دیزباد سفلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دیزباد سفلی
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان خراسان رضوی
شهرستان مشهد
بخش بخش احمدآباد
دهستان پیوه ژن
مردم
جمعیت ۲٬۹۶۳ نفر

دیزباد سفلی، روستایی از توابع بخش احمدآباد شهرستان مشهد در استان خراسان رضوی ایران است.

دشت ديزباد سفلي[ویرایش]

دشت ديزباد داراي يكي از حاصلخيز ترين وپر آب ترين دشت هاي بينالود مي باشد وداراي بيشترين زمين جهت انجام فعاليت كشاورزي  و زمين هاي مسطح مي باشد. داراي بيشترين چاه عميق در منطقه نيشابور مي باشد. به علت وجود كوه هاي بينالود وشيب مناسب نفوذ آب هاي زير زميني باعث حاصلخيزي وفراواني اب اين دشت شده است . رودخانه فصلي هم از بينالود به دشت ديزباد مي ريزد. قنات هاي ديزباد هم به علت ريزش در مسير مسدود شده وفاقد رواني اب مي باشند۰ در سال ۱۳۸۹ يكبار با هزينه دولت جهت احياي دوباره اين قنات ها اقدامي صورت گرفت ولي مسمر ثمر نبود. اين قنوات نيز از خود بينالود سرچشمه مي گيرند.  

دشت نيشابور جزيي از حوضه آبريز كالشور نيشابور است و در دامنه جنوبي ارتفاعات بينالود و در شمال شرق كوير مركزي واقع شده است. از شمال به خط الراس ارتفاعات بينالود ،از شرق به بلنديهاي ليلا جوق و يال پلنگ،از جنوب به تپه ماهورهاي نيزه بند، از غرب به حوضه آبريز دشت سبزوار محدود است.وسعت كل حوضه 7300كيلومتر مربع است كه 4100كيلومتر مربع آن رادشت و بقيه را ارتفاعات تشكيل ميدهد.رودخانه هاي مهم منطقه تحت مطالعه ،اغلب از ارتفاعات شمالي دشت سرچشمه ميگيرد و سيلاب خود را به كالشور ميريزد. اين رودخانه ها عبارتند از:

كالشور(بزرگترين)- ديزباد(مناسب براي مصارف شرب و كشاورزي)- دررود- خرو- بوژان(طغيان رودخانه در مرداد ماه سال 1366 و خسارات مالي و جاني) فاروب رومان- طاغون – بار- بقيع-اندرآب –حاجي بيگي.(تمامي رودخانه هاي ذكر شده با دبي متفاوت بعد سيراب كردن قسمتي از اراضي ،به كالشور ميپيوندند.)

بلندترین نقطه رشته کوه بینالود، قله شیرباد با بلندی ۳۴۲۰متر است که در شمال روستای بوژان(شمال شرقی شهر نیشابور)قرار گرفته‌است. ولی قله بینالود با وجود ارتفاع کمتر از آن معروفیت بیشتری دارد. رشته کوه بینالود به طول تقریبی ۱۳۰ کیلومتر از شمال شهر نیشابور تا جنوب غربی شهر قوچان کشیده شده‌است. و جلگه و دشت نیشابور را از دشت مشهد و قوچان جدا می‌نماید. سه رود خانه دائمی کشف رود، اترک و کال شور از این رشته کوه سرچشمه می‌گیرند. افزون بر این رودخانه‌های نسبتاً کم آبی همچون رودخانه‌های میرآباد، زشک و طرقبه، اخلمد، بوژان، خرو علیا، بار، و دیزباد علیا در دره‌های خرم این منطقه جریان دارند که بخش اعظم آب آنها صرف آبیاری باغها و زمینهای کشاورزی می‌شود. ریواس از معروفترین و مرغوبترین گیاهان خودروی این رشته کوه بشمار می‌رود. و در بخش شمال غربی رشته کوه بینالود پوشش درختچه‌های ارس بشکل تنگ دیده می‌شود.برف و یخ حاصل از بارشهای زمستانه و بهاره غالباً تا اواسط فصل تابستان در قله‌ها باقی می‌ماند. روستاها و تابستانگاه‌های زیبایی همچون بوژان، اخلمد، زشک و طرقبه، خرو، بار و دیزباد در دامنه این رشته کوه از چشم اندازه‌های بی مانند و بدیعی برخوردارند كه دشت ديزباد سفلي از ارتفاعات بينالود و قوچ گرد نماي بسيار زيبا وخيره كننده اي دارد وهمه ساله از اين قله كوهنوردان زيادي سعود وديدن مي نمايند كه اين منظره را مي بينند و به عظمت وبزرگي خداوند مهربان در اين دشت بزرگ پي مي برند.

