رطوبت‌سنج (هواشناسی)
| رطوبت و نمسنجی |
|---|
 |
| مفاهیم ویژه |
| مفاهیم عمومی |
| اندازه‌گیری و ابزارها |
رطوبت‌سنج (به انگلیسی: Hygrometer) ابزاری است که رطوبت، یعنی میزان بخار آب موجود در هوا را اندازه‌گیری می‌کند.[۱] ابزارهای اندازه‌گیری رطوبت معمولاً بر اندازه‌گیری کمیت‌های دیگری مانند دما، فشار، جرم و تغییرات مکانیکی یا الکتریکی در یک ماده هنگام جذب رطوبت تکیه دارند. با کالیبراسیون و محاسبه، می‌توان از این کمیت‌های اندازه‌گیری‌شده برای نشان دادن رطوبت استفاده کرد. دستگاه‌های الکترونیکی مدرن از دمای میعان (به نام نقطه شبنم) استفاده می‌کنند یا تغییرات در ظرفیت خازنی یا مقاومت الکتریکی را حس می‌کنند.
حداکثر مقدار بخار آبی که می‌تواند در یک حجم معین (در حالت اشباع) وجودداشته باشد، با دما بسیار تغییر می‌کند؛ در دماهای پایین، جرم آب کمتری در واحد حجم می‌تواند نسبت به دماهای بالا به صورت بخار باقی بماند؛ بنابراین، تغییر در دما، رطوبت نسبی را تغییر می‌دهد.
نمونه اولیه رطوبت‌سنج توسط لئوناردو داوینچی در سال ۱۴۸۰ اختراع شد. پیشرفت‌های عمده در طول دهه ۱۶۰۰ رخ داد؛ فرانچسکو فولی نسخه کاربردی‌تری از این دستگاه را اختراع کرد و رابرت هوک تعدادی از ابزارهای هواشناسی از جمله رطوبت‌سنج را بهبود بخشید. نسخه مدرن‌تری توسط همه‌چیزدان سوئیسی یوهان هاینریش لمبرت در سال ۱۷۵۵ ساخته شد. بعداً در سال ۱۷۸۳، فیزیکدان و زمین‌شناس سوئیسی هورس بندیکت دو سوسور رطوبت‌سنجی را اختراع کرد که از موی انسان کشیده‌شده به عنوان حسگر استفاده می‌کرد.
در اواخر قرن هفدهم، برخی از دانشمندان ابزارهای اندازه‌گیری رطوبت را «نم‌سنج» (hygroscope) می‌نامیدند؛ این واژه دیگر کاربرد ندارد، اما «نم‌بین» (hygroscopic) و نم‌بینی (hygroscopy) که از آن مشتق شده‌اند، همچنان استفاده می‌شوند.
رطوبت‌سنج کلاسیک
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]رطوبت‌سنج‌های باستانی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]رطوبت‌سنج‌های ابتدایی در طول دودمان شانگ در چین باستان برای مطالعه آب‌وهوا ابداع و توسعه یافتند.[۲] چینی‌ها از یک قطعه زغال چوب و یک توده خاک استفاده می‌کردند: وزن خشک آن اندازه‌گیری می‌شد و سپس با وزن مرطوب آن پس از قرار گرفتن در معرض هوا مقایسه می‌شد. تفاوت‌های وزن برای محاسبه سطح رطوبت استفاده می‌شد.
