روابط ایران و ترکمنستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیEnglish
ایران و ترکمنستان (روابط)
Map indicating locations of Iran and Turkmenistan

ایران

ترکمنستان

روابط ایران و ترکمنستان (انگلیسی: Iran–Turkmenistan relations) دارای بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر مرز مشترک هستند. دو کشور دارای روابط خوبی بعد از استقلال ترکمنستان از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ هستند. ایران جزو اولین کشورهایی بود که استقلال ترکمنستان را برسمیت شناخت. از آن به بعد دو کشور روابط خوبی داشته و در زمینه اقتصادی، حمل و نقل، پیشرفت‌های زیربنایی و انرژی روابط خوبی داشته‌اند.

تجارت[ویرایش]

ایران بعد از روسیه بیشتر حجم مبادلات تجاری را با ترکمنستان دارا می‌باشد. خط راه‌آهن تاجان- مشهد- سرخس، لوله گاز ۱۳۹ میلیون دلاری کورپیه-کردکوی در غرب ترکمنستان و سد دوستی ۱۶۷ میلیون دلاری در جنوب این کشور در یک همکاری اقتصادی ساخته شد. خط انتقال برق بلخان‌آباد- علی‌آباد و چندین پروژه دیگر مانند گسترش برنامه ارتباطی فیبر نوری، ساخت انبارهای بزرگ و سایر پروژه‌ها در مرو و پالایشگاه ترکمن‌باشی، ساخت ترمینال گاز مایع، ساخت اتوبان مثال‌هایی از گسترش روابط دوجانبه دو کشور می‌باشد. در سال ۲۰۰۹ حدود ۱۰۰ پروژه صنعتی در ترکمنستان ساخته یا در حال ساخت با کمک ایران بود.

به دلیل پایین آمدن قیمت گاز و نفت، حجم تبادلات سالانه دو کشور از ۳٫۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۸ به ۱٫۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۹ کاهش پیدا کرد. صادرات ترکمنستان به ایران در ماه‌های ژانویه- سپتامبر ۲۰۰۷ به میزان ۴۲ درصد افزایش پیدا کرد. صادرات اصلی ترکمنستان به ایران شامل گاز طبیعی، محصولات نفتی و پتروشیمی و همچنین منسوجات می‌باشد. ترکمنستان در سال ۲۰۱۰ حدود ۸ بیلیون متر مکعب گاز به ایران فروخت در حالی که در سال ۲۰۰۵ این میزان حدود ۵٫۸ بیلیون متر مکعب بوده‌است. ترکمنستان حدود ۵ درصد نیازهای گاز ایران را تأمین می‌کند. هر دو کشور خط تأمین گاز طبیعی دولت‌آباد- سرخس- خانگیران را در سال ۲۰۱۰ افتتاح کردند که صدور ۲۰ میلیارد متر مکعب در سال به ایران را تأمین می‌کند.

حمل و نقل[ویرایش]

شهر برکت محل عبور راه‌آهن حمل و نقل و دریای شمال و جنوب است.

راه‌آهن[ویرایش]

شهر برکت یکی از نقاط گرهی مهم در حمل و نقل خط آهن خزر و حمل و نقل راه‌آهن شمال- جنوب می‌باشد. خط آهن قزاقستان- ترکمنستان- ایران بخشی از کریدور حمل و نقل شمال به جنوب بطول ۶۷۷ کیلومتر (۴۲۱ مایل)، قزاقستان و ترکمنستان را به ایران و خیلج فارس وصل می‌کند. این خط آهن شهر اوزن در قزاقستان را به شهر برکت-اترک در ترکمنستان وصل کرده و به شهر گرگان در استان گلستان ایران ختم می‌شود. در ایران خط آهن به شبکه خط آهن ملی وصل شده و تا خلیج فارس ادامه پیدا می‌کند.

