راجه یوگا

معبد آموزش راجا یوگا

راجه یوگا (به سانسکریت: राजयोग Rāja yoga) در سانسکریت به معنی «یوگای شاهانه» یا «راه پادشاهان» است. این نوع یوگا را «شاهِ همهٔ یوگاها» هم می‌نامند، چون هدفش رسیدن به آرامش کامل ذهن و آگاهی از حقیقت درونی انسان است.

به‌زبان ساده، راجه یوگا یعنی کنترل ذهن. در این روش، انسان یاد می‌گیرد چگونه افکار، احساسات و واکنش‌هایش را آرام کند تا بتواند آگاهی خالص و آرامش درونی را تجربه کند.

توضیحات

راجه یوگا یکی از شاخه‌های اصلی یوگا است و بر پایهٔ «یوگا سوتراها»ی پاتانجلی بنا شده است. پاتانجلی، که حدود قرن دوم پیش از میلاد می‌زیسته، آموزه‌های خود را بر اساس فلسفهٔ «سامخیا» تنظیم کرده بود؛ این فلسفه بر دوگانگی میان «ذهن» و «ماده» تأکید دارد.

در سانسکریت، واژهٔ «راجه» یعنی «شاهانه» و «یوگا» یعنی «یگانگی» یا «پیوند»، پس راجه یوگا یعنی «راه شاهانه برای رسیدن به یگانگی».

در نخستین سوترا از کتاب پاتانجلی، تعریف اصلی یوگا آمده است که اساس همهٔ گونه‌های یوگا را تشکیل می‌دهد: آرام‌کردن نوسان‌های ذهن برای رسیدن به آگاهی ناب.

در متون سانسکریت، راجه یوگا هم هدف نهایی یوگا و هم روشی برای رسیدن به آن است. در دوران جدید، «سوامی ویوکاناندا» در کتابش به نام Raja Yoga (چاپ ۱۸۹۶) این آموزه‌ها را دوباره تفسیر و رایج کرد. از آن زمان، راجه یوگا را با نام‌های دیگری هم می‌شناسند، مانند «اشتانگا یوگا» (یوگای هشت‌مرحله‌ای)، «یوگای شاهانه» یا «یوگای کلاسیک».

به‌زبان ساده: راجه یوگا همان یوگای ذهن و آگاهی است؛ راهی برای آرام‌کردن ذهن، تمرکز درونی و رسیدن به یگانگی با حقیقت، که پاتانجلی آن را در یوگا سوتراها توضیح داده و بعدها سوامی ویوکاناندا آن را به جهان معرفی کرد.

راجه یوگا حتی از روان هم برتری می‌گیرد و در حوزهٔ روحانیت قدم می‌گذارد.

بنیان‌گذار اصلی این شیوه را «پاتانجلی» می‌دانند، که آموزش‌هایش را در کتابی به نام «یوگا سوترا» گرد آورده است.

پاتانجلی در این کتاب می‌گوید برای رسیدن به آرامش درونی و شناخت خویشتن، باید هشت مرحله را طی کرد که به آن «هشت‌گانهٔ یوگا» (Ashtanga Yoga) می‌گویند:

۱. یاما (انضباط اخلاقی) – مثل راست‌گویی، پرهیز از خشونت و دزدی.

۲. نی‌یاما (انضباط شخصی) – مثل پاکیزگی، رضایت و تمرکز بر رشد درونی.

۳. آسانا (وضعیت‌های بدنی) – تمرین‌های جسمی برای ثبات و آرامش بدن.

۴. پرانایاما (کنترل تنفس) – تنظیم نفس برای کنترل انرژی درونی.

۵. پراتیاهارا (کنترل حواس) – برگرداندن توجه از دنیای بیرون به درون.

۶. دهارانا (تمرکز) – متمرکز کردن ذهن بر یک چیز.

۷. دهیانا (مراقبه) – آرام و بی‌وقفه ماندن در تمرکز.

۸. سمادهی (یگانگی) – رسیدن به حالت آگاهی کامل و یکی شدن با حقیقت یا برهمن.

بنابراین، راجه یوگا یعنی راهی برای تسلط بر ذهن و رسیدن به آرامش درونی از راه تمرین اخلاق، تنفس، تمرکز و مراقبه. به همین دلیل به آن «یوگای شاهانه» می‌گویند، چون پادشاهِ همهٔ راه‌های یوگا برای شناخت خویشتن است.

تجلی یوگا

تجلی یوگا را می‌شود به هاتها (Hatha)، مانترا (Mantra)، لایا (laya) و راجا یوگا (Rājayoga) تقسیم‌بندی کرد.

کلمهٔ یوگا

کلمهٔ سانسکریت یوگا از دو ریشهٔ یوجیر (yujr) به معنای متحدشدن، و یوج (yuj) به معنای تمرکز کردن مشتق می‌شود. این کلمه به معنای علم یوگا متداول است. ازاین‌جهت شامل زمینهٔ متافیزیکی، و همهٔ ورزش‌های مربوط به بدن، تنفس و روان می‌شود که ذهن را در تمرکز کردن یاری می‌کنند، و شعاع‌هایش را در خودش منعکس می‌نماید.