رساله صغیر (انگلیسی: Minor tractate), (عبری: מסכתות קטנות، masechtot qetanot) مقالاتی از دوره تلمود یا بعد از آن هستند که به موضوعاتی میپردازند که هیچ رساله رسمی در میشنا دربارهٔ آنها وجود ندارد؛ بنابراین، میتوان آنها را با توسفتا مقایسه کرد که رسالههای آنها مشابه رسالههای میشنا است.
هر رساله فرعی شامل تمام مطالب مهم مربوط به یک موضوع واحد است. در حالی که آنها از نظر شکل میشنا هستند و «رساله» نامیده میشوند، مباحث مورد بحث در آنها بهطور سیستماتیکتری نسبت به میشنا تنظیم شدهاند؛ زیرا آنها از نظر هدف بسیار کاربردی هستند و به یک معنا، اولین کتابچههای راهنمایی هستند که در آنها دادههای پراکنده از طریق منابع پرمحتوا به صورت مختصر و جامع جمعآوری شدهاند.
۷ رساله فرعی وجود دارد. این متون کوتاه خاخامی هر کدام بر یک موضوع واحد از شریعت یهود تمرکز دارند. اگرچه بخش زیادی از محتوای آنها در میشنا، توسِفتا یا منابع تلمودی نیز یافت میشود، اما شامل مطالب منحصر به فردی نیز هستند که در جای دیگری یافت نمیشوند. نام و شکل آنها نشان میدهد که منشأ آنها دوره سنت شفاهی است که تحت سلطه تلمود و میدراش بوده است، به طوری که این رسالهها بدون شک قدمت زیادی دارند و برخی از آنها حتی قبل از ویرایش نهایی تلمود در قرن ششم، در طرح کلی اصلی خود گردآوری شدهاند.
علاوه بر هفت رساله فرعی، هفت «رساله خارجی» وجود دارد - متونی که بخشی از مجموعه رسمی میشنا نیستند. آنها از نظر سبک و منشأ متفاوت هستند و بیشتر مطالب مربوط به دوره تنائیتی و برخی اضافات بعدی است. اگرچه در محافل اولیه خاخامی چندان ارزشمند نبودند، اما گهگاه در مباحث هلاخایی مورد استفاده قرار میگرفتند و حاوی مطالب منحصر به فردی هستند که در جای دیگری یافت نمیشوند.[۱]
