رامهرمز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
رامهرمز
Ramhormoz - 1971.jpg
کشور ایران
استانخوزستان
شهرستانرامهرمز
نام(های) دیگررُمِز
نام(های) پیشینآپژدان ، سمنگان
سال شهرشدن۱۸۲۱
مردم
رشد جمعیتمثبت
تراکم جمعیتبالا نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۷۹ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۳۰
میانگین بارش سالانه۳۹۰
روزهای یخبندان سالانهندارد
اطلاعات شهری
شهردارصفری
ره‌آوردسیر ، پیاز و گوجه، سبزی خورشتی. خوردنی. گندم جو.برنج .ذرت
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۶۱

رامهرمز از شهرهای لر وبختیاری نشین استان خوزستان در جنوب غربی ایران است، که با جمعیت ۹۵۵۸۲ تن، در خاور استان خوزستان، در شهرستان رامهرمز قرار دارد.

سابقه تاریخی[ویرایش]

شهر رامهرمز در استان خوزستان و شهرستان رامهرمز قرار گرفته‌است. دهخدا آورده‌است: رامهرمز شهری از بناهای هرمز پادشاه ساسانی است در حوالی شوشتر، که در قدیم به آن «سمنگان» می‌گفته‌اند که آن را ساده کرده، 《رامز》"Ramez و «رومز» "roomez «و منسوب به آن جا را «رومزی»»roomezi" می‌گویند. چون هرمز پادشاه وقت را آشفتگی در دماغ پدید آمد او را از مقر سلطنتی خود استخر بدان شهر آوردند و در آنجا شفا یافت پس آنجا را رام هرمز گفتند.[۳]

رامهرمز در کنار شوش و شوشتر، دیگر شهر خوزستان می‌باشد که طبق نظر تاریخدانان در دوره‌ای پایتخت ایران بوده‌است. یاقوت حموی می‌گوید که رامهرمز متشکل از دو کلمه رام (shahr) و هرمز (نام یکی از خسروان ساسانی) بوده‌است. برخی می‌گویند رامهرمز نامی کوتاه شده از رامهرمز اردشیر بوده و برخی نیز گفته‌اند به دلیل بنا شدن شهر رامهرمز در دوره هرمز ساسانی نام این شهر رامهرمز شده‌است.[۴] در جغرافیای تاریخی قدمت رامهرمز را بیش از ۱۰۰۰۰ سال می‌دانند و پیدایش قدیمی‌ترین تمدن بشری در شوش و منطقه (انشان) یا (آنزان) ایذه کنونی مشخص گردیده و در دوران هخامنشیان و اشکانیان و ساسانیان نه تنها بر عظمت منطقه افزوده گشت بلکه شهرهایی نیز در آن دوران ایجاد شده که بدون شک رامهرمز یکی از آن شهرها بوده‌است. ویرانه‌های «اسک» بین راه رامهرمز و ارجان در راه بهبهان و ویرانه‌های طاق نصرت به جای مانده از دوره ساسانی در شهر رامهرمز، گذشته پرشکوه تاریخی آن را نشان می‌دهد. در قرن ۴ هـ. ق رامهرمز به سبب کرم ابریشمی که در آن به عمل می‌آمد و به دیگر نقاط صادر می‌شد شهرت جهانی داشت کتابخانه فرقه معتزله در این شهر بوده‌است.

اصطخری می‌گوید: در رامهرمز پارچه‌های ابریشمی می‌بافند و به بسیاری از شهرها می‌برند. می‌گویند مانی پیشوای دینی نامدار در این شهر کشته و به دار آویخته شده‌است و نیز گویند وی در این شهر در مجلس بهرام گور به مرگی حتمی در گذشت و سپس سرش را از تن جدا کردند و گفتند او را کشته‌ایم. ابن البشار می‌گوید: رامهرمز قصبه بزرگی است و بازارهای بسیار و پر نعمت دارد. مسجد جامع زیبایی دارد که در گرد آن بازارهای آبادی برپا بوده و از عضد الدوله دیلمی است. تمام این بازار سنگ‌فرش، مسقف، پاکیزه، زیبا و روشن است. او همچنین به وجود کتابخانه‌ای در این شهر اشاره می‌کند و اهمیت و بزرگی آن را با کتابخانهٔ بصره مقایسه می‌کند. مردم رامهرمز از اقوام بختیاری و ایل بهمئی هستند (و طوایفی از اقوام دیگر، و مردمانی که از شهرها و استان‌های مجاور به این شهر کوچ کرده‌اند، تشکیل می‌دهند. شهرستان رامهرمز در سال‌های اخیر، دوباره اهمیت گذشته خود را به دست آورده و رو به توسعه و ترقی نهاده و امروز از شهرستان‌های مهم استان خوزستان به‌شمار می‌رود.[۵]

