راضیه بیگم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
راضیه بیگم
ملکه ایران
حکمرانی ۱۷۳۰ - ۱۷۵۰
پیشین شاهپوری بیگم
جانشین - ندارد -
همسر نادرشاه افشار
فرزند(ها) سام میرزا
صفی میرزا
حوریه بیگم
نام کامل
ملکه راضیه‌سلطان بیگم
خاندان صفویان
پدر شاه سلطان حسین
مادر فِرداسلطان بیگم
زادروز ۱۷۰۰ میلادی
اصفهان، امپراتوری صفوی
مرگ ۱۷۷۶ (۷۵ سال)
کربلا
خاک‌سپاری حرم امام حسین
دین و مذهب اسلام، شیعه

راضیه بیگم، دختر سوم شاه سلطان حسین از فِردا سلطان بیگم بود که در سال ۱۷۰۰ میلادی در اصفهان به‌دنیا آمد. او خواهرناتنی و بزرگتر شاه طهماسب دوم و عمه شاه عباس سوم و هم‌چنین همسر نادرشاه افشار و ملکه او به مدت ۱۲ سال بود.[۱]

زندگی‌نامه[ویرایش]

راضیه بیگم درسال ۱۷۰۰ میلادی در اصفهان به‌دنیا آمد و از همان سنین کودکی درنزد بهترین عالمان آن‌زمان تعلیم دید. او ازهمان کودکی به مسائل سیاسی علاقه‌مند بود و به‌دلیل زیرکی و هوش زیاد درنزد پدرش بسیار عزیز بود.[۲]

ملکه‌ایران[ویرایش]

درسال ۱۷۱۸ پادشاه گرجستان سربه شورش برداشت و شاه برای کنترل برروی سرزمین گرجستان راضیه بیگم را به‌عقد داوودخان، شاهزاده ولیعهد گرجستان درآورد. درسال ۱۷۲۲ افغان‌ها اصفهان، پایتخت صفویان را فتح کردند. راضیه در اواخر همین سال همسرخود را ازدست داد. راضیه بهقزوین پایتخت برادرش شاه طهماسب دوم رفت و به‌عنوان مشاور او، وی را راهنمایی کرد. در سال ۱۷۲۶ شاه جوان با نادرقلی، رئیس ایل افشار هم‌پیمان شد. نادر درسال ۱۷۲۹ اصفهان را فتح کرد و مرزهای ازدست رفته امپراتوری صفویه را مانند سابق بازگرداند. درسال ۱۷۲۹ راضیه بافرمان برادرش با نادر ازدواج کرد. ثمره این ازدواج یک دختر بود که در سال ۱۷۳۰ به‌دنیا آمد. درسال ۱۷۳۲ به‌فرمان نادر شاه طهماسب دوم از سلطنت برکنار شد و پسر شیرخواره‌اش شاه عباس سوم به سلطنت رسید و نادر نایب‌السلطنه شاه جوان شد و راضیه اداره حرم‌سرا را برعهده داشت اما شاهپوری بیگم مادرشاه قصد داشت که‌خود نایب‌السلطنه پسرش شودو اداره حرم را دردست داشته باشد اما موفق نشد و نادر سرانجام شاه عباس را درسال ۱۷۳۶ ازسلطنت برکنار کرد و دولت افشاریه را تاسیس کرد.[۳][۴][۵]

راضیه بیگم ازسال ۱۷۳۶ تا سال ۱۷۴۷ به‌مدت تقریباً ۱۲ سال ملکه‌ایران و دربار افشاریان بود، نادرشاه نیز به‌او علاقه‌مند بود و او عامل ارتباط میان خاندان صفوی و افشاریان بود. در سال ۱۷۴۷ نادرشاه کشته شد و عادل‌شاه برادرزاده‌اش به سلطنت رسید اما راضیه که ترس کشته‌شدن شاهرخ میرزا خواهرزاده خود را داشت، با حمایت از شاهرخ عادل شاه را ازسلطنت برکنار کرد و شاهرخ به‌سلطنت رسید اما حکومت او نیز دوامی نیاورد و یک‌سال بعد با شورش سلیمان میرزا عمه‌زاده راضیه ازسلطنت برکنار و نابینا شد ولی دوماه بعد به‌فرمان راضیه بیگم او ازسلطنت برکنار شد و چندماه بعد ابوطراب میرزا فرزند مریم بیگم خواهر کوچک راضیه بیگم با حمایت وی و کریم‌خان زند، ابوالفتح‌خان بختیاری و علی مرادخان بختیاری به‌سلطنت رسید[۶]، اما در سال ۱۷۵۲ شاه سلطان حسین دوم، که فرزند شاه طهماسب دوم بود ادعای سلطنت کرد و راضیه بیگم نیز ازاو حمایت کرد اما وی یک سال بعد به‌دست علی مرادخان کور و کشته شد.[۷]

راضیه بیگم سرانجام درسال١٧٧٦ میلادی درسن ۷۵ سالگی در کربلا ازدنیا رفت و در حرم امام حسین دفن گردید. وی درطول زندگانی خود ازمهم‌ترین شاهزاده‌خانم های دودمان صفویان به‌شمار می‌رفت.[۸] راضیه بیگم هم‌چنین در کربلا و حرم امام حسین وقف‌های بسیار زیادی انجام داد.[۹]

منابع[ویرایش]

  1. «پرشیا - سلسله صفوی - شجره‌نامه». The Royal Ark (وبسایت). بازبینی‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۷
  2. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Raziya Sultan، ویکی‌پدیای ترکی آذربایجانی، دانشنانه آزاد.
  3.  “NĀDER SHAH – Encyclopaedia Iranica”Encyclopædia Iranica. 2006-08-15. Retrieved 2015-01-06.
  4. مقاله، اندیشه تقریب شیعه و سنی، سنی‌گرایی نادرشاه، نوشته زهرا عبدی
  5. کتاب درسی تاریخ سال سوم راهنمایی ایران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۷۹، شابک ۹۶۴۰۵۰۰۶۶۶
  6. «بحران مشروعیت صفویان و مسئلهٔ پادشاهی اسماعیل سوم»دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه اصفهان)
  7. کتاب فوایدالصفویه، نوشته ابولحسن قزوینی، صفحه های ۹۰ تا ۹۵
  8.  «پرشیا - سلسله صفوی - شجره‌نامه». The Royal Ark (وبسایت). بازبینی‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۷
  9. مقاله، بررسی روند تغییرات و جایگاه موقوفات زنان از دوره ﺻﻔﻮي ﺗﺎ ﻋﺼﺮ حاضر، راضیه آرزومندان
  • مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Raziya Sultan، ویکی‌پدیای ترکی آذربایجانی، دانشنامه آزاد. (بارگزاری ۲۵ مرداد ۱۳۹۶)
  • کتاب نادرقهرمان بی‌آرام، پادشاه ناکام، ناصر انقطاع. بخش اول، دوم، سوم و چهارم