دومپریدون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دومپریدون
شکل فضایی دومپریدون
شکل فضایی دومپریدون
نام آیوپاک 5-chloro-1-(1-[3-(2-oxo-2,3-dihydro-1H-benzo[d]imidazol-1-yl)propyl]piperidin-4-yl)-1H-benzo[d]imidazol-2(3H)-one
شمارهٔ CAS ۵۷۸۰۸-۶۶-۹
فرمول شیمیایی C۲۲ H۲۴ Cl۱ N۵ O۲
گروه دارویی آنتی دوپامینرژیک (بوتیروفنونها)[۱]
طبقه بندی درمانی شیمیایی تشریحی
A03FA03
QP51AX24
PubChem CID 3151
جرم مولی (گرم بر مول) ۴۲۵٫۹۱۱
نیمه عمر ۷ ساعت (در بیماران نارسایی کلیه این زمان طولانی‌تر است)
متابولیسم کبدی است و اثر عبور اول دارد.
دفع ۳۱٪ از ادرار و ۶۶٪ مدفوع
پیوند پروتئینی بیش از ۹۰٪ دارو به پروتئینهای پلاسما وصل می‌شود و از سد خونی مغزی عبور نمی‌کند.
زیست فراهمی ۱۵٪ مصرف همزمان با غذا، فراهمی زیستی را بالا می‌برد.[۱]
مکانیسم اثر مسدود کردن گیرنده‌های D۲ در محیط
عوارض جانبی گالاکتوره، ژنیکوماستی، نامنظمی قاعدگی، سردرد، خشکی دهان، خارش، سوزش ادرار، تپش قلب و خواب آلودگی.[۱]
موارد مصرف فعال کردن حرکات دستگاه گوارش (پروکینتیک)، ضد استفراغ و کمک به شیردهی
راه استعمال وریدی، خوراکی و مقعدی
اشکال دارویی (در ایران) قرص ۱۰ میلی‌گرمی
مصرف در بارداری مطالعه کافی در انسان انجام نشده است.

دومپریدون (به انگلیسی: Domperidone) که با نامهای تجاری موتیلیوم و موتینرم (Motilium, Motinorm) هم شناخته می‌شود، دارویی است ضددوپامینرژیک که معمولاً یا برای درمان تهوع و استفراغ بکار می‌رود، یا برای تحرک و منظم کردن حرکت دستگاه گوارش (داروی پروکینتیک) یا برای تحریک نمودن شیردهی بکار می‌رود.

موارد استفاده[ویرایش]

درمان بیماریهای گوارشی[ویرایش]

شواهد موجود نشان می‌دهد که دومپریدون اثر ضد استفراغ دارد.[۲] برای درمان تهوع و استفراغ، همانطوری که از متوکلوپرامید، سیکلیزین (که یک آنتی‌هیستامین است) و اندانسترون (که یک مسدود کننده زیرگروه سوم گیرنده پنج هیدروکسی تریپتامین(سروتونین) ۵HT۳ است) استفاده می‌شود، دومپریدون هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. در بعضی کشورها، بعنوان اولین دارو در درمان استفراغ تجویز می‌شود، البته در آمریکا هنوز مجوز مصرف نگرفته است.

بر خلاف متوکلوپرامید که در بیماران مبتلا به پارکینسون منع مصرف دارد[۳]، از دومپریدون می‌توان در درمان استفراغ بیمار پارکینسونی هم استفاده کرد[۴] چونکه دومپریدون از سد خونی-مغزی نمی‌گذرد.

در درمان گاستروپارزی (نوعی فلج حرکت و تخلیه معده)[۵] و ریفلاکس نوزادان از دومپریدون استفاده شده است.

در کانادا، استفاده از این دارو برای درمان علامتی اختلالات حرکتی دستگاه گوارش فوقانی که بعلت گاستریت مزمن، گاستریت تحت‌حاد و گاستروپارزی دیابتی ایجاد شده‌اند، به رسمیت شناخته شده.[۶]

شیردهی[ویرایش]

در انسانها، هورمون پرولاکتین شیردهی را تحریک می‌کند و دوپامین ترشح شده از هیپوتالاموس، اثر جلوگیری کننده از رها شدن پرولاکتین را داراست. چون دومپریدون اثر ضد دوپامینی دارد، باعث افزایش ترشح پرولاکتین و به دنبال آن افزایش ترشح شیر از غدد پستانی می‌شود. البته این اثر دومپریدون باعث نشده است که در هیچ کشوری بعنوان داروی افزاینده شیردهی به رسمیت شناخته شود و بکار بردن این چنینی دومپریدون نوعی استفادهٔ بدون منبع در پزشکی تجربی محسوب می‌شود.[۷][۸] با توجه به اینکه این دارو در شیر مادر ترشح می‌شود و مطالعهٔ قطعیی در مورد اثر آن روی کودکان شیرخوار منتشر نشده است، استفاده از آن بعنوان افزاینده شیر، مورد تایید نیست. حتی در مقاله‌ای ادعا شده که خطر تشنج در نوزادانی که مادرانشان دومپریدون خوراکی استفاده کرده بودند، افزایش می‌یابد.[۹]

