رابعه گلنوش سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رابعه گلنوش سلطان
Portrait of Rabia Gülnuş.jpg
پرتره نقاشی شده از رابعه گلنوش سلطان در قرن نوزدهم
والده سلطان
تصدی ۱۶۹۵–۱۷۱۵
پیشین دلآشوب سلطان
جانشین صالحه سلطان
خاصگی سلطان امپراتوری عثمانی
تصدی ۱۶۵۹–۱۶۸۷
پیشین هماشاه سلطان
جانشین لغو موقعیت
همسر محمد چهارم
فرزند(ها) مصطفی دوم
احمد سوم
خدیجه سلطان
فاطمه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو مه پاره امت الله رابعه گلنوش والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
زادروز ایوانیا
۱۶۴۴
ونیز
مرگ ۶ نوامبر ۱۶۱۵ (۷۰ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ینی والده، استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش تر مسیحیارتودکس

رابعه گلنوش سلطان (انگلیسی: Emetullah Rabia Gülnuş Sultan؛ ح. ۱۶۴۵ – ۶ نوامبر ۱۷۱۵) اولین همسر و خاصگی سلطان عثمانی محمد چهارم که اهل جمهوری ونیز بود. او همچنین والده سلطان برای پسرانش مصطفی دوم و احمد سوم بود. وی آخرین خاصگی پرنفوذ و والده سلطان قدرتمند در تاریخ عثمانی بود که با مرگ او قدرت زنان در امپراتوری عثمانی به طور زیادی کاهش یافت. او آخرین والده سلطان و خاصگی سلطان قدرتمند امپراتوری عثمانی بود.

زندگی[ویرایش]

او تبار یونانی داشت و دختر یک کشیش ارتدوکس یونانی بود.[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸] که درسال ۱۶۴۴ در ونیز به‌دنیا آمد و نام اصلی‌اش ایوانیا بوده که توسط نیروی‌دریای عثمانی‌ها درسال ۱۶۵۰ ربوده می‌شود. تورخان خدیجه سلطان، او را می‌بیند و به‌دلیل زیبایی‌اش برای پسرش، سلطان محمد چهارم خریداری می‌کند.

خاصگی سلطان[ویرایش]

وی توسط تورخان والده سلطان به‌صورت مخصوص تربیت می‌شود، سپس مسلمان شده و تورخان سلطان او را مه‌پاره به‌معنای تیکه‌ای ازماه می‌نامد و درسال ۱۶۵۹ او را به محمد چهارم، پسرش هدیه می‌کند. او به‌دلیل زیبایی‌اش بسیارش مورد توجه سلطان قرار می‌گیرد و سلطان به او نام گلنوش، به‌معنای گل همیشه زیبا می‌دهد. گلنوش درسال ۱۶۶۲ اولین فرزند خدیجه سلطان را بدنیا می‌آورد و بدنبال آن مصطفی دوم و احمد سوم را به‌دنیا می‌آورد و مقام خاصگی سلطان را کسب می‌کند. گلنوش سلطان و سلطان محمد چهارم در سال ۱۶۸۰ بصورت رسمی با یکدیگر ازدواج می‌کنند.

گلنوش سلطان درطول سلطنت همسرش، محمد را درتمامی شکارهایش، در ادیرنه همراهی می‌کرد و پسرش احمد را در یکی از همین شکارها درسال ۱۶۷۳ بدنیا آورد. رابعه گلنوش سلطان درطول سلطنت همسرش هم‌واره تحت پشتیبانی و حمایت تورخان والده سلطان بوده‌است. گلنوش سلطان به عنوان همسر رسمی سلطان محمد چهارم، دومین زن مقتدر حرم‌سرا بعد از والده سلطان بوده‌است و بعد از مرگ والده سلطان اداره حرم را گلنوش سلطان به‌دست می‌گیرد.[۹] در بسیاری از منابع، مورخان گلنوش سلطان را آخرین خاصگی به‌صورت رسمی می‌دانند. هم‌چنین او بعد از کوسم سلطان تنها زنی بود که دو پسرش به‌سلطنت رسیدند.