مؤلف ابن مفرغ گوید: معنی رام در عنوان رامجرد گفته شد و هرمز نام روز اول از هر ماه فارسیان می‌باشد و نام فرشته‌ای که مصالح آنروز در دست اوست و نام ستاره مشتری و نام پسر انوشیروان و نام رب‌الارباب نیز باشد و معنی رامهرمز شاد و خرم‌آباد هرمز، از گرمسیرات فارس در میانه شمال و مغرب شیراز افتاده‌است. درازای آن از معدن نفت سفید تا قریه جولکی بیست ویک فرسنگ، پهنای آن از شاروین تا قلعه شیخ هفت فرسنگ است، و محدود است از جانب مشرق بنواحی بهمئی و از سمت شمال بنواحی بختیاری و از سوی باختر و جنوب بنواحی بلوک فلاحی، تابستانش گرم است و درختان سردسیری را جز درخت گردو بخرمی پروراند. خرما و نارنج و لیمو و ترنج و سایر درختانش در ضخامت و بلندی ضرب‌المثل است. بیشتر درخت صحرا و دامنه کوهستان رامهرمز درخت کنار است. کشت و زرعش گندم و جو و برنج و پنبه و کنجد و نخود و عدس و ماشک و لوبیای سفید است. آبش از چندین رودخانه‌است که همه را از میان بلوک رامهرمزگذار است و زمینش چنان شیب دارد که یکنفر بیلدار در همه جا می‌تواند آب را از رودخانه جدا کند و چون آب رودخانه را بجداول آورند چنان بسرعت می‌رود که گل و لای در جدول نماند و هر ساله این جدول‌ها نیازمند تنقیه نباشد و شکار صحرای رامهرمز آهو و دراج است که گویا تخم این دو جانور را پاشیده‌اند و کهره آهو و جوجه دراج روییده‌است. مرغ دراج رامهرمز با گنجشک جای دیگر برابری دارد. برف تابستانه کوهستانش بی محافظت تا سال دیگر می‌ماند.[۶]

جغرافیا[ویرایش]

شهرستان رامهرمز با ۳۲۵۷ کیلومتر مربع مساحت در خاور استان خوزستان واقع شده، که از شمال به شهرستان‌های ایذه، مسجد سلیمان و شوشتر، از خاور به استان کهگیلویه و بویراحمد، از باختر به شهرستان اهواز و از جنوب به شهرستان بندر ماهشهر محدود است. مرکز آن شهر رامهرمز است که با ۳/۷ کیلومتر مربع مساحت در ۱۰۰ کیلومتری خاور اهواز بین ۳۱ درجه و ۱۶ دقیقه پهنای شمالی و ۴۹ درجه و ۳۷ دقیقه درازای خاوری نسبت به نصف‌النهار گرینویچ قرار دارد و بلندی آن از سطح دریا ۱۶۰ متراست. آب و هوای رامهرمز گرم بوده و رودخانه جراحی از خاور رامهرمز می‌گذرد. رامهرمز بر سر چهارراهی قرار گرفته‌است. راه آسفالته به سوی جنوب خاوری به درازای ۹۰ کیلومتر تا بهبهان راه آسفالته به سوی شمال خاوری به درازای ۵۷ کیلومتر تا باغملک (جانکی) راه آسفالته اصلی به سوی جنوب باختر تا راه اصلی آسفالته اهواز – بندر ماهشهر به درازای ۳۹ کیلومتر راه اصلی به سوی شمال باختری به درازای ۱۵ کیلومتر فاصله هوایی شهرستان رامهرمز تا تهران ۵۵۲ کیلومتر است. شهرستان رامهرمز، در سال ۱۳۸۵ جمعیتی بالغ بر ۱۲۳۹۳۰ نفر را که در ۲۵۷۱۸ خانوار می‌زیستند، در خود جای داده‌است.[۷]

مردم شناسی[ویرایش]

