روابط ایران و قطر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیEnglish
روابط ایران و قطر
Map indicating locations of Iran and Qatar

ایران

قطر

روابط ایران و قطر به روابط دوجانبه میان جمهوری اسلامی ایران و قطر اشاره دارد. ایران در دوحه سفارت دارد و متقابلاً قطر در تهران یک سفارت دارد. پس از حمله به سفارت و کنسولگری عربستان سعودی در ایران روابط بین ایران و قطر نیز به سردی گراییده است، چرا که قطر به عنوان یکی از کشورهای عربی به حمایت از عربستان سطح روابط خود را با ایران کاهش داده است.[۱]

ایران و قطر از دیر باز از نظر دینی و همجواری، روابط بسیار دوستانه‌ای داشته‌اند. روابط بازرگانی بین ایران و قطر و مسافرت‌های مردم دو کشور همیشه برقرار بوده است. به همین دلیل ایران همیشه تلاش داشته است که روابط اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی خود را با قطر گسترش دهد. روابط ایران و قطر از زمان استقلال قطر در سال ۱۹۷۱ دوستانه و بر پایه احترام برابر بوده است. ایران که خواهان تفاهم و گسترش روابط دوستانه با همه کشورها بود، از نخستین کشورهایی بود که استقلال قطر را به رسمیت شناخت و ورود این سرزمین کهن را به جامعهٔ بین‌المللی تبریک گفت.[۲][۳]

در دوره پس از انقلاب اسلامی ایران، روابط قطر و ایران گسترده‌تر شده به نحوی که امیر پیشین قطر و همسرش با محمد خاتمی رئیس جمهور سابق جمهوری اسلامی ایران دیدار داشته و در دوره ریاست جمهوری احمدی‌نژاد نیز امیر پیشین قطر از ایران دیدار داشته و با رهبر عالی ایران خامنه‌ای ملاقات داشت. قطر نیز از احمدی‌نژاد برای شرکت در اجلاس سران شورای همکاری خلیج دعوت کرد که احمدی‌نژاد رئیس جمهور وقت جمهوری اسلامی ایران به همراه معاونش اسفندیار رحیم مشایی و وزیر خارجه وقت منوچهر متکی در این اجلاس شرکت کردند.[۱]

ایران و قطر مشترکات زیادی دارند؛ از جمله آنکه هر دو عضو اوپک، جنبش عدم تعهد، سازمان همکاری اسلامی هستند. قطر همچنین چندین نشست در سطوح بالای مقامات با ایران برای توافقات اقتصادی و امنیتی برگزار کرده است.[۴]

هر دو کشور روابط اقتصادی تنگاتنگی در زمینه‌های اقتصادی و به ویژه صنایع نفت و گاز دارند. ایران و قطر مشترکاً بزرگترین منبع گاز طبیعی جهان را کنترل می‌کنند.[۵] انگیزه‌های ایران و قطر به مقدار زیادی تحت تأثیر روابط اقتصادی با ایران می‌باشد. قطر ۱۳ درصد ذخیره ثابت شده گاز را دارد و هر روز ۶۵۰ میلیون متر مکعب گاز از قسمت خود تولید می‌کند در حالیکه ایران ۵۷۵۰ میلیون متر مکعب گاز تولید می‌کند.[۱] علاوه بر همکاری‌ها در زمینه نفت و گاز، این دو کشور همکاری‌هایی نیز در زمینه کشتی رانی دارند.[۴]

ایرانیان قطر جمعیت ۳۰٬۰۰۰ نفری از ایرانیان مقیم خارج در سراسر جهان را تشکیل می‌دهند.[۱]

روابط دوجانبه[ویرایش]

در زمان محمدرضا شاه پهلوی، یک توافق نامه بین ایران و قطر منعقد شد.[۶]

در زمان جنگ ایران و عراق، قطر کمک‌های اقتصادی زیادی به صورت وام یا کمک بلاعوض به صدام حسین کرد. یک سال پس از پایان جنگ، ادعای ایران مبنی بر اینکه یک سوم مخازن میدان گازی شمال قطر در آب‌های ایران واقع شده است، با توافق نامه‌ای به مضمون بهره‌برداری مشترک طرفین از مخازن خاتمه یافت.[۷]