عوارض[ویرایش]

در بعضی موارد نادر، دیده شده است که تزریق وریدی دومپریدون منجر به نامنظمی قلب و ایست قلبی شده است. چنین عوارضی باعث شده که در بعضی از کشورها نوع تزریق وریدی آنرا جمع‌آوری نمایند.[۱۰]

در استرالیا ادعا شده در بیمارانی که یا بیش از ۳۰ میلی‌گرم در روز دمپریدون مصرف می‌کنند یا سنشان بالای ۶۰ سال است، خطر مرگ ناشی از ایست قلبی یا آریتمی‌های بطنی نسبت به افراد معمولی بالاتر است.[۱۱]

تداخلهای دارویی[ویرایش]

  • آنتی‌کولینرژیکها، مثلاً هیوسین، باعث کاهش اثر دومپریدون می‌شوند.[۱]
  • ضد قارچهای آزول (Azole antifungal drugs)، مثلاً کتوکونازول، ممکن است باعث افزایش غلظت دومپریدون شوند. علت آن اینستکه این داروها می‌توانند بعضی از زیر گروههای آنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ را کم اثر کنند که منجر می‌شود دومپریدون با سرعت کمتری متابولیزه شود.[۱]
  • مهارکننده‌های پروتئاز، که در درمان اچ‌آی‌وی/ایدز بکار می‌روند، غلظت دومپریدون را افزایش می‌دهند.[۱]
  • آنتی‌بیوتیکهای ماکرولید، مثلاً اریترومایسین، باعث افزایش غلظت دومپریدون می‌شوند.[۱]
  • مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAO Inhibitor)، مثلاً ایزوکاربوکسازید، نباید همزمان با دومپریدون بکار روند.[۱]
  • نفازودن (Nefazodone)، که یک داروی ضد افسردگی از خانواده مسدودکننده‌های سروتونین است، غلظت دومپریدون را می‌افزاید.[۱]
  • چون دومپریدون خاصیت پروکینتیک (تسهیل کننده حرکات روده) دارد، نباید با انواعی از دارو مصرف شود که آهسته‌رهش (Sustained release) ویا با پوشش روده‌ای (Enteric coated) هستند.[۱]
  • خنثی کننده‌های اسید معده نباید همزمان با دومپریدون داده شوند.[۱]
  • داروهای ضد موسکارینی مثل آتروپین، که اثر آنتی‌کولینرژیکی دارند و اپیوییدها مثل مرفین، ضد (آنتاگونیست) دومپریدون هستند.[۱]
  • مصرف دومپریدون ممکن است اثر داروهای دوپامینرژیک را از بین ببرد، مثلاً ممکن است اثر پرگولید یا بروموکریپتین را خنثی کند.[۱]

منع مصرف[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ ۱٫۱۳ ۱٫۱۴ ۱٫۱۵ ۱٫۱۶ ۱٫۱۷ ۱٫۱۸ «دومپریدون». شرکت داروپخش. بازبینی‌شده در ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. Swann IL, Thompson EN, Qureshi K (November 1979). "Domperidone or metoclopramide in preventing chemotherapeutically induced nausea and vomiting". British Medical Journal 2 (6199): 1188. PMC 1597274 Check |pmc= value (help). PMID 519355 Check |pmid= value (help). doi:10.1136/bmj.2.6199.1188. 
  3. Rossi S, editor. Australian Medicines Handbook 2006. Adelaide: Australian Medicines Handbook; 2006.
  4. Shindler JS, Finnerty GT, Towlson K, Dolan AL, Davies CL, Parkes JD (December 1984). "Domperidone and levodopa in Parkinson's disease". British Journal of Clinical Pharmacology 18 (6): 959–62. PMC 1463696 Check |pmc= value (help). PMID 6529536 Check |pmid= value (help). 
  5. Silvers D, Kipnes M, Broadstone V, et al. (1998). "Domperidone in the management of symptoms of diabetic gastroparesis: efficacy, tolerability, and quality-of-life outcomes in a multicenter controlled trial. DOM-USA-5 Study Group". Clinical therapeutics 20 (3): 438–53. PMID 9663360 Check |pmid= value (help). doi:10.1016/S0149-2918(98)80054-4. 
  6. http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/alt_formats/pdf/medeff/bulletin/carn-bcei_v17n1-eng.pdf
  7. Official Statements From Prominent Physicians breastfeedingonline.com
  8. Maternal Medication Usually Compatible With Breastfeeding American Academy of Pediatrics
  9. Journal of Pediatrics 2008
  10. دستور قانونی برای منع بعضی از اشکال دارویی دمپریدون
  11. http://www.australianprescriber.com/magazine/35/6/192/201