تکنیک‌های دیگری با استفاده از جرم برای اندازه‌گیری رطوبت به کار گرفته می‌شد، به طوری که وقتی هوا خشک بود، قطعه زغال چوب سبک می‌شد، در حالی که وقتی هوا مرطوب بود، زغال چوب سنگین می‌شد. با آویزان کردن یک توده خاک در یک انتهای یک چوب و یک قطعه زغال چوب در انتهای دیگر و اتصال یک ریسمان بالابر ثابت به نقطه میانی برای افقی کردن چوب در هوای خشک، یک رطوبت‌سنج باستانی ساخته می‌شد.[۳][۲]
نوع سیم‌پیچ فلز-کاغذ
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]رطوبت‌سنج سیم‌پیچ فلز-کاغذ برای ارائه نشانگر عقربه‌ای از تغییرات رطوبت بسیار مفید است. این نوع بیشتر در دستگاه‌های ارزان‌قیمت دیده می‌شود و دقت آن محدود است و تغییراتی در حدود ۱۰٪ یا بیشتر دارد. در این دستگاه‌ها، بخار آب توسط یک نوار کاغذی آغشته به نمک که به یک سیم‌پیچ فلزی متصل است، جذب می‌شود و باعث تغییر شکل سیم‌پیچ می‌گردد. این تغییرات (مشابه تغییرات در دماسنج دوفلزی) باعث ایجاد نشانه‌ای روی صفحه مدرج می‌شود. معمولاً یک عقربه فلزی در جلوی دستگاه وجود دارد که به یک مقیاس اشاره می‌کند.
رطوبت‌سنج‌های کششی مو
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
این دستگاه‌ها از موی انسان یا حیوان تحت کشش استفاده می‌کنند. (استخوان نهنگ و مواد دیگر ممکن است به جای مو استفاده شوند) مو نم‌بین است (تمایل به حفظ رطوبت دارد)؛ طول آن با رطوبت تغییر می‌کند و تغییر طول ممکن است توسط یک مکانیسم تقویت شده و روی یک صفحه یا مقیاس نشان داده شود. فیزیکدان و زمین‌شناس سوئیسی هورس بندیکت دو سوسور اولین کسی بود که چنین رطوبت‌سنجی را در سال ۱۷۸۳ ساخت. دستگاه هنری سنتی معروف به خانه هواشناسی نیز بر اساس همین اصل کار می‌کند.
این دستگاه شامل یک موی انسان به طول ۸ یا ۱۰ اینچ است، b c, شکل ۳۷، که در یک انتها به یک پیچ، a، بسته شده و در انتهای دیگر از روی یک قرقره، c، عبور می‌کند و توسط یک نخ ابریشمی و وزنه، d، محکم کشیده می‌شود.
— جان ویلیام دریپر، کتاب درسی شیمی (۱۸۶۱)
قرقره به یک شاخص متصل است که روی یک مقیاس مدرج (e) حرکت می‌کند. دستگاه را می‌توان با حذف چربی‌ها از مو، مثلاً با خیساندن اولیه مو در دی‌اتیل اتر، حساس‌تر کرد.[۴]
رطوبت‌سنج (دماسنج حباب‌خشک و حباب‌تر)
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یک رطوبت‌سنج (سایکرومتر)، یا دماسنج حباب‌خشک و حباب‌تر، شامل دو دماسنج کالیبره‌شده است، یکی که خشک است و دیگری که با آب مقطر روی یک جوراب یا فتیله مرطوب نگه‌داشته می‌شود.[۵] در دماهای بالاتر از نقطه انجماد آب، تبخیر سطحی آب از فتیله، دما را کاهش می‌دهد، به طوری که دماسنج حباب‌تر دمای پایین‌تری نسبت به دماسنج حباب‌خشک خواهد داشت. با این حال، هنگامی که دمای هوا زیر نقطه انجماد است، حباب‌تر باید با لایه نازکی از یخ پوشانده شود تا دقیق باشد. در نتیجه گرمای تصعید، دمای حباب‌تر در نهایت کمتر از حباب‌خشک خواهد بود، اگرچه این ممکن است چندین دقیقه استفاده مداوم از رطوبت‌سنج زمان ببرد.
رطوبت (RH) از دمای محیط، که توسط دماسنج حباب‌خشک نشان داده می‌شود و اختلاف دما که توسط دماسنج‌های حباب‌تر و حباب‌خشک نشان داده می‌شود، محاسبه می‌گردد. رطوبت نسبی را همچنین می‌توان با یافتن محل تقاطع دماهای حباب‌تر و حباب‌خشک در یک نمودار رطوبت‌سنجی تعیین کرد. دماسنج‌های خشک وتر زمانی که هوا کاملاً اشباع باشد با هم منطبق می‌شوند و هرچه اختلاف بیشتر باشد، هوا خشک‌تر است. رطوبت‌سنج‌ها معمولاً در هواشناسی و در صنعت گرمایش و تهویه‌هوا (HVAC) برای شارژ مناسب مبرد در سیستم‌های تهویه مطبوع مسکونی و تجاری استفاده می‌شوند.