محصولات كشاورزي دشت ديزباد سفلي[ویرایش]

2 : دشت نيشابور:

دشت نيشابور جزيي از حوضه آبريز كالشور نيشابور است و در دامنه جنوبي ارتفاعات بينالود و در شمال شرق كوير مركزي واقع شده است. از شمال به خط الراس ارتفاعات بينالود ،از شرق به بلنديهاي ليلا جوق و يال پلنگ،از جنوب به تپه ماهورهاي نيزه بند، از غرب به حوضه آبريز دشت سبزوار محدود است.وسعت كل حوضه 7300كيلومتر مربع است كه 4100كيلومتر مربع آن رادشت و بقيه را ارتفاعات تشكيل ميدهد.رودخانه هاي مهم منطقه تحت مطالعه ،اغلب از ارتفاعات شمالي دشت سرچشمه ميگيرد و سيلاب خود را به كالشور ميريزد. اين رودخانه ها عبارتند از:

كالشور(بزرگترين)- ديزباد(مناسب براي مصارف شرب و كشاورزي)- دررود- خرو- بوژان(طغيان رودخانه در مرداد ماه سال 1366 و خسارات مالي و جاني) فاروب رومان- طاغون – بار- بقيع-اندرآب –حاجي بيگي.(تمامي رودخانه هاي ذكر شده با دبي متفاوت بعد سيراب كردن قسمتي از اراضي ،به كالشور ميپيوندند.)

2-3 :زير ساخت كشاورزي منطقه

در قسمتهايي از دشت نيشابور كه به كالشور نزديك است مشكل شوري خاك و آب ،مناسب نبودن زمين براي انجام عمليات زراعي مطرح شده است ،راه حل مناسب براي مقابله با اين مشكل ،انطباق با  آن از نظر زيست محيطي،تغيير گونه هاي كشاورزي و.... است.بدين معني كه در شرايط آّب و خاك شور بايستي نسبت به كشت گياهان زراعي يا باغي مقاوم به شوري مانند پنبه-جو-چغندر قند-گلرنگ-پسته اقدام نمود. در طرح مطالعاتي جامع آب شهرستان (جلد 9 طرح مطالعات احياء توسعه كشاورزي) اينگونه آمده است كه از تعداد 30رودخانه دايم وفصلي موجود در دشت نيشابور 19 مورد آن براي تعدادي از ماه هاي سال براي آبياري باغات استفاده ميشود. همچنين در گزارش مطالعات محاسبه بيلان منابع آب حوضه آبريز دشت نيشابور (1377) نشان ميدهد كه تعداد چاههاي پيزومتري موجود در سطح دشت نيشابور هر 65 كيلومتر يك حلقه چاه موجود است واز استانداردواقعي يعني هر 25 كيلومتر يك حلقه چاه برخوردار نيست.( چاههای مطالعاتی که برای اندازه گیری سطح آبهای زیر زمینی حفر میشود)

در جدول ذيل محصولات تحت كشت در چاههاي مورد مطالعه نشان داده شده است. 57% اراضي زير كشت محصولات پاييزه(سفيد برگ) شامل گندم-جو-كلزا- و43% مابقي به محصولات بهاره(سبزه برگ) وبا غات اختصاص مي يا بند. ملاحظه ميگردد كه بيش از 95% اراضي به كشت گندم و جو ،باغات،يونجه،پنبه،چغندر قند،ذرت علوفه اي،هندوانه بذري وگوجه فرنگي مربوط ميشود.

جدول :الگوي كشت در اراضي تحت آبياري  چاههاي بررسي شده

رديف نوع محصول سطح زير كشت(هكتار) درصد از كل%
1 گندم 3137 4/29
2 جو 2903 2/27
3 محصولات باغي 1105 3/10
4 يونجه 784 4/7
5 پنبه 5/688 5/6
6 چغندرقند 451 2/4
7 ذرت علوفه اي 423 0/4
8 هندوانه بزري 419 9/3
9 گوجه فرنگي 183 7/1
10 سبزي و صيفي 173 6/1
11 كلزا 60 6/0
12 كلرنگ 20 2/0
13 زعفران 23 2/0
14 پياز 10 1/0

تعدا حلقه هاي چاه كشاورزي ديزباد سفلي وقنات هاي ديزباد سفلي[ویرایش]

