رسا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از رسا (آواشناسی))
پرش به: ناوبری، جستجو
جریان هوا

رسا (به انگلیسی: Sonorant) در نظریه مختصه ممیز واج‌شناسی یکی از مختصه‌های طبقاتی عمده آواست که توسط چامسکی و هله وضع شده تا تنوعات آوایی در شیوه تولید را طبقه‌بندی کند. آواهای رسا، از نظر تولیدی، آنهایی هستند که در تولیدشان مانع قابل توجهی در مسیر جریان هوا قرار ندارد و تارآواها در موقعیت واکداری هستند. به عبارت دیگر حالت بی‌نشان آواهای رسا، واکدار است. در مقابل چنین آواهایی، آواهای گرفته یا غیررسا قراردارند که در تولیدشان جریان هوا با مانع مواجه می‌شود. آواهای رسا عبارتند از:

  • تمامی واکه‌های زبان رسا هستند
  • در میان همخوان‌ها، روان‌ها (مانند /l/, /w/ و /j/) و خیشومی‌ها (مانند /m/, /n/ و /ŋ/) رسا هستند.[۱][۲][۳]

در برخی زبان‌ها رساهای بی‌واک وجود دارند ازجمله زبان‌های دراویدی، چینی-تبتی، و آسترونزیایی، اما این موارد استثنا هستند.[۴]

آواهای رسا در زبان فارسی[ویرایش]

زبان فارسی دارای ۱۱ آوای رسا است که از این میان ۶ آوا واکه و ۵ آوا همخوان است. آواهای رسای زبان فارسی عبارتند از:[۵]

واکه[ویرایش]

IPA نام مثال واج‌نگاری نویسه
[i] پیشین بسته بیست [bist] «ی»
[e] پیشین نیم‌باز چشم [t͡ʃeʃm] «ِ»
[æ] پیشین باز دست [dæst] «َ»
[u] پسین بسته موش [muʃ] «او» و «و»
[o] پسین نیم‌باز رخ [rox] «ُ»
[a] پسین باز جان [d͡ʒan] «آ» و «ا»

همخوان[ویرایش]

IPA نام مثال واج‌نگاری نویسه
[m] خیشومی دولبی واکدار مرگ [mærɟ] «م»
[n] خیشومی لثوی واکدار نسیم [næsim] «ن»
[r] لرزشی لثوی واکدار روز [ruz] «ر»
[l] کناری لثوی واکدار لمس [læms] «ل»
[j] روان کامی واکدار یار [jar] «ی»

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مدرسی قوامی (۱۳۹۲)، ۶۶–۶۷
  2. Crystal (2008)، ۴۴۲
  3. * Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8.
  4. * Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8.
  5. ثمره (۱۳۸۸)، ۸۰ و ۸۷–۹۶

منابع[ویرایش]

  • ثمره، یدالله (۱۳۸۸). آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت هجایی آوا. مرکز نشر دانشگاهی.
  • مدرسی قوامی، گلناز (۱۳۹۲). آواشناسی: بررسی علمی گفتار. انتشارات سمت.
  • Crystal, David (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Blackwell.
  • Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8.

پیوند به بیرون[ویرایش]