رطوبت‌سنج فلاخن
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یک رطوبت‌سنج فلاخن، که از دماسنج‌های متصل به یک دسته استفاده می‌کند، به صورت دستی در جریان هوای آزاد چرخانده می‌شود تا زمانی که هر دو دما تثبیت شوند. این دستگاه گاهی برای اندازه‌گیری‌های میدانی استفاده می‌شود اما در حال جایگزینی با حسگرهای الکترونیکی راحت‌تر است. رطوبت‌سنج چرخان از همان اصل استفاده می‌کند، اما دو دماسنج در دستگاهی قرار می‌گیرند که شبیه به ضامن‌دار یا جغجغه است.
رطوبت‌سنج نقطه شبنم آینه‌ای سرد
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]نقطه شبنم دمایی است که در آن نمونه‌ای از هوای مرطوب (یا هر بخار آب دیگر) در فشار ثابت به اشباع بخار آب می‌رسد. در این دمای اشباع، سرمایش بیشتر منجر به میعان آب می‌شود. رطوبت‌سنج‌های نقطه شبنم آینه‌ای سرد از دقیق‌ترین ابزارهای موجود هستند. آن‌ها از یک آینه سرد و مکانیسم اپتوالکترونیک برای تشخیص میعان روی سطح آینه استفاده می‌کنند. دمای آینه توسط بازخورد الکترونیکی کنترل می‌شود تا تعادل دینامیکی بین تبخیر و میعان حفظ شود و بدین ترتیب دمای نقطه شبنم به دقت اندازه‌گیری گردد. دقت ۰٫۲ درجه سلسیوس با این دستگاه‌ها قابل دستیابی است که در محیط‌های اداری معمولی با دقت رطوبت نسبی حدود ۱٫۲±٪ مطابقت دارد. رطوبت‌سنج‌های آینه‌ای سرد قدیمی از آینه فلزی استفاده می‌کردند که نیاز به تمیز کردن و نیروی کار ماهر داشت. پیاده‌سازی‌های جدیدتر آینه‌های سرد از سطوح بسیار صیقلی استفاده می‌کنند که نیازی به تمیز کردن معمول ندارند.
اخیراً رطوبت‌سنج‌های آینه‌سرد طیف‌سنجی معرفی شده‌اند. با استفاده از این روش، نقطه شبنم با تشخیص طیف‌سنجی نور تعیین می‌شود که ماهیت میعان را مشخص می‌کند. این روش از بسیاری از مشکلات رطوبت‌سنج‌های آینه‌سرد قبلی جلوگیری می‌کند و قادر است بدون رانش (drift) کار کند.
رطوبت‌سنج‌های آینه‌سرد همچنان اندازه‌گیری مرجع برای کالیبراسیون سایر رطوبت‌سنج‌ها هستند. این امر به دلیل ماهیت بنیادی و اصول اولیه آن‌هاست که به هسته فیزیک میعان ارجاع داده می‌شود و دما را اندازه‌گیری می‌کند؛ دما یکی از کمیت‌های پایه در سیستم بین‌المللی اندازه‌گیری کمیت‌ها (طول، زمان، مقدار ماده، جریان الکتریکی، دما، شدت روشنایی، جرم) است.[۶]
رطوبت‌سنج‌های مدرن
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]خازنی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]هنگامی که هزینه، فضا یا شکنندگی اهمیت دارند، از انواع دیگر حسگرهای الکترونیکی استفاده می‌شود که به قیمت دقت کمتر تمام می‌شود. رطوبت‌سنج‌های خازنی اثر رطوبت بر گذردهی نسبی یک بسپار یا یک اکسید را اندازه‌گیری می‌کنند. در صورت کالیبراسیون، دقت آن‌ها در رطوبت نسبی بین ۵٪ تا ۹۵٪ برابر با ۲٪± رطوبت نسبی است؛ در حالت بدون کالیبراسیون، این مقدار دو تا سه برابر بدتر است. حسگرهای خازنی در برابر اثراتی مانند میعان و دماهای بالای موقت مقاوم هستند،[۷] اما در معرض آلودگی، رانش و اثرات پیری قرار دارند. با این حال، آن‌ها برای بسیاری از کاربردها مناسب هستند.