در سال ۱۹۹۱ پس از پایان جنگ خلیج فارس، حمد بن خلیفه آل ثانی از مشارکت ایران در تأمین امنیت خلیج فارس استقبال کرد. هر چند که به دلیل مخالفت دیگر کشورهای عربی خلیج فارس این امر هیچ‌گاه محقق نشد. بهر صورت قطر همکاری‌های امنیتی خود با ایران را در چهارچوب روابط دو جانبه ادامه داد. اضافه بر این، در سال ۱۹۹۲ طرحهایی تهیه شد که از رودخانه کارون در ایران برای قطر آب پمپاژ شود اما به دلیل مقاومت‌های محلی در ایران این طرحها نیز به کناری گذاشته شد.[۱]

در فوریه سال ۲۰۱۰ میلادی و در نشست میان هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا، و نخست وزیر قطر، حمد بن جاسم بن جبر آل ثانی، در دوحه، حمد بن جاسم بن جبر آل ثانی اعلام کرد که اگر ایران تلاش‌های رسیدن به سلاح هسته‌ای را ادامه دهد، این یک رقابت ناسالم در منطقه خواهد بود. او همچنین برقراری مذاکرات مستقیم میان آمریکا و ایران را خواستار شد.[۸]

در ماه مه ۲۰۱۰، امیر قطر شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی و بشار اسد رئیس جمهور سوریه حمایت خود از تلاش‌هایی به رهبری ترکیه برای حل دیپلماتیک موضوع اتمی ایران اعلام کردند. مقامات ترک پیشنهاد کردند که گفتگوهای مستقیمی بین سعید جلیلی مذاکره کننده اتمی ایران و رئیس دیپلماسی اروپا کاترین اشتون ایجاد شود.[۱]

همکاری‌های دوجانبه[ویرایش]

قطر روابط خوبی با ایران دارد زیرا هر دو کشور عضو اوپک هستند. روسیه، ایران و قطر ۵۰ درصد ذخایر نفت جهان را کنترل می‌کنند.

در دسامبر ۲۰۱۰، یکی از افسران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با فرمانده ارتش قطر دیدار داشت. آنها اظهار کردند که «سپاه پاسداران و نیروی دریایی قطر می‌توانند در زمینه اطلاعات، امنیت و آموزش همکاری نزدیکی داشته باشند.» حمد بن علی العطیه با نیروهای دریایی ایران ملاقات داشته و گفت که قطر آماده است که تمرینات مشترک نظامی با ایران انجام دهد.

در بحران دیپلماتیک قطر با عربستان سعودی در سال ۲۰۱۷، ایران از قطر پشتیبانی کرده و از کشورهای عربی خواست که مشکلات خود را از طریق دیالوگ حل کنند. پس از این که عربستان سعودی قطر را از نظر اقتصادی تحریم کرد ایران برای قطر ۶۰۰ تن مواد غذایی تازه ارسال کرد.[۱]

وقایع بین ایران و قطر[ویرایش]

تا جاییکه به حفظ روابط خوب و پایدار با ایران برمیگردد قطر دارای مشکلاتی است. اتخاذ سیاست‌های شورای همکاری خلیج در مورد رابطه با ایران را نیز باید به مشکلات قطر اضافه کرد. هر دو کشور تلاش می‌کنند گام‌های آرامی را به سوی حفظ منافع خود بردارند. اما تلاش برای حفظ رابطه خوب با ایران و همچنین شورای همکاری خلیج برای قطر دردسر ساز شده است.

  • در ۲ ژوئیه ۲۰۱۱، شورای همکاری خلیج به صورت متحد توافق کردند که یک نیروی نظامی مشترک تشکیل دهند و حجم نیروها را دو برابر کنند. «دکتر سامی الفرج اظهار داشت که این تصمیم به منظور رویارویی با تهدید فزاینده ایران و عناصر تروریست و سرنگون کننده این کشور در کشورهای خلیج اتخاذ شده است.»[۱]
  • پس از حمله به سفارت عربستان سعودی در ایران در ۲۰۱۶ قطر این اقدام را محکوم کرد و سفیرش در تهران را فراخواند و همچنین وزیر امور خارجهٔ قطر طی نامه‌ای به سفارت ایران در دوحه اعتراض کشورش را اعلام کرد.[۹] در ژانویه ۲۰۱۶، قطر آخرین کشوری بود که از عربستان حمایت کرد و سفیر خود از تهران را به خاطر حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در ایران، فراخواند.[۱۰]