۳۱۱ کیلومتر (۱۹۳ مایل) بین شهر برکت و بوژان در ترکمنستان توسط بانک توسعه آسیایی تأمین مالی شد. این قرارداد بین دولت ترکمنستان در فوریه ۲۰۱۰ با وام ۳۵۰ میلیون دلاری به عنوان یک کمک ویژه تکنیکی سرمایه‌گذاری شد. این پروژه وام برای نصب سیستم هشداری و وسایل ارتباطی در مسیر خط آهن و تأمین وسایل و تجهیزات برای تعمیر و نگهداری آنها، مشاورت، مدیریت و نظارت بر ساخت مورد استفاده قرار گرفت. این پروژه یک وام ۳۷۱٫۲ میلیون دلاری از بانک پیشرفت اسلامی در سال ۲۰۱۰ نیز دریافت کرد.

در مه سال ۲۰۱۳، ۳۱۱ کیلومتر (۱۹۳ مایل) برکت- اوژان از ۶۷۷ کیلومتر (۴۲۱ مایل) کریدور خط شمال- جنوب بپایان رسید. در فوریه ۲۰۱۴، ۲۵۶ کیلومتر (۱۵۹ مایل) بین شهر برکت و اترک نیز تکمیل شد. در حال حاضر ایستگاه‌های خط آهن در طول این خط جدید در حال ساخت می‌باشد.

خط آهن ایران- ترکمنستان- قزاقستان در اکتبر سال ۲۰۱۴ بصورت رسمی افتتاح شد.

شهر برکت (کازاندژیک) یک شاهراه استراتژیک مهم در خط آهن حمل و نقل راه‌آهن خزر (دریای خزر، ترکمنستان، ازبکستان و شرق قزاقستان) و راه‌آهن ارتباطی شمال به جنوب می‌باشد. این شهر دارای یک تعمیرگاه بزرگ لوکوموتیو و یک ایستگاه مدرن مسافربری خط آهن دارد.

اختلافات توافق گازی[ویرایش]

در ۳۰ دسامبر ۲۰۱۶ یک توافقنامه جدید گازی ۵ ساله بین ایران و ترکمنستان امضا شد. این توافقنامه بعد از این بود که ترکمنستان تهدید کرده بود که به دلیل بدهی‌های معوقه ایران، صدور گاز به ایران را قطع خواهد کرد. این بدهی که بابت صدور گاز ترکمنستان به ایران بوده‌است به میزان ۱٫۸ میلیارد دلار بوده که مربوط به سالهای ۸۶ و ۸۷ است و بعد از ۱۰ سال هنوز پرداخت نشده‌است. ایران گفته‌است که این بدهی را قبول ندارد و باید به داوری بین‌المللی ارجاع شود.[۱]

در تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۱۷ ترکمنستان ارسال گاز به ایران را قطع کرد و این در حالی است که دو روز پیش یک توافق‌نامه تمدید صادرات گاز ترکمنستان به ایران به امضا رسیده بود. ترکمنستان ادعا کرده‌است که ۲ میلیارد دلار از ایران طلب دارد و تا حل اختلاف این میزان بدهی، صادرات گار به ایران را ادامه نخواهد داد.[۲]

ایران سالانه حدود ۹ میلیون متر مکعب گاز از ترکمنستان وارد می‌کند که تنها بخشی از استانهای شمالی و شرق کشور را با آن می‌تواند تأمین کند. در استان خراستان تنها یک پالایشگاه و یک میدان گازی وجود دارد که قادر به تأمین نیاز گازی استان‌های شمالی و شرق کشور بطور خاص در زمستان نمی‌باشد.[۱]

دیدارهای سیاسی[ویرایش]