مردم رامهرمز عمدتا از طوایف بهمئی و بختیاری هستند که درون و پیرامون شهر زندگی می‌کنند.با این وجود گروهی از عرب‌های طایفه بنی کعب نیز در روستای جاده اهواز زندگی می‌کنند.مردم این شهر بیشتر به گویش رامهرمزی سخن می‌گویند که یکی از گویشهای لری بهمئی است.[۸][۹]

گردشگری[ویرایش]

از جمله آثار مهم این شهرستان:[۱۰]

تل گارا در بنه قیطاس تل قبری در بنه قیطاس

حیات وحش و زیستگاها[ویرایش]

رامهرمز از دیرباز زیستگاه آهو بوده‌است چنانچه مؤلف کتاب فارسنامه ناصری آورده‌است:شکار صحرای رامهرمز آهو و دراج است که گویا تخم این دو جانور را پاشیده‌اند و کهره آهو و جوجه دراج روییده‌است. در حال حاضر منطقه حفاظت شده دیمه رامهرمز بیش از بیست راس آهو وجود دارند. دشت دیمه رامهرمز زیستگاه مناسبی برای گونه آهو می‌باشد که با توجه به مطالعات انجام شده توسط کارشناسان اداره کل حفاظت محیط زیست این مکان برای احیاء گونه آهو مناسب می‌باشد. این آهوان زیبا در زمینی به مساحت ۱۰۰ هکتار که فنس کشی شده‌است، زندگی و زاد آوری می‌کنند.[۱۲]

بیشه زارهای مارون[ویرایش]

در حاشیهٔ رودخانهٔ زیبای مارون بیشه‌زارهای سرسبز و خرم با درختان بید، بنگر، گز و کنار چشم‌اندازهای زیبا و بکری را به وجود آورده‌اند. در این جنگل‌ها پرندگان وحشی زیادی نظیر دراج، تیهو، مرغابی، بلبل و کبوترهای وحشی زندگی می‌کنند. همچنین حیواناتی مانند گراز، روباه، شغال، گرگ، گربه وحشی و خرگوش در این بیشه زارها زیست می‌کنند. این رودخانه به علت پرآب بودن در فصول سال طبیعتی دلنشین و جذاب دارد که می‌تواند محل مناسبی جهت تفریح و تفرج باشد. این بیشه‌زارها از روستاه‌های شاه ابوالقاسم، بنه عباس، سلطان آباد، بنه قیطاس، بن رشید لپویی تا زویدی ادامه دارند.[۱۳]

دشت دیمه[ویرایش]

منطقه حفاظت شدهٔ دشت دیمه رامهرمز در ده کیلومتری جاده رامهرمز به رامشیر قرار دارد، و مساحت آن صد هکتار است. در این دشت بیش از پنجاه راس آهو زیست می‌کنند. همچنین یک جفت غزال عربی اهدایی امیر قطر به ایران در این منطقه رهاسازی شده‌اند که نخستین نوزاد خود را در این دشت به دنیا آورده‌اند.[۱۴]

گنجینه جوبجی[ویرایش]

این گنجینه در سال ۱۳۸۶ به شکل اتفاقی و حین خاک‌برداری شرکت آب و فاضلاب خوزستان در یک محوطه ۲۵۰۰ ساله در روستای جوبجی رامهرمز پیدا شد. قدمت این گنجینه که بخشی از آن با عنوان گنجینه جوبجی در موزه ایران باستان نیز به نمایش گذاشته شده‌است، به دوره عیلامی می‌رسد. خبر پیدا شدن تکه‌های طلا توسط یکی از مسئولان شرکت پیمانکار «وشاق» به اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری رامهرمز داده می‌شود.

با توجه به تاریخی بودن این منطقه، پیش از کشف قطعات طلا و سفال، اداره میراث فرهنگی رامهرمز عملیات خاک‌برداری شرکت آب و فاضلاب را متوقف کرده بود اما این شرکت چند روز بعد دوباره فعالیت خویش را آغاز کرد که به این کشف منجر شد. خاکبرداری به وسیله بیل‌های مکانیکی به کشف ۵۰۰ سکه، دستبند و قطعات طلا و قطعات بسیار زیاد سفال منجر می‌شود که خیل عظیمی از مردم را به این منطقه می‌کشاند.[۱۵]

تل گِصِر

یکی از اثار تاریخی شاخص استان خوزستان است. این تپه‌ها اثاری از دوره‌های پیش از تاریخ و تاریخی در خود جای داده‌اند.تل گسر و روستای ان در شمال غربی و20 کیلومتری رامهرمز قرار دارد.