مقایسه دو کشور[ویرایش]

Flag of Qatar.svgقطر Flag of Iran.svgایران
جمعیت ۲٬۲۳۵٬۰۰۰ ۷۹٬۱۱۰٬۰۰۰
مساحت ۱۱٫۴۳۷ کیلومتر مربع (۴٫۴۶۸ مایل مربع) ۱٫۶۴۸٫۱۹۶ کیلومتر مربع (۶۳۶٫۳۷۲ مایل مربع)
تراکم جمعیت ۲۰۱/ در هر کیلومتر مربع (۵۲۲/ در هر مایل مربع) ۵۰/ در هر کیلومتر مربع (۱۲۹/ در هر مایل مربع)
پایتخت دوحه تهران
اولین رهبر خلیفه بن حمد آل ثانی سید روح‌الله خمینی
رهبر کنونی تمیم بن حمد آل ثانی (امیر)

عبدالله بن ناصر بن خلیفه آل ثانی (نخست وزیر قطر)

سید علی خامنه‌ای (رهبر عالی)

حسن روحانی (رئیس جمهور)

زبان رسمی عربی فارسی
دین اصلی ۱۰۰٪ اسلام، ۹۰٪مسلمان سنی و ۱۰٪ مسلمان شیعه ۹۸ ٪ اسلام، ۹۰ ٪ مسلمان شیعه، ۸ ٪ مسلمان سنی، ۲٪ بقیه
تولید ناخالص داخلی (اسمی) US$ میلیارد ۱۶۴٫۶۴۱ US$ میلیارد ۴۲۵٫۳۲۶
واحد پول ریال قطری (QR) ریال ایرانی (IIR)

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Iran-Qatar relations
Map indicating locations of Iran and Qatar

Iran

Qatar

Iran–Qatar relations refer to the bilateral relations between the Islamic Republic of Iran and the State of Qatar. Iran has an embassy in Doha while Qatar has an embassy in Tehran. Qatar and Iran have close ties but relations between the two countries were soured after Saudi Arabia severed ties with Iran following the January 2016 attack on the Saudi diplomatic missions in Iran.

Both are members of OPEC, the Non-Aligned Movement, and the Organisation of the Islamic Conference. Unlike fellow GCC member states Saudi Arabia and the United Arab Emirates, Qatar generally refrains from criticising Iran’s domestic and foreign activities. Qatar has also held several high-level meetings with Iranian officials to discuss security and economic agreements.[1]

The two countries have a close economic relationship, particularly in the oil and gas industries. A big portion of Qatar's Oil comes from a field that is related to Iran. Iran and Qatar jointly control the world’s largest natural gas field.[2] Their motivation is largely influenced by their economic ties with Iran. The joint ownership of the largest independent gas reservoir’s in the world. Qatar has 13% of the world’s total proven gas reserves. Qatar is producing 650 million cubic meters of gas per day from its section of the field, and Iran is producing 5750 million cubic meters of gas from the field.[3][4] In addition to ties in the oil and natural gas arena, Iran and Qatar also cooperate in the shipping sector.[1]

Bilateral relations

During Shah Mohammed Reza Pahlavi's regime in 1969, Iran and Qatar signed a demarcation agreement.[5]

Throughout the Iran–Iraq War (1980–1988), Qatar supported Saddam Hussein's Iraq financially by providing large loans and cash gifts. Iran's claim in May 1989 that one-third of Qatar's North Field gas reservoir lay under Iranian waters apparently was resolved by an agreement to exploit the field jointly.

Qatar has maintained cordial relations with Iran. In 1991, following the end of the Persian Gulf War, former emir of Qatar Hamad bin Khalifa welcomed Iranian participation in Persian Gulf security arrangements, however due to resistance from other Persian Gulf Arab States these never came into fruition. However, Qatar maintains security cooperation with Iran through bilateral ties. Additionally, plans were being formulated in 1992 to pipe water from the Karun River in Iran to Qatar, but after local resistance in Iran this was laid to rest.