در منطقه بيش از ۶۵ حلقه چاه عميق وجود دارد ، كه در بعضي از آنها ۱۲ اينچ اب خروجي ويا بيشتر هم وجود دارد. قنات کمرسیاه پایین

کمرسیاه پایین قناتی است که در روستای دیزباد از توابع بخش زبرخان، شهرستان نیشابور در استان خراسان رضوی قرار دارد

مشخصات قنات طول این قنات ۸۰۰ متر است و تعداد ۳۰ میله چاه دارد. عمق مادرچاه این قنات، ۱۰ متر و فاصلهٔ مظهر تا محل آن ۵۰۰ متر می‌باشد. دبی این قنات ۱۰ لیتر بر ثانیه است.[ویرایش]

تعداد مالکان این قنات ۵۶ نفر می‌باشد

باد ديزباد سفلي[ویرایش]

باد ديز باد ، قطب آينده انرژي در خراسان رضوي ايران در اين ميان با 11 مگاوات توليد برق بادي مقام 26 دنيا را دارا مي باشد . ‌‌‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ با توجه به وجود باد مناسب و اقتصادي در منطقه نيشابور از اوايل دهه 1370 شمسي ، توسط جهاد دانشگاهي مشهد و جهاد سازندگي خراسان پيشنهاد مطالعات ايجاد نيروگاه مطرح گرديد .

در ابتداي امر به دليل نبود ايستگاه هواشناسي در منطقه مورد مطالعه ( دشت ديزباد ) از اواخر سال 1374 كار مطالعاتي بادسنجي با نصب دستگاههاي ثبات دار توسط جهاد سازندگي در ارتفاع 20 متري از سطح زمين آغاز شد . اطلاعات ايستگاه بادسنجي حسين آباد رازان كه در سالهاي 75 و 76 جمع آوري شده بود ايجاد نيروگاه و مزرعه بادي2 در دشت ديزباد را از نظر اقتصادي توجيه كرد . و بعد از انجام مذاكره با يك شركت آلماني مجري طرحهاي نيروگاههاي بادي ، دو واحد نيروگاه بادي بصورت آزمايشي در منطقه احداث شد و ايجاد مزارع بادي ( 2 ) در برنامه آينده قرار گرفت .

در طرح مطالعاتي پنج مزرعه بادي پيش بيني شده است كه عبارتند از : مزرعه شماره يك در روستاي حسين آباد ، مزرعه شماره دو در نيم گره ، مزرعه شماره سه روستاي ديز باد سفلي مزرعه شماره چهار و پنج در جنوب غربي روستاي ديزباد بين روستاهاي نو بهار ، اسلام آباد ( چاه ده اينچي ) و ديزباد .

نيروگاههاي بادي مورد مطالعه مانند نيروگاههاي بادي منجيل در استان گيلان متصل به شبكه سراسري برق نيست ، بلكه يك تكنولوژي جديد در جهان است يعني مستقل از شبكه برق . اين نيروگاهها براي تامين برق چاههاي كشاورزي و روستاهاي كوهستاني بوجود آمده است و تكنولوژي آن همپايي كشور آلمان – مخترع اين طرح – پيش مي رود و در جهان پديده اي كاملاً جديد است . وجود جاده اصلي مشهد – تهران و راه آهن در دست ساخت مشهد – بافق كه از ميانه دشت عبور مي نمايد ، پارامتر مثبتي براي نصب نيروگاههاي بادي در منطقه است . علاوه بر آن راههاي شوسه متعددي به منظور دسترسي به چاههاي كشاورزي دشت احداث گرديده است . دشت ديزباد و دشت هاي همجوار آن به لحاظ كشاورزي و منابع آب زيرزميني از غناي بسيار مناسبي برخوردارند . به گونه اي كه فقط در 1000 كيلومتر مربع، تعداد 542 حلقه چاه كشاورزي وجود دارد كه فقط 26% آنها در حال حاضر( 1380 سال ) از طريق شبكه برق تغذيه مي شوند و بقيه از موتورهاي ديزلي كه برخي با فرسودگي ناشي از عمر زياد و عدم نگهداري صحيح ، مشكلات فراواني را براي كشاورزان فراهم آورده اند ، استفاده مي كنند . به طور متوسط مصرف روزانه هر موتور بين 500 تا 700 ليتر گازوييل و شش تا هفت ليتر روغن مي باشد ،كه در صورت برقي شدن اين چاه ها ( بويژه از طريق نيروگاهها بادي ) سالانه از سوخت صدها هزار ليتر گازوييل و روغن جلوگيري خواهد شد .