مقاومتی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در رطوبت‌سنج‌های مقاومتی، تغییر در مقاومت و رسانایی الکتریکی یک ماده به دلیل رطوبت اندازه‌گیری می‌شود.[۷] مواد معمول شامل نمک‌ها و پلیمرهای رسانا هستند. حسگرهای مقاومتی نسبت به حسگرهای خازنی حساسیت کمتری دارند؛ تغییر در خواص ماده کمتر است، بنابراین به مدارهای پیچیده‌تری نیاز دارند. خواص ماده نیز معمولاً به رطوبت و دما وابسته است، که در عمل به این معنی است که حسگر باید با یک حسگر دما ترکیب شود. دقت و مقاومت در برابر میعان بسته به ماده مقاومتی انتخاب‌شده متفاوت است. حسگرهای مقاوم و ضد میعان با دقت تا ۳٪± رطوبت نسبی وجود دارند.</ref>
حرارتی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در رطوبت‌سنج‌های حرارتی، تغییر در رسانندگی گرمایی هوا به دلیل رطوبت اندازه‌گیری می‌شود. این حسگرها به جای رطوبت نسبی، رطوبت مطلق را اندازه‌گیری می‌کنند.[۷]
وزنی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]یک رطوبت‌سنج وزنی، آب را از هوا (یا گاز دیگر) استخراج کرده و آن را به‌طور جداگانه وزن می‌کند؛ برای مثال با وزن کردن یک ماده خشک‌کن قبل و بعد از جذب آب. دما، فشار و حجم گاز خشک حاصل نیز اندازه‌گیری می‌شود که اطلاعات کافی برای محاسبه مقدار آب به ازای هر مول گاز را فراهم می‌کند.[۸][۹]
این روش دقیق‌ترین روش اولیه برای اندازه‌گیری رطوبت مطلق در نظر گرفته می‌شود و استانداردهای ملی مبتنی بر آن در ایالات متحده، بریتانیا، اتحادیه اروپا و ژاپن توسعه یافته است. با این حال، دشواری استفاده از چنین دستگاه‌هایی به این معنی است که آن‌ها معمولاً فقط برای کالیبره کردن ابزارهای با دقت کمتر، که استانداردهای انتقال نامیده می‌شوند، استفاده می‌شوند.
نوری
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]یک رطوبت‌سنج نوری، جذب نور توسط آب موجود در هوا را اندازه‌گیری می‌کند.[۱۰] یک ال‌ئی‌دی و یک آشکارساز نور با حجمی از هوا در میان آن‌ها قرار می‌گیرند. تضعیف نور، همان‌طور که توسط آشکارساز دیده می‌شود، نشان‌دهنده رطوبت طبق قانون بیر-لامبرت است. انواع آن شامل رطوبت‌سنج لیمن-آلفا (با استفاده از نور لیمن-آلفا گسیل‌شده توسط هیدروژن)، رطوبت‌سنج کریپتون (با استفاده از نور ۱۲۳٫۵۸ نانومتر گسیل‌شده توسط کریپتون) و رطوبت‌سنج جذب تفاضلی (با استفاده از نور گسیل‌شده توسط دو لیزر که در طول‌موج‌های مختلف کار می‌کنند، یکی توسط رطوبت جذب می‌شود و دیگری نه) است.