In February 2010, during a Q&A session following US Secretary of State Hillary Clinton’s speech at the US-Islamic World Forum in Doha, Prime Minister Sheikh Hamad bin Jassim bin Jaber Al Thani conceded that if Iran’s programme spurs "a nuclear race in the region, it will be an unhealthy race for all". Sheikh Jaber also advocated for “direct dialogue between Iran and the United States.”[6]

In May 2010, Emir of Qatar Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani and Syrian President Bashar al Assad expressed support for Turkish-led efforts to bring about a diplomatic resolution to the dispute over Iran’s nuclear programme. Turkish officials proposed to mediate direct talks between Iran’s top nuclear negotiator Saeed Jalili and EU foreign policy chief Catherine Ashton.[7]

Cooperations

Qatar shares a good relation with Iran, both being members of the Organisation of Petroleum Exporting Countries (OPEC). Russia, Qatar, and Iran all control around 50% of the world's oil reserves.[8] They have made agreements to develop their economic relationship especially within the OPEC. Both countries own the South Pars / North Dome Gas-Condensate field , the world's largest gas field, having a big influence in the Irani-Qatari relation.

On 11 January 2009, Representatives from the three counties, Qatar, Iran, Russia met in Tehran, agreeing on the production of their gas reserves.[9]

Tensions

Qatar has a difficult time when it comes to maintaining a good sustainable relationship with Iran, as well as adopting the policies set by the Gulf Cooperation Council (GCC) towards it. They are treading lightly on both sides in pursuance of their own self-interests. However trying to maintain a good relationship with the GCC and Iran has led into tensions.[vague][citation needed]

On 2 July 2011, the GCC unanimously agreed to have a combined military force, leading to an increase of double the current troops size. "Dr Sami Al-Faraj, stated that the decision was made in order to counter a growing threat from Iran “and its subversive terrorist elements across the GCC".[10]

On January 2016, Qatar was the last country to back Saudi Arabia by recalling its ambassador from Tehran after the attacks.[11]

Iran and Qatar prior and during the Iranian Revolution

The large landscape in the Persian Gulf made Iran grow a rising military and economic power, whereas Qatar is small. In the 1970s Qatar tried not to upset Saudi Arabia by following the OPEC policies, and at the same time not oppose Iran with the Oil prices.[vague]

Leading up to the Iranian Revolution in 1979, Qatar and Iran shared a friendly relationship. This was exemplified by the support of the government of Qatar and Sheikh Khalifah for the monarchy of Iran, stating that “Iran is a dear and friendly neighbour with which we are united by the brotherhood of Islam”.[citation needed] The desire to keep up friendly relations was motivated by Iran’s status as a military and economic powerhouse as well as interests with OPEC.

Although there was some apprehension[who?] about the introduction of regional instability after the rise of the Islamic Republic, a delegation of 70 Shia Qatari’s met with Ayatollah Khomeini to express their support for the revolution.[citation needed]

Oil and gas relations

North Field and South Pars

The world’s largest natural gas field, called North Field (Qatar) and South Pars (Iran) is between the boundaries of Qatar and Iran. The gas field covers 97,000 square km with the majority (about two-thirds) lying in Qatari waters. Although the field is jointly owned, there is an uneven distribution in natural gas extraction. Namely, Qatar extracts about three times as much natural gas from the field as Iran does and continues to grow its extraction. It is estimated that Qatar’s total income from the field was about $37 billion.[citation needed]

Iran’s natural gas expansion efforts

Iran’s oil minister Rostam Qasemi predicted back in 2012 that Iran would match the extraction levels of Qatar by March 2014 - but his prediction was quite off. In 2013 Iran again made an effort to develop their pace in extracting gas from the field by 2018 under the Rouhani administration. Whether or not this will happen remains to be seen.

Criticism in the Iranian media

The Iranian print media heavily criticises the uneven distribution of oil and gas extraction from South Par. Their criticisms are both directed at Qatar for the excessive nature of the extraction as well as criticise Iranian officials for their inadequacy in matching Qatar’s extraction numbers and revenues. This has also placed pressure on the Rouhani administration to increase oil extraction in South Pars.

Maintaining relations

Both Qatar and Iran have maintained friendly relationships despite the disputes about the North Field and South Pars.

