روانی (فیلم ۱۹۶۰)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

[۱]

روانی
Psycho 1960 Lobby Card.jpg
کارگردانآلفرد هیچکاک
تهیه‌کنندهآلفرد هیچکاک
فیلمنامه‌نویسجوزف استفانو
بر پایهروانی از رابرت بلاک
بازیگرانآنتونی پرکینز
جنت لی
جان گوین
ورا مایلز
لورن تاتل
موسیقیبرنارد هرمان
فیلم‌بردارجان ال. راسل
تدوین‌گرجرج توماسینی
توزیع‌کنندهپارامونت پیکچرز
تاریخ‌های انتشار
۸ سپتامبر ۱۹۶۰ (ایالات متحده)
مدت زمان
۱۰۹ دقیقه
کشورایالات متحده
زبانانگلیسی
هزینهٔ فیلم۸۰۶٬۹۴۷ دلار
فروش گیشه۵۰ میلیون دلار

روانی (به انگلیسی: Psycho) فیلمی در ژانر وحشت روان‌شناختی و دلهره‌آور به کارگردانی آلفرد هیچکاک محصول سال ۱۹۶۰ کشور آمریکا است. این فیلم یکی از برترین فیلم‌های ژانر وحشت و از برجسته ترین آثار تاریخ سینما شمرده می شود. در فهرست «صد سال… صد فیلم» بنیاد فیلم آمریکا که لیستی از ۱۰۰ فیلم برتر تاریخ سینما به انتخاب منتقدان سینماست، در رتبهٔ ۱۸ قرار دارد. شخصیت منفی این فیلم، نورمن بِیتس، جزو برترین شروران تاریخ سینمای جهان محسوب می‌شود و در فهرست «۱۰۰ سال… ۱۰۰ شرور و قهرمان» بنیاد فیلم آمریکا، که فهرستی از ۵۰ تا از برترین قهرمان‌ها و ۵۰ تا از برترین شرورهای تاریخ سینما به انتخاب منتقدان سینماست، در رتبهٔ ۲ قرار دارد.[۲][۳][۴] گاس ون سنت در سال ۱۹۹۸ این فیلم را با همین عنوان بازسازی کرد.

سه دنباله برای این فیلم ساخته شد به ترتیب: روانی ۲، روانی۳ و روانی ۴: آغاز.همچنین روانی(۱۹٩۸) بازسازی فیلم روانی آلفرد هیچکاک به صورت رنگی است.

داستان

«مارین کرین» (لی) به امید تسهیل کار ازدواجش با «سام لومیس» (گاوین) پولهای کارفرمایش را می‌دزدد و از شهر محل سکونتش خارج می‌شود و بین راه در هتل بیتس، که جوانی به نام «نورمن بیتس» (پرکینز) اداره اش می‌کند، به استراحت می‌پردازد. «نورمن» به او می‌گوید که همراه مادر از لحاظ روانی نامتعادلش در خانه کنار هتل زندگی می‌کند. شب هنگام که، «ماریون» از کار خود پشیمان شده، پیش از خواب به حمام می‌رود و زیر دوش – ظاهراً به دست مادر «نورمن» - به قتل می‌رسد. «نورمن» آثار قتل را پاک می‌کند و جسد «ماریون» و اتوموبیل‌اش را در باتلاق می‌اندازد.

در ادامه «سام» به همراه خواهر ماریون «لی لا» (مایلز) و یک کارآگاه خصوصی به نام «آربوگاست» (بالسام) به جستجوی «ماریون» می‌آیند. آربوگاست نیز وقتی وارد خانه‌ای می‌شود که مادر نورمن در آن زندگی می‌کند، توسط او به قتل می‌رسد. سرانجام سام و لیلا به دنبال او میایند. هنگامی که سم، سر نورمن بیتس را گرم می‌کند، لیلا به دنبال هر نشانی از مادر نورمن بیتس یا آربوگاست یا مارین می‌گردد. نورمن ناگهان متوجه ماجرا می‌شود و به سرعت به دنبال لیلا داخل خانه می‌دود. لیلا برای اینکه نورمن او را نبیند، وارد انباری زیر پله می‌شود، که تصادفاً همان مکانی است که نورمن مادر خود را در آنجا مخفی کرده. نورمن که تصور می‌کند لیلا به طبقه بالا رفته، به سرعت از پله‌ها بالا می‌رود. در این هنگام، لیلا پیرزنی را می‌بیند که پشت به او رو به آتش روی صندلی‌ای نشسته، ولی وقتی او را برمی‌گرداند، متوجه می‌شود که او چیزی جز یک اسکلت نیست.