مرگ گل بیاز خاتون[ویرایش]

در سال ۱۶۷۰ کنیزی جدید با نام گل بیاز وارد حرم‌سرا شد. او مورد توجه سلطان محمد قرار گرفت و این امر حسادت گلنوش را برانگیخت و باعث شد تا دشمنی میان گلنوش و گل بیاز شکل بگیرد، سرانجام به فرمان گلنوش سلطان وی را از سخره ای به درون دریا پرتاب کردند یا اینکه وی را خفه کردند و گلنوش سلطان توانست دوباره مورد توجه سلطان محمد قرار بگیرد.

تبعید به ادیرنه[ویرایش]

درسال ۱۶۸۷ با شورشی که برپا شد سلطان محمد چهارم از سلطنت برکنار شد و برادرش سلیمان دوم به‌سلطنت رسید. رابعه گلنوش سلطان همراه با همسرش و فرزندانش به‌قصر ادیرنه رفت. او درطول این مدت بارقیبانی هم‌چون صالحه دل‌آشوب والده سلطان روبه‌رو بود. گلنوش سلطان از زمان برکناری همسرش به‌مدت هشت سال در تبعید بود، در سال ۱۶۹۳ همسرش سلطان محمد چهارم فوت شد و دوسال بعد درسال ۱۶۹۵ سلطان احمد دوم فوت شد و سلطان مصطفی دوم با قدرت مادرش به‌سلطنت رسید.

والده سلطان مقتدر[ویرایش]

دوره اول[ویرایش]

پس از بر کناری همسرش، سلیمان دوم به‌سلطنت رسید، او همسرش را در دوران تبعید در ادیرنه همراهی کرد، در سال ۱۶۹۱ سلیمان دوم ازدنیا رفت و احمد دوم به‌سلطنت رسید، تا اینکه درسال ۱۶۹۴ همسرش، محمد و یک سال بعد احمد فوت شدند و گلنوش پسر بزرگش، سلطان مصطفی دوم را به سلطنت رساند و به‌مقام والده سلطان رسید، پسرش نیز هم‌واره در طول سلطنتش از والده‌اش راهنمایی می‌گرفت. رابعه گلنوش والده سلطان در طول سلطنت مصطفی دوم، تنها همدم پسرش بود.

دوره دوم[ویرایش]

درسال ۱۷۰۳ مصطفی دوم فوت شد و رابعه گلنوش سلطان، پسر کوچکش سلطان احمد سوم را به سلطنت رساند. احمد نیز مانند برادرش عمل می‌کرد، او همواره از مادرش گلنوش سلطان راهنمایی می‌گرفت. درسال ۱۷۰۹ جنگ میان عثمانی و روسیه آغاز شد و رابعه گلنوش سلطان با داشتن سیاست خارجه قوی باملکه روسیه نامه‌نگاری می‌کرد و سرانجام در سال ۱۷۱۲ جنگ پایان یافت و صلح میان دو حکومت برقرار شد. احمد سوم بعداز این جنگ به‌مادرش لقب امت‌الله داد. گلنوش سلطان علاوه‌بر ملکه روسیه با ملکه‌های انگلستان و فرانسه و اسپانیا و مریم بیگم، شاهدخت صفوی نامه‌نگاری می‌کرد. او هم‌چنین سرپرستی شاهزاده ابراهیم، پسر احمد دوم را برعهده داشت و او را برای جانشینی سلطنت بعد از احمد سوم تربیت می‌کرد.[۱۰]

فرزندان[ویرایش]

رابعه گلنوش سلطان و سلطان محمد چهارم صاحب چهار فرزند بودند، دو پسر و دو دختر؛

خدیجه سلطان، درسال ۱۶۶۲ در ادرنه به‌دنیا آمد، او درسال ۱۶۷۵ با داماد مصطفی پاشا ازدواج کرد سپس درسال ۱۶۹۰ با داماد حسن پاشا ازدواج کرد. او درسال ۱۷۴۰ در استانبول فوت شد و در مسجد ینی والده دفن گردید.

سلطان مصطفی دوم، درسال ۱۶۶۴ در ادرنه به‌دنیا آمد، او از زمان بسلطنت رسیدن عمویش احمد دوم ولیعهد بود و درسال ۱۶۹۵ با مرگ احمد دوم به‌سلطنت رسید. او تا سال ۱۷۰۳ به‌مدت هشت سال سلطنت کرد و درسال ۱۷۰۳ ازدنیا رفت و در مسجد جدید، استانبول دفن گردید.