کاربردها
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
علاوه بر گلخانه‌ها و فضاهای صنعتی، رطوبت‌سنج‌ها در برخی دستگاه جوجه‌کشی‌ها، سوناها، جعبه‌های نگهداری سیگار (هیومیدور) و موزه‌ها استفاده می‌شوند. آن‌ها همچنین در نگهداری از سازهای موسیقی چوبی مانند پیانو، گیتار، ویولن و چنگ که ممکن است در اثر شرایط رطوبتی نامناسب آسیب ببینند، کاربرد دارند. رطوبت‌سنج‌ها نقش مهمی در آتش‌نشانی ایفا می‌کنند، زیرا هرچه رطوبت نسبی کمتر باشد، سوخت‌ها ممکن است با شدت بیشتری بسوزند.[۱۱] در محیط‌های مسکونی، از رطوبت‌سنج‌ها برای کمک به کنترل رطوبت استفاده می‌شود (رطوبت بسیار کم می‌تواند به پوست و بدن انسان آسیب برساند، در حالی که رطوبت بسیار بالا باعث رشد سفیدک و کنه گرد و غبار می‌شود). رطوبت‌سنج‌ها همچنین در صنعت پوشش‌دهی استفاده می‌شوند، زیرا اعمال رنگ و سایر پوشش‌ها ممکن است به رطوبت و نقطه شبنم بسیار حساس باشد.
دشواری اندازه‌گیری دقیق رطوبت
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]اندازه‌گیری رطوبت یکی از دشوارترین مسائل در اندازه‌شناسی پایه است. طبق راهنمای سازمان جهانی هواشناسی، «دقت‌های قابل دستیابی [برای تعیین رطوبت] ذکرشده در جدول، به ابزارهای با کیفیت خوب اشاره دارد که به‌خوبی کار می‌کنند و نگهداری می‌شوند. در عمل، دستیابی به این موارد آسان نیست.» دو دماسنج را می‌توان با غوطه‌ور کردن هر دو در یک ظرف عایق آب (یا الکل، برای دماهای زیر نقطه انجماد آب) و هم زدن شدید برای به حداقل رساندن تغییرات دما مقایسه کرد. یک دماسنج مایع در شیشه با کیفیت بالا اگر با دقت استفاده شود، باید برای چند سال پایدار بماند. رطوبت‌سنج‌ها باید در هوا کالیبره شوند که محیط انتقال حرارت بسیار کم‌اثرتری نسبت به آب است و بسیاری از انواع آن‌ها در معرض رانش هستند[۱۲] بنابراین نیاز به کالیبراسیون مجدد منظم دارند. دشواری دیگر این است که اکثر رطوبت‌سنج‌ها رطوبت نسبی را حس می‌کنند تا مقدار مطلق آب موجود، اما رطوبت نسبی تابعی از دما و محتوای رطوبت مطلق است، بنابراین تغییرات کوچک دما در هوای داخل یک محفظه آزمایش به تغییرات رطوبت نسبی تبدیل می‌شود.
در محیط سرد و مرطوب، یخ ممکن است روی سر حسگر تصعید شود، چه این حسگر مو، شبنم‌یاخته، آینه، عنصر حسگر خازنی یا دماسنج هوای خشک یک رطوبت‌سنج آسپیراسیون باشد. یخ روی پروب، خوانش را با رطوبت اشباع نسبت به یخ در آن دما، یعنی نقطه فراست، مطابقت می‌دهد. با این حال، یک رطوبت‌سنج معمولی قادر به اندازه‌گیری صحیح زیر نقطه فراست نیست و تنها راه برای دور زدن این مشکل بنیادی، استفاده از یک پروب رطوبت گرم‌شونده است.[۱۳]
استانداردهای کالیبراسیون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]کالیبراسیون رطوبت‌سنج