در ۷ نوامبر ۲۰۱۶ یک هیئت از ترکمنستان شامل: صفر بردی نیازاوف (فرستاده ویژه وزارت امور خارجه ترکمنستان)، مراد ناظاروف (مشاور وزیر امورخارجه ترکمنستان)، آمانگلدی رحمانوف (رئیس دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه ترکمنستان)، آمانگلدی بایراموف (عضو هیئت دیپلماتیک) و احمد قربانف (سفیر ترکمنستان در تهران) در یک جلسه بررسی روابط ایران و ترکمنستان با هیئت ایرانی دیدار کرده و به ارائه دیدگاه‌ها و تبادل نظر پرداختند. هیئت ایرانی در این دیدار شامل: سید محمدموسی هاشمی گلپایگانی (سفیر سابق جمهوری اسلامی ایران در ترکمنستان)، بهرام امیراحمدیان (استاد دانشگاه و عضو شورای علمی ایراس)، ولی کوزه‌گر کالجی (پژوهشگر ارشد و عضو شورای علمی ایراس) بود.[۳]

اختلافات دو کشور[ویرایش]

در اوت ۲۰۱۶ ترکمنستان تعرفه گمرکی کامیون‌های ایرانی را افزایش داده و مرز باجگیران را به روی کامیون‌ها و مسافران ایران بست و از طرف دیگر نمایشگاه اقتصادی «ایران پروژه» در ترکمنستان را نیز لغو کرد.[۴]

در سال‌های اخیر، پلیس ترکمنستان اقدام به بازداشت رانندگان کامیون و افرادی که به ترکمنستان می‌رفتند را در مرز کرده‌است و به دلیل عدم وجود توافقنامه تبادل زندانیان، این افراد بعضاً بیش از ۵ سال است که در زندان‌های ترکمنستان بسر می‌برند و این موضوع تبدیل به یک اختلاف مرزی بین دو کشور شده‌است. در تاریخ اول مه ۲۰۱۷ در یک جلسه بین سفیر ترکمنستان در ایران، احمد قربانف، با رئیس مرکز اطلاع‌رسانی و امور بین‌الملل وزارت کشور ایران، رمضان شجاعی کیاسری به بررسی مسائل مرزی و گمرکی و تجاری و گسترش روابط دو کشور پرداختند.[۵]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

Iran-Turkmenistan relations
Map indicating locations of Iran and Turkmenistan

Iran

Turkmenistan

Iran and Turkmenistan share a common border of more than 1000 km. The two countries have good relations since Turkmenistan's independence from the Soviet Union in 1991. Since then, the two countries have enjoyed good relations and have cooperated in economic, transportation, infrastructure development, and energy sectors.

Trade

Iran has the largest volume of trade exchange with Turkmenistan after Russia.[1] The Tajan-Mashhad-Sarakhs railroad, the $139 million Korpeje-Kurt Kui gas pipeline in western Turkmenistan and the $167 million Dousti ('Friendship' in Persian) Dam in the south of the country were built through a joint venture. Balkanabad-Aliabad power transfer line and several other projects such as the program of fiber-optic communications development, construction of bunkers and other objects in Merve and a refinery in Turkmenbashi, construction of liquefied gas terminals, highways are instances of growing bilateral relations.[2] In 2009 about 100 industrial projects have been built or are being built in Turkmenistan with Iranian help.[3]

Annual trade turnover decreased to $1.2 billion in 2009 from $3.2 billion in 2008 mostly because of decrease in the price of oil and gas.[4][5] Turkmenistan’s exports to Iran increased by 42 percent during January–September 2007. Turkmenistan’s main exports to Iran were natural gas, oil and petrochemical products, as well as textiles. Turkmenistan sold 8 billion cubic meters of gas to Iran in 2010 from 5.8 bcm in 2005.[6] Turkmenistan normally supplies 5 percent of Iran’s gas demand.[7] Both countries inaugurated Dauletabad–Sarakhs–Khangiran pipeline in 2010 to raise natural gas supplies to Iran to 20 billion cubic meters a year.[8]