Timeline

1980's: Iraqi Invasion of Iran

At the onset of the Iran–Iraq War in 1980, Qatar, along with Oman, opted for minimal support to Iraq, whereas Saudi Arabia and Kuwait openly provided financial support to Iraq. Qatar strategically attempted to avoid upsetting either parties in the interests of not being drawn into a military conflict. The government of Qatar was also aware that it would risk marginalizing its minority Shia population if it threw its full weight behind Iraq. They were put in uncomfortable situations; in 1983 Iraq attacked Iranian oil fields in the Persian Gulf, threatening plants in the Qatari coast, forcing Qatar to build barriers so it would not be affected.[12]

As the war ended, Iran sided with Qatar during the dispute with Bahrain over the Fasht a-Dibal Islands. However Qatar has not sided with Iran when it came to the three Islands, Lesser and Greater Tunbs and Abu Musa, instead supporting the United Arab Emirates (UAE). Qatar believed that its relationship with the GCC was strategically more important than its relationship with Iran.[12]

December 2008: Concern on Iran nuclear power

The five members of the UN council, and Germany held a meeting with a coalition of Arab nations consisting of Saudi Arabia, the United Arab Emirates, Kuwait, Bahrain, Qatar, Jordan, Iraq and Egypt over the perceived threat of Iran's nuclear weapons to the whole MENA region.

In response to the nuclear powers, the GCC (including Qatar) are set to spend $122 billion on weapons over the next decade.[13]

May 2009: South Pars Gas field

Iran and Qatar both own the South Pars / North Dome Gas-Condensate field. Iran agreed that they would issue $100 million in bonds to build and improve the gas field.

December 2010: Military cooperation

An officer in Iran’s Islamic Revolutionary Guards Corps (IRGC), met with the commander of the Qatari army, stating that “IRGC and Qatar's navy can have close cooperation in intelligence, security and training fields". Hamad bin Ali Al Attiyah, Qatar's Minister of Defense, met with the navy forces of Iran and stated that Qatar is ready to have joint military exercises with Iran.[8]

January 2011: Bahrain's Shia uprising

Qatar was one of the few GCC countries that stopped criticizing Iran’s alleged "interference" in Bahrain. They held economic agreements during that period of time. Qatar did not officially state they support Iran's alleged interference, however they did not criticize them for their alleged involvement. Iran denies interfering in Bahrain's internal affairs.

January 2014: Qatar offers Iran help with extracting gas

Qatar offered Iran to help extract its side of South Spars, the world’s largest gas field. This would not only maximize Iran’s rewards but also Qatar’s. Iran requested Qatar’s help, and they responded willingly, fearing sloppy work by Iranian firms would damage the gas field and affect Qatar revenues too.

A Qatari government official said, “There has been a lot of drilling activity in that area and we have many studies on the field that I’m sure can benefit Iran”. Too much drilling activity done by Iran might affect Qatar, as that might damage the fields.[14]

2016 attack on the Saudi diplomatic missions in Iran

Qatar condemned the attack and decided to recall its ambassador from Tehran while the Qatari Foreign Affairs Ministry issued a protest statement to the Iranian embassy in Doha saying that the attack constitutes a violation of the international charters and norms that emphasize the protection of diplomatic missions and their staff.[15]

2017 Iranian support for Qatar

During the Qatar diplomatic crisis, Iran provided diplomatic and economic support to Qatar.[16] On June 5, the day that the crisis erupted, Iran asked the Arab nations to settle their dispute through dialogue.[17] After Saudi Arabia and its Persian Gulf allies blocked Qatar economically, Iran sent food supplies, amounting to 1,100 tons of fruit and vegetables and 66 tons of beef, to Qatar on a daily basis.[18] On 25 June, Iranian president Rouhani denounced the "siege" on Qatar, and in a phone call with sheikh Tamim, said that "Tehran will stand by Qatar's government". He also noted that Iran's airspace was open to Qatari aircraft.[19]

On 23 August 2017, it was announced that Qatar would be returning its ambassador to Iran. In a press statement released by Qatar's foreign ministry, Qatar expressed its willingness to improve bilateral ties with Iran.[20]