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]کالیبراسیون دقیق دماسنج‌های مورد استفاده برای تعیین دقیق رطوبت به روش تر-خشک بنیادی است. دماسنج‌ها باید در برابر گرمای تابشی محافظت شوند و برای دقیق‌ترین نتایج، باید جریان هوای کافی از روی حباب‌تر وجودداشته باشد. یکی از دقیق‌ترین انواع رطوبت‌سنج حباب تر-خشک در اواخر قرن نوزدهم توسط ریچارد آسمان (۱۸۴۵–۱۹۱۸) اختراع شد؛[۱۴] در منابع انگلیسی‌زبان، این دستگاه معمولاً «رطوبت‌سنج آسمان» نامیده می‌شود. در این دستگاه، هر دماسنج درون یک لوله عمودی از فلز صیقلی معلق است و آن لوله خود درون یک لوله فلزی دوم با قطر کمی بزرگتر معلق است؛ این لوله‌های دوتایی برای جداسازی دماسنج‌ها از گرمایش تابشی عمل می‌کنند. هوا با فنی که توسط یک مکانیسم کوکی هدایت می‌شود از میان لوله‌ها کشیده می‌شود تا از سرعت ثابت اطمینان حاصل شود (برخی نسخه‌های مدرن از فن الکتریکی با کنترل سرعت الکترونیکی استفاده می‌کنند).[۱۵] طبق گفته میدلتون (۱۹۶۶)، «یک نکته اساسی این است که هوا از بین لوله‌های هم‌مرکز و همچنین از طریق لوله داخلی کشیده می‌شود.»[۱۶]
دستیابی به حداکثر افت نظری دمای هوای‌تر، به‌ویژه در رطوبت نسبی پایین، بسیار چالش‌برانگیز است؛ یک مطالعه استرالیایی در اواخر دهه ۱۹۹۰ نشان داد که دماسنج‌های مایع در شیشه (دماسنج‌های‌تر) حتی با رعایت احتیاط‌های قابل‌توجه، گرم‌تر از پیش‌بینی‌های نظری عمل می‌کنند؛[۱۷] این موضوع می‌تواند منجر به خوانش‌هایی برای رطوبت نسبی شود که ۲ تا ۵ درصد بیش از مقدار واقعی هستند.
یک راه‌حل که گاهی برای اندازه‌گیری دقیق رطوبت در دمای هوای زیر نقطه انجماد استفاده می‌شود، به‌کارگیری یک المنت حرارتی برقی با کنترل ترموستاتیک برای افزایش دمای هوای بیرون به بالای نقطه انجماد است. در این چیدمان، یک فن هوای بیرون را از (۱) یک دماسنج برای اندازه‌گیری دمای هوای خشک محیط، (۲) المنت حرارتی، (۳) دماسنج دوم برای اندازه‌گیری دمای هوای خشکِ گرم‌شده، و در نهایت (۴) یک دماسنج‌تر عبور می‌دهد. طبق راهنمای سازمان جهانی هواشناسی، «اصل رطوبت‌سنج گرمایشی این است که محتوای بخار آب یک توده هوا در صورت گرم شدن تغییر نمی‌کند. از این ویژگی می‌توان به نفع رطوبت‌سنج بهره برد تا از نیاز به نگهداری حباب یخ در شرایط انجماد جلوگیری شود.»[۱۸][۱۹]
از آنجا که رطوبت هوای محیط به‌طور غیرمستقیم از سه اندازه‌گیری دما محاسبه می‌شود، در چنین دستگاهی کالیبراسیون دقیق دماسنج حتی از پیکربندی دو حبابی نیز اهمیت بیشتری دارد.
کالیبراسیون با نمک اشباع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]پژوهشگران مختلفی[۲۰] استفاده از محلول‌های نمک اشباع را برای کالیبراسیون رطوبت‌سنج‌ها بررسی کرده‌اند. مخلوط‌های خمیری از نمک‌های خالص خاص و آب مقطر این ویژگی را دارند که رطوبت تقریباً ثابتی را در یک ظرف دربسته حفظ می‌کنند. یک حمام نمک طعام (سدیم کلرید) اشباع در نهایت خوانشی در حدود ۷۵٪ ارائه می‌دهد. نمک‌های دیگر سطوح رطوبت تعادلی متفاوتی دارند: لیتیم کلرید حدود ۱۱٪؛ منیزیم کلرید حدود ۳۳٪؛ پتاسیم کربنات حدود ۴۳٪؛ سولفات پتاسیم حدود ۹۷٪. رطوبت محلول‌های نمکی تا حدودی با دما تغییر می‌کند و رسیدن آن‌ها به تعادل ترمودینامیکی می‌تواند زمان نسبتاً طولانی ببرد، اما سهولت استفاده از آن‌ها در کاربردهای با دقت پایین، مانند بررسی رطوبت‌سنج‌های مکانیکی و الکترونیکی، تا حدودی این معایب را جبران می‌کند.
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]پانویس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ این با اندازه‌گیری «محتوای رطوبت» چیزی غیرگازی مانند خاک که در آن آب مایع بخشی از اندازه‌گیری است، متفاوت است.
