نام و نشانی را دریافت کرده‌اند که در آن‌ها اعلام شده بود که تجمع در پاسارگاد غیرقانونی است و متخلفان تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.

سال ۱۳۹۸[ویرایش]

بهرام پارسایی نماینده مردم شیراز در توییتر خود، خبر از تهیه برنامه برای برگزاری مراسم بزرگداشت کوروش از سوی وزارت کشور با عنوان برنامهٔ یک هفته‌ای «تمدن ایران» خبر داد. همانند سالهای پیش نیروهای امنیتی در جاده‌های منتهی به پاسارگاد خیمه‌هایی برپا کردند تا عبور و مرور مردم را در روزهای منتهی به این روز کنترل کنند. این نیروها به ساکنان محلی نزدیک به پاسارگاد برگه عبور و مرور داده‌است تا این ساکنان بتوانند به راحتی تردد کنند. در روزهای اخیر شماری از چهره‌های فعال اجتماعی و خانواده‌های در ایران توسط پلیس امنیت احضار شده‌اند تا به آن‌ها هشدار داده شود که در مراسم بزرگ‌داشت کوروش کبیر شرکت نکنند.[۲۲][۲۳] بهمن احمدی امویی روزنامه‌نگار از فشار نیروهای امنیتی در این روز نوشت:

از پلیس امنیت تماس گرفتند که روز دوشنبه برای پاره ای توضیحات به کلانتری جنت آباد بیا. پرسیدم چرا؟ گفت: گزارش شده شما دربارهٔ کورش حرفی، مطلبی یا پیامی داده‌ای. انتظار داشت تا تلفن زد بروم و دست به سینه جلویش بنشینم.[۲۴]

واکنشها[ویرایش]

مایک پمپئو وزیر خارجه ایالات متحده روز هفتم آبان ۱۳۹۸ در توییترش نوشت:

۵۳۹ سال پیش از میلاد در چنین روزی، کوروش کبیر وارد بابل شد و یهودیان را از اسارت آزاد کرد. احترام او به حقوق بشر و آزادی ادیان، الهامبخش پدران بنیانگذار آمریکا بود. درحالیکه مردم ایران توسط رژیم جمهوری اسلامی از برگزاری گرامیداشت کوروش منع شده‌اند، ایالات متحده در کنار آنها می‌ایستد.[۲۵][۲۶]

—مایک پمپئو، توییتر شخصی

در همین حال، صفحه رسمی وزارت خارجه اسرائیل در توئیتر نیز با انتشار تصویری از آرامگاه کوروش یاد او را گرامی داشت.

رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران هم کوروش را پیام آور دوستی و مدارا دانسته و خواستار نجات میراث او شده‌است.[۲۶] کوروش بزرگ پیام‌آور مدارا و دوستی و حقوق بشر بود. امروز اما ارزش‌های مترقی او در حصر و بند فرقه‌ای تبهکار و اشغالگرند. باید از هر زمان دیگری بیدارتر باشیم و میراث کوروش را نجات دهیم.[۲۳]

در تاجیکستان، شرکت‌کنندگان در یک همایش بین‌المللی از دولت خواسته‌اند تا یک روز را به عنوان روز کوروش کبیر به فهرست جشن‌های رسمی این کشور اضافه کند.[۲۷]

تلاش‌ها برای ثبت در تقویم رسمی ایران[ویرایش]

واکنش روزنامه قانون به ممانعت از تجمع مردم در روز کوروش

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران در دولت اول محمود احمدی‌نژاد، اسفندیار رحیم مشایی دربارهٔ این روز گفته بود: «در نظر گرفتن روزی به نام کوروش تا کنون در دستور کار ما نبوده اما این موضوع قابل بررسی است که در تقویم ملی روزی به نام کوروش یا تخت جمشید داشته باشیم.»[۲۸] در زمان دولت نهم و ریاست اسفندیار رحیم مشایی بر سازمان میراث فرهنگی نیز اقداماتی برای بزرگداشت این مناسبت صورت می‌گرفت.[۲۹] اسفندیار رحیم مشایی در آذر سال ۱۳۸۷ در اظهاراتی، از در نظر گرفتن روزی به نام «روز کوروش» در تقویم ملی ایران دفاع کرد.[۳۰]

ماکت آرامگاه کوروش در حیاط دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران به بهانه روز کوروش (آبان ۱۳۹۲)[۳۱]