در دوره‌های قبل از انقلاب و بعد از انقلاب، این تپه‌های تاریخی مورد کاوش باستان شناسان متعددی قرار گرفته‌است.

حفاری توسط مک کاون باستان‌شناس آمیریکایی از مؤسسه شرقی شیکاگو در سال 1947میلادی از اولین حفاری هاست.این حفاری‌ها بعدها توسط کاوشگران زیادی از داخل و خارج از کشور ادامه یافت.

تپه‌های تاریخی تل گِصِر در سال 1395 توسط مشاور اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان تعیین عرصه و حریم شد.تل گِصِر

مشاهیر[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال ۹۵ استان خوزستان اعلام شد».
  2. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵، جمعیت تا سطح آبادی بر حسب سواد» (به لری بهمئی). وبگاه رسمی مرکز آمار ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۸۷.
  3. «رامهرمز». لغت‌نامه دهخدا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۳.
  4. معجم البلدان تألیف یاقوت حموی
  5. اصطخری, ابواسحاق ابراهیم، به اهتمام ایرج افشار (1368). مسالک و ممالک. تهران: علمی و فرهنگی.
  6. فارسنامه ناصری
  7. فرمانداری رامهرمز
  8. «گویش و آداب و رسوم مردم رامهرمز». راسخون.
  9. «معرفی شهر رامهرمز». دانشگاه آزاد رامهرمز. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ اوت ۲۰۱۳.
  10. «جاذبه‌های تاریخی رامهرمز». سایت جامع گردشگری ایران.
  11. «ثبت چشمه‌های قیر، تشکوه و مهمانخانه اعراب در فهرست میراث ملی». سایت خوزنیوز.
  12. «اولین آهوی دشت رامهرمز به دنیا آمد». مرجع حیات وحش ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۹ اکتبر ۲۰۱۹.
  13. پایگاه اینترنتی میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان
  14. مرجع حیات وحش ایران
  15. «میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان - آرامگاهی از خاندان شوتورَ نهونته پسر ایندَد». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ مارس ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۱.
  16. «وبسایت فرمانداری رامهرمز: مشاهیر و فرزانگان». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۱۲.
  17. «بزرگداشت شاعر حماسه سرای دفاع مقدس در رامهرمز برگزار می‌شود». خبرگزاری آریا.[پیوند مرده]

پیوند به بیرون[ویرایش]

Ramhormoz

رامهرمز-رومز
City
Ramhormoz, 1971
Ramhormoz, 1971
Ramhormoz is located in Iran
Ramhormoz
Ramhormoz
Coordinates: 31°16′48″N 49°36′13″E / 31.28000°N 49.60361°E / 31.28000; 49.60361Coordinates: 31°16′48″N 49°36′13″E / 31.28000°N 49.60361°E / 31.28000; 49.60361
Country Iran
ProvinceKhuzestan
CountyRamhormoz
BakhshCentral
Population
 (2016 Census)
 • Total74,285 [1]
Time zoneUTC+3:30 (IRST)
 • Summer (DST)UTC+4:30 (IRDT)

Ramhormoz (Luri: روومز – Rümez; Persian: رامهرمز; also Romanized as Rāmhormoz and Rām Hormuz; also known as (Rāmuz)[2] is the capital city of Ramhormoz County, Khuzestan Province, Iran. At the 2006 census, its population was 49,822, in 10,966 families.[3]

In ancient times it had been known as Samangan, having been established by the Sassanid king Hormizd I,[4] although an Elamite tomb has been found as well. The historical territory of Ramshir is located in this area, only 3 kilometres (1.9 mi) away from the city.

According to a Sahih Bukhari hadith, Ramhormoz is the ancestral homeland of Salman the Persian.[5][6][7]

The residents of the city are primarily Bakhtiari.

Climate

Ramhormoz has a hot semi-arid climate (Köppen climate classification: BSh).