سلطان احمد سوم، درسال ۱۶۷۳ در ادرنه به‌دنیا آمد، وی از زمان بسلطنت رسیدن برادرش مصطفی دوم ولیعهد بود و در سال ۱۷۰۳ با مرگ مصطفی دوم به‌سلطنت رسید، تا سال ۱۷۳۰ بمدت ۲۷ سال سلطنت کرد، او درسال ۱۷۳۰ خلع شد و تا زمان مرگش درسال ۱۷۳۶ درتبعید بود و در مسجد جدید، استانبول

فاطمه سلطان، در استانبول بدنیا آمد، درسال ۱۶۹۵ با داماد کرکس ابراهیم پاشا ازدواج کرد، سپس درسال ۱۶۹۸ با تُپُل یوسف پاشا ازدواج کرد. در استانبول فوت شد و در مسجد جدید دفن شد.

مرگ[ویرایش]

رابعه گلنوش سلطان در سال ۱۷۱۵ در زمان حکومت سلطان احمد سوم در ادیرنه در گذشت و در مسجد ینی والده دفن شد. او آخرین زن تأثیرگذار و قدرتمند و پرنفوذ در تاریخ امپراتوری عثمانی بود و با مرگش قدرت زنان بسیار کاسته شد.

Yeni Valide Mosque Uskudar interior dome.jpg
والده پیشین:
دل‌آشوب سلطان
گلنوش سلطان
دولتلو عصمتلو عالیت الشان حضرت مه پاره رابعه گلنوش والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۶ فوریه ۱۶۹۵ تا ۶ نوامبر ۱۶۱۵

والده پسین: صالحه سلطان

پانویس[ویرایش]

  1. Baker, Anthony E (1993). The Bosphorus. Redhouse Press. p. 146. ISBN 975-413-062-0. The Valide Sultan was born Evmania Voria, daughter of a Greek priest in a village near Rethymnon on Crete. She was captured by the Turks when they took Rethymnon in 1645. 
  2. Freely, John (1996). Istanbul: the imperial city. Viking. p. 242. ISBN 0-14-024461-1. Rabia Gulnus a Greek girl who had been captured in the Ottoman invasion of Crete. Râbi'a Gülnûş was the mother of Mehmet’s first two sons, the future sultans Mustafa II and Ahmet III. 
  3. Bromley, J. S. (1957). The New Cambridge Modern History. University of California: University Press. p. 554. ISBN 0-521-22128-5. the mother of Mustafa II and Ahmed III was a Cretan. 
  4. Library Information and Research Service (2005). The Middle East. Library Information and Research Service. p. 91. She was the daughter of a Cretan (Greek) family and she was the mother of Mustafa II (1664–1703), and Ahmed III (1673–1736). 
  5. Thys-Şenocak, Lucienne (2006). Ottoman women builders. Ashgate. p. 46. ISBN 0-7546-3310-1. The sultan appears to have been in no hurry to leave his prized concubine from the Ottoman conquest of Rethymnon, Crete – the haseki Emetullah Gulnus, and their new son Mustafa. 
  6. Buturović, Amila; Schick, İrvin Cemil (2007). Women in the Ottoman Balkans: gender, culture and history. I.B.Tauris. p. 24. ISBN 1-84511-505-8. Mahpeikir [Kösem Mahpeyker] and Revia Gülnûş [Rabia Gülnûş] were Greek. 
  7. Freely, John (2000). Inside the Seraglio: private lives of the sultans in Istanbul. Penguin. p. 163. Mehmet had by now set up his own harem, which he took with him in his peregrinations between Topkapi Sarayi and Edirne Sarayi. His favourite was Rabia Gülnûş Ummetüllah, a Greek girl from Rethymnon. 
  8. Freely, John (2001). The lost Messiah. Viking. p. 132. ISBN 0-670-88675-0. He set up his harem there, his favourite being Rabia Giilniis Ummetiillah, a Greek girl from Rethymnon on Crete. 
  9. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Emetullah Rabia Gülnuş Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی = دانشنامه آزاد (بارگزاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)
  10. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا Emetullah Rabia Gülnuş Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی، دانشنامه آزاد (بارگزاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)

منابع[ویرایش]