در آبان ماه ۱۳۹۰ در پی همایشی با عنوان «روز جهانی کوروش» که در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران و به مناسبت روز کوروش برگزار شد، در شروع آن یکی از برگزارکنندگان این همایش به نمایندگی از دانشجویان گفت: «برگزاری این همایش با چنین تأخیری به‌دلیل وجود پروسه‌ای طولانی برای گرفتن مجوز بود؛ ولی با این حال، جای این روز جهانی فقط در سالنامهٔ کشور ایران به‌عنوان کشوری که زادگاه کوروش است، خالی است. به همین دلیل، خواهان ثبت این روز به‌عنوان یک روز ملی در سالنامهٔ ملی ایران هستیم.»[۳۲] سپس سخنرانان همایش، حکمت‌الله ملاصالحی، ژاله آموزگار، عبدالمجید ارفعی، جلال‌الدین کزازی و کامیار عبدی هر یک سخنانی دربارهٔ اهمیت دوران هخامنشی، نقش کوروش و منشور کوروش برای حاضرین در همایش ارائه کردند.[۳۲][۳۳]

همچنین در ۷ آبان سال ۱۳۹۲ همایش دیگری با عنوان «یادبود استوانه کورش» توسط انجمن علمی دانشجویان تاریخ دانشگاه تهران در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد که بار دیگر درخواست ثبت روز کوروش در تقویم ملی ایران مطرح شد. دبیر این همایش به نمایندگی از دانشجویان گفت: «هدف انجمن علمی دانشجویان گروه تاریخ از برگزاری گرامیداشت برای منشور کورش، تعیین روزی در تقویم ملی برای پاسداشت نخستین منشور حقوق بشر بوده‌است».[۳۴] در این همایش محمد رضا کارگر، محمدتقی ایمان‌پور، روزبه زرین کوب و شاهرخ رزمجو سخنرانی کردند.[۳۵]

نامه ۱۹ ایران‌شناس به استاندار فارس[ویرایش]