Transportation

Railway

The Kazakhstan-Turkmenistan-Iran railway link is a part of the North–South Transport Corridor and is a 677 km (421 mi) long railway line connecting Kazakhstan and Turkmenistan with Iran and the Persian Gulf. It links Uzen in Kazakhstan with Bereket - Etrek in Turkmenistan and ends at Gorgan in Iran's Golestan province. In Iran, the railway will be linked to national network making its way to the ports of the Persian Gulf.[9]

This project is part of the Ashgabat agreement, which is a Multimodal transport agreement signed by India, Oman, Iran, Turkmenistan, Uzbekistan and Kazakhstan, for creating an international transport and transit corridor facilitating transportation of goods between Central Asia and the Persian Gulf.[10]

The project is estimated to cost $620m which is being jointly funded by the governments of Kazakhstan, Turkmenistan and Iran.[11][12]

The project also aims to create a multimodal transport system to provide seamless connectivity in the region for passenger travel as well. The North-South Transnational Corridor will run up to 137 km (85 mi) in Kazakhstan, 470 km (292 mi) in Turkmenistan and 70 km (43 mi) in Iran.

Work in Turkmenistan commenced in Bereket in December 2007 and in Kazakhstan in July 2009.

A 311 km (193 mi) section between Bereket and Buzhan in Turkmenistan is being financed by the Asian Development Bank (ADB). A memorandum of understanding was signed between ADB and the Turkmenistan government in February 2010, for a $350m loan as a special fund for technical assistance. The project loan was for the installation of signalling and communication equipment on the ongoing railway line, procurement of equipment and maintenance facilities, consulting, and for the management and supervision of construction. The project also received a loan of $371.2m from the Islamic Development Bank in July 2010.

In May 2013, a 311 km (193 mi) BereketUzen section of the 677 km (421 mi) North-South Railway Corridor was completed.[13] In February 2014, 256 km (159 mi) long section between Bereket and Etrek was completed. Currently railway stations along the new railway are being constructed.[14]

The Kazakhstan-Turkmenistan-Iran railway link will be officially inaugurated in October 2014.[15]

Bereket city (Kazandzhik) is strategically important railway intersection of the Trans-Caspian Railway (Caspian Sea, Turkmenistan, Uzbekistan and eastern Kazakhstan) and North-South Transnational Railway. The city has a large locomotive repair depot and a modern passenger railway station.

References

  1. ^ "Archived copy". Archived from the original on 2009-08-17. Retrieved 2009-06-07. 
  2. ^ "Archived copy". Archived from the original on 2009-08-21. Retrieved 2016-02-06. 
  3. ^ "Archived copy". Archived from the original on 2009-08-21. Retrieved 2016-02-06. 
  4. ^ "Archived copy". Archived from the original on 2009-08-21. Retrieved 2016-02-06. 
  5. ^ "Archived copy". Archived from the original on 2009-08-17. Retrieved 2009-06-07. 
  6. ^ "Archived copy". Archived from the original on 2010-01-09. Retrieved 2010-01-09. 
  7. ^ "Archived copy". Archived from the original on 2009-06-09. Retrieved 2016-02-06. 
  8. ^ "Archived copy". Archived from the original on 2010-01-09. Retrieved 2010-01-09. 
  9. ^ "North-South Transnational Corridor". railway-technology.com. Retrieved 2014-03-25. 
  10. ^ The Hans India - India accedes to Ashgabat agreement
  11. ^ "North-South Transnational Corridor". railway-technology.com. Retrieved 2014-03-25. 
  12. ^ "Presidents open Kazakhstan to Turkmenistan rail link". Railway Gazette International. Retrieved 20 May 2013. 
  13. ^ "Caspian rail corridor funds agreed". Railwaygazette.com. Retrieved 2010-02-23. 
  14. ^ "Завершено строительство участка Берекет - Этрек магистрали Казахстан–Туркменистан–Иран". Turkmen Business. Retrieved 2014-03-10. 
  15. ^ "Iran-Turkmenistan-Kazakhstan railway to come on stream in 6 months". zawya.com. Retrieved 2014-03-25.