لیلا با دیدن اسکلت جیغ وحشتناکی می‌کشد و متوجه می‌شود که سال‌هاست که مادر بیتس مرده‌است؛ ولی ناگهان، زنی با وحشتناک‌ترین قیافه ممکن، با چاقوی بلندی به سمت او حمله‌ور می‌شود اما سام جلوی او را می‌گیرد و تحویل پلیس می‌دهد. این فرد، همان کسیست که مارین و آربوگاست را به قتل رسانده. این فرد، مادر نورمن بیتس نیست؛ بلکه خود نورمن بیتس است؛ که در اثر شوکی که پس از مرگ مادرش به او وارد شده، خود را شبیه به مادرش می‌کند، و کارهای وحشتناکی انجام می‌دهد. حقایق آشکار می‌شود و ماشین و جنازهٔ مارین را از باتلاق بیرون می‌آورند.

تحلیل فضایی فیلم

اسلاوی ژیژک فیلسوف و منتقد، این فیلم را صحنۀ رویارویی دو نوع معماری و درواقع دو زمان حال و گذشته توصیف می کند، به نحوی که این رویارویی باعث تقسیم نورمن میان دو شده است. ژیژک می گوید:

"در یک طرف متل افقی با معماری مدرنش و در طرف دیگر خانهٔ مادری عمودی نورمن قرار دارد که به شیوه معماری گوتیک ساخته شده و نورمن تا ابد میان این دو جهان در حال دویدن است و هیچ گاه مکان مناسبی برای خودش پیدا نخواهد کرد."[۵]

بازیگران

بازیگر نقش توضیحات
آنتونی پرکینز نورمن بیتس صاحب متل بتیس
جنت لی مارین کرین کارمند بنگاه املاک
ورا مایلز لیلا کرین خواهر مارین
جان گوین سم لومیز معشوقه مارین
مارتین بالسام آربوگاست کارآگاه خصوصی
جان مک‌اینتایر آل چمبرز سرکلانتر
سیمون اوکلند فرد ریچمن روانپزشک
فرانک آلبرستون تام کاسیدی مشتری بنگاه
پاتریشا هیچکاک کارولاین کارمند بنگاه، همکار مارین
وان تیلور (هنرپیشه) جورج لوری صاحب بنگاه، رئیس مارین
لورن تاتل خانم چمبرز همسر آل چمبرز
جان اندرسون چارلی دلال اتومبیل
مرت میل افسر گشتی بزرگراه [۶]

سکانس حمام

سکانس «قتل زیر دوش حمام» در فیلم روانی دارای چنان اهمیتی در تاریخ سینما است که در بسیاری از دانشکده‌های سینمایی جهان تدریس می‌شود.[۷] در این سکانس سه‌دقیقه‌ای از ۷۷ زاویه دوربین و ۵۰ کات استفاده شده‌است.

جستارهای وابسته

منابع

7.تالار کافه کلاسیک

پانویس

  1. «ژیرافر، احمد (۱۳۹۳). تاریخچه دوبله فارسی در ایران. کوله پشتی. صص. ۲۴۳». https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%AC_%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1#cite_note-:1-2. پیوند خارجی در |وبگاه= وجود دارد (کمک); پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک)
  2. AFI's 100 Years, 100 Heroes And Villains
  3. AFI's 100 Years, 100 Movies
  4. پارسینه. «نکاتی که دربارهٔ فیلم «روانی» هیچکاک نمی‌دانید!».
  5. ژیژک، اسلاوی و دیگران، ۱۳۹۹، از مقاله "لچکی به مثابه یک پارالاکس معمارانه و دیگر پدیده های مرتبط به کشمکش های طبقاتی" در کتاب نظریه های زیبایی شناسی، ترجمه احسان حنیف، تهران: فکرنو، ۱۳۹۹، ص ۳۵۹-۳۶۰.
  6. Psycho (1960) - IMDb, retrieved 2020-04-04
  7. قتلی در حمام که سینما را دگرگون کرد، رادیو فردا

پیوند به بیرون