۱۹ باستان‌شناس و تاریخ‌پژوه ایرانی در نامه‌ای به استانداری فارس خواستار ثبت هفتم آبان‌ماه به عنوان روز «کوروش بزرگ» در تقویم رسمی کشور شدند و اعلام کردند که گرامیداشت این روز می‌تواند «نقشی مؤثر در ایجاد وحدت ملی و همبستگی همه ایرانیان» داشته باشد. در این نامه که روز شنبه، ۱۸ آذر ۱۳۹۶ منتشر شد از سخنان پژوهش مبنی بر اینکه «هیچ‌گونه سند تاریخی در خصوص هفتم آبان ماه و روز کوروش بزرگ وجود ندارد» انتقاد شده‌است.[۳۶][۳۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «ممنوعیت ورود گردشگران خارجی به پاسارگاد در روز کورش»، رادیو زمانه، ۰۸ آبان ۱۳۹۳.
  2. «امروز، روز جهانی کوروش»، سایت خبری فردانیوز، تاریخ انتشار: ۰۷ آبان ۱۳۸۶، کد خبر: ۳۷۵۵۵.
  3. «یک نکته درباره هفتم آبان و کوروش»، سایت خبری آفتاب، تاریخ انتشار: ۰۷ آبان ۱۳۹۱، کد خبر: ۱۷۶۲۰۱.
  4. «گاهشمار: روز جهانی کوروش»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۲۷۷۳، ۸/۸/۹۱، صفحهٔ ۳۱.
  5. «تقویم ایران: ۷ آبان»، روزنامه ایران، شماره ۴۹۲۶، ۷/۸/۹۰، صفحه ۲۸ (صفحه آخر).
  6. ارفعی، عبدالمجید (١۳۸۹). فرمان کوروش بزرگ. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی). ص ١۴
  7. http://www.mojnews.com/fa/tiny/news-249269 بزرگداشت روز کوروش
  8. «درخواست از رئیس‌جمهور برای نام گذاری رسمی هفتم آبان در تقویم به نام کوروش»، سایت خبری کلمه، دوشنبه، ۴ آبان، ۱۳۹۴.
  9. «درخواست از رئیس‌جمهور برای نام‌گذاری رسمی هفتم آبان در تقویم به نام کوروش بزرگ»، اعتماد ملی، تاریخ انتشار:۰۶ آبان ۱۳۹۴، کد خبر:۱۶۹۰.
  10. ارفعی، عبدالمجید (١۳۸۹). فرمان کوروش بزرگ. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی) ص ١۴
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «۷ آبان روز کوروش: پاسارگاد، رها شده بدون تسهیلات گردشگری و رفاهی، خبرگزاری میراث فرهنگی، زمان مخابره: ۱۳۹۲/۸/۶، کد خبر: ۱۰۷۲۵۰». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۵ نوامبر ۲۰۱۵.
  12. Swenson, Kristin; ContributorPh.D.; Christianity, author of God of Earth: Discovering a Radically Ecological; Time, Bible Babel: Making Sense of the Most Talked about Book of All (2011-10-28). "International Cyrus The Great Day: Common Ground For World Religions?". HuffPost. Retrieved 2019-10-25.
  13. صدرا محقق، «۷ آبان روز جهانی کوروش نیست: با جود تبلیغات چندسال گذشته»، روزنامه شرق، شماره ۱۳۸۰، ۷/۸/۹۰، صفحه ۱۱ (جامعه).
  14. «دیدار از منشور کوروش بزرگ در روز جهانی کوروش تعطیل شد»، سایت خبری آفتاب، تاریخ انتشار: ۰۴ آبان ۱۳۸۹، کد خبر: ۱۱۱۷۳۳.
  15. «به‌دلیل به‌روز رسانی سیستم امنیتی موزه: تعطیلی موزه ملی ایران در روز جهانی کوروش»، رادیو کوچه، ۱۳۸۹ آبان ۰۷.
  16. «سایت ایرانشهر به نقل از «تنهایی منشور در روز جهانی کوروش»، روزنامه شرق، شماره پیاپی ۱۰۹۹، شنبه هشتم آبان ۱۳۸۹». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۶ نوامبر ۲۰۱۵.
  17. «سهم پاسارگاد از کوروش: هیچ/ گزارشی از وضعیت شهر پاسارگاد در روز جهانی کوروش»، خبرگزاری تحلیلی خبرآنلاین، چهارشنبه ۷ آبان ۱۳۹۳.
  18. «بزرگداشت در پاسارگاد». روزنامه کارون. شنبه ۸ آبان ١۳۹۵. شماره ٣٨١٢. ص ١.
  19. «اقبال گسترده به روز کوروش؛ آیا ایران شاهد «جنبش باستان‌گرایی» است؟». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۱۱-۰۲.
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ «روز کوروش؛ اعمال محدودیت برای سفر به پاسارگاد». یورونیوز.
  21. «تلاش برای جلوگیری از تجمع در آرامگاه کوروش». بی‌بی‌سی فارسی.
  22. «″روز کوروش کبیر″: کوروش بخواب که همسایه‌ها بیدارند!». DW. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ «پاسارگاد در حبس نیروهای امنیتی». ایندیپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  24. «هراس از بزرگداشت روز کوروش، احضار کنشگران به مراکز امنیتی». خبرگاه. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  25. «مایک پومپئو: کوروش کبیر الهام‌بخش پدران بنیانگذار آمریکا بود». radiofarda. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ «پمپئو: کوروش کبیر الهام‌بخش بنیان‌گذاران آمریکا بود». Euronews. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  27. «تقاضا از دولت تاجیکستان: روز کوروش کبیر را به جشن‌ها اضافه کنید - BBC News فارسی». bbc. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  28. «مشایی: روز کوروش در تقویم قابل بررسی است»، سایت خبری فردا نیوز به نقل از خبرگزاری ایرنا، تاریخ انتشار: ۰۱ آذر ۱۳۸۷، کد خبر: ۶۶۷۴۱.
  29. http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2387745
  30. «ثبت روز کوروش در تقویم ملی ایران».
  31. مقبره کوروش در مرکز تهران قرار گرفت!، ایسنا، ۷ آبان ۱۳۹۲، کد خبر: 92080703830
  32. ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ «روز کوروش در سالنامه ثبت ملی شود» سایت خبری تابناک به نقل از خبرگزاری ایسنا، آبان ۱۳۹۰.
  33. باستان‌شناسان خواستار ثبت روز جهانی کوروش شدند، همشهری آنلاین، سه شنبه ۱ آذر ۱۳۹۰، کد مطلب: ۱۵۱۸۲۸.
  34. ««نگاهی به رویدادها و سخنرانی‌های سومین همایش یادبود استوانه کورش»، پردیس اهورا، ۱۱ آبان ۱۳۹۲». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اکتبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۶.
  35. همان
  36. «نامه گروهی از تاریخ‌پژوهان ایرانی به مسئولان برای گرامیداشت «روز کوروش بزرگ»». رادیو فردا. ۱۸/آذر/۱۳۹۶. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۱ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  37. «تلاش برای ثبت "روز کورش بزرگ" در تقویم رسمی ایران». دویچه‌وله فارسی. ۹ دسامبر ۲۰۱۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۱ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۷.