Climate data for Ramhormoz (1987–2010)
Month Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Year
Record high °C (°F) 27.2
(81.0)
31.0
(87.8)
37.4
(99.3)
43.2
(109.8)
47.8
(118.0)
50.6
(123.1)
51.6
(124.9)
51.4
(124.5)
48.6
(119.5)
43.0
(109.4)
35.8
(96.4)
31.0
(87.8)
51.6
(124.9)
Average high °C (°F) 17.1
(62.8)
20.2
(68.4)
25.2
(77.4)
32.1
(89.8)
39.7
(103.5)
44.5
(112.1)
46.0
(114.8)
45.8
(114.4)
42.0
(107.6)
35.9
(96.6)
26.7
(80.1)
19.8
(67.6)
32.9
(91.2)
Daily mean °C (°F) 12.7
(54.9)
15.0
(59.0)
19.2
(66.6)
25.4
(77.7)
32.2
(90.0)
36.3
(97.3)
38.2
(100.8)
38.0
(100.4)
34.2
(93.6)
28.9
(84.0)
20.7
(69.3)
15.0
(59.0)
26.3
(79.3)
Average low °C (°F) 9.3
(48.7)
9.8
(49.6)
13.3
(55.9)
18.7
(65.7)
24.7
(76.5)
28.2
(82.8)
30.5
(86.9)
30.1
(86.2)
26.3
(79.3)
21.8
(71.2)
14.7
(58.5)
10.2
(50.4)
19.7
(67.5)
Record low °C (°F) −0.8
(30.6)
−0.8
(30.6)
2.8
(37.0)
7.6
(45.7)
15.6
(60.1)
21.6
(70.9)
23.4
(74.1)
22.6
(72.7)
18.4
(65.1)
12.4
(54.3)
2.2
(36.0)
0.6
(33.1)
−0.8
(30.6)
Average precipitation mm (inches) 77.1
(3.04)
42.5
(1.67)
43.2
(1.70)
19.7
(0.78)
1.9
(0.07)
0.1
(0.00)
0.1
(0.00)
0.2
(0.01)
0.9
(0.04)
8.0
(0.31)
29.0
(1.14)
87.5
(3.44)
310.2
(12.21)
Average precipitation days (≥ 1.0 mm) 7.0 4.4 4.3 3.2 0.5 0.0 0.0 0.1 0.1 0.8 3.4 5.7 29.5
Average relative humidity (%) 69 58 48 37 21 17 19 21 21 28 45 65 37
Mean monthly sunshine hours 175.5 195.1 229.8 233.4 290.6 339.6 336.1 339.8 309.8 272.3 214.7 178.3 3,115
Source: Iran Meteorological Organization (records),[8] (temperatures),[9] (precipitation),[10] (humidity),[11] (days with precipitation),[12]

(sunshine)[13]

See also

References

  1. ^ https://www.amar.org.ir/english
  2. ^ Ramhormoz can be found at GEOnet Names Server, at this link, by opening the Advanced Search box, entering "-3080776" in the "Unique Feature Id" form, and clicking on "Search Database".
  3. ^ "Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)". Islamic Republic of Iran. Archived from the original (Excel) on 2011-11-11.
  4. ^ The History of Al-Tabari: The Sasanids, the Lakhmids, and Yemen. SUNY Press. 1999. p. 43. ISBN 9780791443569.
  5. ^ Milad Milani (2014). Sufism in the Secret History of Persia. Routledge. p. 180. ISBN 9781317544593. In one particular hadith, Salman mentions he is from Ramhormoz, though this is a reference to his ancestry as his father was transferred from Ramhormoz to Esfahan, residing in Jey (just outside the military camp), which was designed to accommodate the domestic requirements of military personnel.
  6. ^ Sameh Strauch (Translator) (2006). Mukhtaṣar Sīrat Al-Rasūl. Darussalam. p. 94. ISBN 9789960980324.
  7. ^ Sahih Bukhari, Book 5, Volume 58, Hadith 283 (Merits of the Helpers in Madinah [Ansaar]). Narrated Salman: I am from Ram-Hurmuz (i.e. a Persian town).
  8. ^
  9. ^
  10. ^ "Monthly Total Precipitation in Ramhormoz by Month 1987–2010". Iran Meteorological Organization. Retrieved April 8, 2015.
  11. ^ "Average relative humidity in Ramhormoz by Month 1987–2010". Iran Meteorological Organization. Retrieved April 8, 2015.
  12. ^ "No. Of days with precipitation equal to or greater than 1 mm in Ramhormoz by Month 1987–2010". Iran Meteorological Organization. Retrieved April 8, 2015.
  13. ^ "Monthly total sunshine hours in Ramhormoz by Month 1987–2010". Iran Meteorological Organization. Retrieved April 8, 2015.