- 1 2 Hamblyn، Richard (۲۰۱۰). The Invention of Clouds: How an Amateur Meteorologist Forged the Language of the Skies. Pan Macmillan (منتشرشده در ۲۰۱۰-۰۶-۰۴). صص. ۱۶–۱۷. شابک ۹۷۸-۰-۳۳۰-۳۹۱۹۵-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Selin، Helaine (۲۰۰۸). Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures (ویراست ۲nd). Springer (منتشرشده در ۲۰۰۸-۰۴-۱۶). ص. 736. شابک ۹۷۸-۱-۴۰۲۰-۴۵۵۹-۲.
{{cite book}}: از پارامتر ناشناخته|نشانی-دسترسی=صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|نویسنده-پیوند=صرف‌نظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Draper، John William (۱۸۶۱). A Textbook on Chemistry. Harper & Bros. ص. 55.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Gorse، C.؛ Johnston، D.؛ Pritchard، M. (۲۰۱۲). A Dictionary of Construction, Surveying, and Civil Engineering. OUP Oxford. ص. ۹۶۰. شابک ۹۷۸-۰-۱۹-۱۰۴۴۹۴-۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۱۳.
{{cite book}}: از پارامتر ناشناخته|مجموعه=صرف‌نظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "SI Units". NIST. 2010-04-12.
- 1 2 3 D.K. Roveti. Choosing a Humidity Sensor: A Review of Three Technologies, Sensors Magazine (2001).
- ↑ "NIST Gravimetric Hygrometer for Verification of NIST Humidity Standards and for Research on Humidity Properties". National Institute of Standards and Technology. 2013-05-20. Retrieved 2023-02-16.
- ↑ Wexler, Arnold; Hyland, Richard W. (1964-05-01). "The NBS standard hygrometer". www.nist.gov. National Bureau of Standards. Retrieved 2017-07-21.
- ↑ "Spectral hygrometer - AMS Glossary". glossary.ametsoc.org. Retrieved 2019-01-16.
- ↑ How Does Humidity Impact Firefighting?
- ↑ catching the drift بایگانی‌شده در ۲۰۰۸-۰۵-۰۹ توسط Wayback Machine
- ↑ Makkonen, Lasse; Laakso, Timo (2005). "Humidity Measurements in Cold and Humid Environments". Boundary-Layer Meteorology. 116 (1): 131–147. Bibcode:2005BoLMe.116..131M. doi:10.1007/s10546-004-7955-y. S2CID 122407569.
- ↑ "Aßmann, Adolph Richard بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۶-۱۶ توسط Wayback Machine" by Guido Heinrich
- ↑ "Smithsonian Catalog of Meteorological Instruments in the Museum of History and Technology" Prepared by W. E. Knowles Middleton
- ↑ A History of the Thermometer شابک ۰−۸۰۱۸−۷۱۵۳−۰ by W. E. Knowles Middleton, Johns Hopkins Press 1966
- ↑ J. Warne, The Practical Impacts of RTD and Thermometer Design on Wet and Dry Bulb Relative Humidity Measurements. Bureau of Meteorology, Melbourne (1998).
- ↑ World Meteorological Organization (WMO) (2008). WMO Guide to Meteorological Instruments and Methods of Observation. WMO-No. 8. (Seventh edition, 2008), Chapter 4: Measurement of humidity, Section 4.2.5: Heated psychrometer (see p. 101 of the PDF) (PDF) (in English). Geneva: World Meteorological Organization. p. 681. Retrieved 2023-10-21.
Deprecated edition of this guide first published in 1950
- ↑ World Meteorological Organization (WMO) (2021). WMO Guide to Instruments and Methods of Observation. WMO-No. 8. (Eighth edition, 2021), Volume 1 – Measurement of meteorological variables, Chapter 4: Measurement of humidity, Section 4.3: The psychrometer (see p. 167 of the PDF) (in English). Geneva: World Meteorological Organization. p. 1389. ISBN 978-92-63-10008-5. Retrieved 2023-10-21.
The first edition of this guide was published in 1950
- ↑ Salt Calibration of Hygrometers
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