Country comparison

Flag of Qatar.svg Qatar Flag of Iran.svg Iran
Population 2,235,000 79,110,000
Area 11,437 km2 (4,468 sq mi) 1,648,195 km2 (636,372 sq mi)
Population Density 201/km2 (522/sq mi) 50/km2 (129/sq mi)
Capital Doha Tehran
First Leader Khalifa bin Hamad Al Thani Ayatollah Khomeini
Current Leader Tamim bin Hamad Al Thani (Emir)

Abdullah bin Nasser bin Khalifa Al Thani (Prime Minister of Qatar)

Ali Khamenei (Supreme Leader)
Hassan Rohani (President)
Official languages Arabic Persian
Main religions 67.7% Muslim (Sunni Muslims 60.9% & Shia Muslims 6.8%)
13.8% Christian
13.8% Hindu
3.1% Buddhist
1.6% other and none
98% Muslim (Shia Muslims 90% & Sunni Muslims 8%)
2% other and none
GDP (nominal) US$ 164.641 billion US$ 425.326 billion
Currency Qatari Rial (QR) Iranian Rial (IIR)

See also

References

  1. ^ a b Fulton, Will; Farrar-Wellman, Ariel (July 22, 2011). "Qatar-Iran Foreign Relations". AEI Iran Tracker. American Enterprise Institute. Archived from the original on December 10, 2016. Retrieved November 2, 2016. 
  2. ^ "Factbox: Qatar, Iran share world's biggest gas field". Reuters. July 26, 2010. Retrieved November 2, 2016. 
  3. ^ "Iran, Qatar in competition over world's biggest gas field". Natural Gas World. Archived from the original on 2017-09-01. 
  4. ^ "آیا ایران در برداشت از پارس جنوبی به قطر رسیده است؟". BBC Persian. 2017-04-16. Retrieved 2017-05-29. 
  5. ^ Mokhtari, Fariborz (Spring 2005). "No One Will Scratch My Back: Iranian Security Perceptions in Historical Context" (PDF). The Middle East Journal. 59 (2). Retrieved 1 November 2016. [permanent dead link]
  6. ^ "Remarks With Qatari Foreign Minister Sheikh Hamad bin Jassim Al Thani After Their Meeting". US Department of State. Retrieved 2 November 2016. 
  7. ^ "Turkey says Syria, Qatar back Iran plan". Agence France-Presse. Retrieved 2 November 2016. 
  8. ^ a b "Qatar-Iran Foreign Relations". Critical Threats. Retrieved 7 May 2017. 
  9. ^ "Iran to swap gas with Russia, Qatar". Tehran Times. Retrieved 7 May 2017. 
  10. ^ "GCC-Iran Foreign Relations". Critical Threats. Retrieved 8 May 2017. 
  11. ^ "More countries back Saudi Arabia in Iran dispute". Al Jazeera English. Retrieved 8 May 2017. 
  12. ^ a b Anoushiravan Ehteshami, Neil Quilliam, Gawdat Bahgat (2017). Security and Bilateral Issues between Iran and its Arab Neighbours. Palgrave Macmillan. pp. 172–174. ISBN 978-3319432885. 
  13. ^ "World powers, Arabs share concern on Iran nuclear program". Iran Focus. Retrieved 16 May 2017. 
  14. ^ "Qatar offers to help Iran get out its gas". Iran Times. Retrieved 16 May 2017. 
  15. ^ "Qatar recalls envoy to Iran after attacks on Saudi missions: State News". Reuters. 6 January 2016. Retrieved 2 September 2017. 
  16. ^ Adel Marzooq (15 August 2017). "The New Axis of Dissent: The Qatari Money, and Turkey & Iran as the Two Largest Representatives of Islam". Gulf House for Studies and Publishing. Retrieved 2 September 2017. 
  17. ^ "Iran calls on Gulf Arab neighbours to resolve dispute through dialogue -TV". Reuters. 5 June 2017. Retrieved 2 September 2017. 
  18. ^ "Iran supplies 1,000+ tons of food to Qatar every day – media". Russia Today. 22 June 2017. Retrieved 2 September 2017. 
  19. ^ "Iran: Hassan Rouhani condemns 'siege of Qatar'". Al Jazeera. 25 June 2017. Retrieved 2 September 2017. 
  20. ^ "Qatar says its ambassador to return to Iran: foreign ministry". Reuters. 23 August 2017. Retrieved 2 September 2017. 

External links