علاوه بر مصرف انرژي در روستاهاي منطقه ، طرح ايجاد شهر جديد بينالود با كاربري صنعتي – مسكوني به وسعت پنج هزار هكتار و حدود 300 هزار نفر جمعيت ، بار قابل ملاحظه اي در منطقه ايجاد خواهد نمود كه ضرورت تدوين برنامه اي جامع براي تامين انرژي را حتمي مي نمايد و انرژي فراوان باد دشت ديزباد مي تواند كانالي مطمئن براي تامين برق و انرژي باشد .

 بر اساس يك ميانگين و شكل خاص باد ، يك واحد توربين بادي kw 500 با ، بادي كه حدود هشت متر در ثانيه سرعت دارد مي تواند 1800 كيلو وات برق در سال توليد كند ، همين توربين در منطقه ديز باد با توجه به سرعت بالاي باد مي تواند 2000 كيلو وات برق توليد نمايد . و بر اساس يك پيش بيني باد ديزباد توان توليد سالانه 4320 مگاوات برق را دارد .

 لذا اين منطقه و نيروگاههاي بادي آينده آن قابليت اتصال به شبكه سراسري را دارند و غير از نيروگاههاي مستقل از شبكه كه فعلاً در طرح برنامه قرار دارند بايد نيروگاههاي بادي متصل به شبكه سراسري هم مورد توجه قرار گيرند و اين امري است كه بايد مسئولين طرح بويژه سازمان انرژيهاي نو وابسته به سازمان انرژي اتمي ايران آن را مد نظر قرار دهند .

 طرح ايجاد مزارع بادي ديزباد اكنون دوره مطالعات و احداث را پشت سر مي گذارد( 3 ) و در اين راه عدم تامين ارزي ، بروكراسي اداري و گمركي در وزارتخانه هاي صنايع ، جهاد سازندگي ، بازرگاني و امور اقتصادي و دارايي ، عدم همكاري شركت آلماني در برخي دوره ها ، از مهمترين مشكلات پيش روي مي باشد . با توجه به گسترش و جريان باد ديز باد در جنوب دشت نيشابور ، اين قسمتها نيز توان و ظرفيت ايجاد نيروگاه بادي را دارند و از نظر ويژگيهاي طبيعي تقريباً شرايط همساني با دشت ديز باد را دارند .

اميد است كه با مطالعه اين بخش و با ايجاد نيروگاه بادي ، حداكثر استفاده از اين منبع لايزال الهي بشود .

يادداشت ها : 1- قدرت توليد با توان سوم سرعت متناسب است .

 بر اساس فرمول p v p= cv يعني اگر باد 6 متر در ثانيه سرعت دارد در توان سوم سرعت مي شود ( 216 = 6 ) ولي اگر فقط يك متر به اين سرعت اضافه گردد مي شود ( 343 = 7 ) كه مقدار اختلاف آن با 6 متر سرعت خيلي بيشتر مي شود و از آنجا كه باد ديزباد 8 متر سرعت دارد ( يعني دو متر بيشتر از بادهاي اقتصادي ) پس مقدار انرژي توليدي آن خيلي زياد خواهد بود .

 2- مزرعه بادي : شامل تاسيسات مربوط به گروهي از ماشين هاي بادي است كه در آرايش منظمي در يك ناحيه محدود و مناسب جهت توليد الكتريسيته مورد استفاده قرار گيرند .

 3- در سال 1381 ، 5 دستگاه از توربينهاي بادي منطقه در شرق شهر جديد بينالود به بهره برداري رسيد كه به مرور تعداد واحد هاي نيروگاه بادي بينالود به 43 مورد افزايش خواهد يافت .

  منابع:

 1- سازمان جهاد كشاورزي خراسان رضوي ، اداره برق و انرژي ، جزوه باد در خراسان 1377 2- سازمان جهاد كشاورزي خراسان رضوي ، اداره برق و انرژي ، طرح تفصيلي ايجاد مزارع بادي ديزباد نيشابور 1377 3- مصاحبه با آقاي مهندس ياقوتي نيا ، كارشناس انرژي اتمي جهاد كشاورزي خراسان ، 1/5/ 1379 4- كاوياني ، دكتر محمد رضا ، توربين هاي بادي و ارزيابي پتانسيل باد در ايران ، فصلنامه تحقيقات جغرافيايي شماره 36 ، بهار 1374 5- تاجيك ، محمد ، بررسي هاي قابليتها و موانع توسعه در شهرستان نيشابور از ديدگاه جغرافياي سياسي ، پايان نامه كارشناسي ارشد ، دانشگاه تهران ( گروه جغرافيا ) ،