دولت موقت ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
دولت موقت بازرگان
هیئت دولتِ موقت
پرچم ایران (دفاکتو)
نخست‌وزیر ایران
Bazargan-cabinet.jpg
اعضای کابینه بازرگان در مقابل ساختمان نخست‌وزیری
تاریخ تشکیل۱۵ بهمن ۱۳۵۷[۱]
تاریخ انحلال۱۴ آبان ۱۳۵۸[۱]
کسان و سازمان‌ها
رییس دولتمهدی بازرگان
پیشینهٔ رییس دولتمعاون وزیر فرهنگ (۱۳۳۰)
رییس کشورمحمدرضا پهلوی (تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷)
سید روح‌الله خمینی (از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷)
شمار وزیرانوزیران: ۱۷ (آغاز) - ۱۸ (پایان)
وزیران مشاور: ۲ (آغاز) - ۴ (پایان)
وزیران کناررفته
(درگذشت/استعفا/برکناری)
۷ وزیر + ۱ وزیر مشاور
شمار همهٔ وزیران۲۵ وزیر + ۵ وزیر مشاور
کابینهٔ مخالفاندولت شاپور بختیار (تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷)
پیشینه
انتخابات(ها)بدون انتخابات
دوره(های) مجلسبدون مجلس
پیشنهاد و تاییدبدون رأی اعتماد
توسط سید روح‌الله خمینی
پیشیندولت شاپور بختیار
(دودمان پهلوی)
پسینهیئت دولت موقت شورای انقلاب
(جمهوری اسلامی ایران)

دولت موقت انقلاب اسلامی ایران[۱] که به صورت خلاصه با عنوان دولت موقت ایران شناخته می‌شود، دولتی در ایران بود که پس از انقلاب از سال ۱۳۵۷ و به منظور رسیدگی به اوضاع به فرمان سید روح‌الله خمینی تشکیل شد و تا ۱۳۵۸، پیش از اعلام استعفای مهدی بازرگان به مدت ۹ ماه (به‌طور دقیق ۲۷۵ روز) بر سر کار بود.

با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، سید روح‌الله خمینی حکم نخست‌وزیری دولت موقت را به نام مهدی بازرگان صادر کرد. او به مدت ۹ ماه (به‌طور دقیق ۲۷۵ روز) سمت نخست وزیری موقت را بر عهده داشت. پس از اشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان در ۱۳ آبان وی و دولت او به‌طور کامل استعفا دادند. بازرگان بعد از استعفا از نخست‌وزیری در اولین دوره مجلس به نمایندگی مردم تهران برگزیده شد.

تشکیل دولت موقت[ویرایش]

سخنرانی بازرگان پس از دریافت حکم نخست‌وزیری

پس از ورود سید روح‌الله خمینی در روز ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ به ایران، او طی سخنانی در بهشت زهرا وعده تشکیل دولتی انقلابی را داد. او در نطق تاریخی خود گفت:

من تو دهن این دولت می‌زنم، من دولت تعیین می‌کنم، من به پشتیبانی این ملت دولت تعیین می‌کنم، من به واسطه اینکه ملت مرا قبول دارد.

در شامگاه ۱۴ بهمن طی جلسه‌ای که با حضور اعضای شورای انقلاب اسلامی در اقامتگاه خمینی در دبستان علوی شماره ۲ برگزار شد مهدی بازرگان به عنوان نخست وزیر دولت موقت تعیین شد. حکم نخست وزیری بازرگان در تاریخ ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ مصادف با ۶ ربیع‌الاول ۱۳۹۹ ابلاغ شد و در تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۵۷ در آمفی‌تئاتر مدرسه علوی در خیابان ایران ( خیابان عین الدوله سابق) به او اعطا شد. در حکم نخست وزیری بازرگان آمده بود:

بنا به پیشنهاد شورای انقلاب، بر حسب حق شرعی و حق قانونی ناشی از آرای اکثریت قاطع قریب به اتفاق ملت ایران که طی اجتماعات عظیم و تظاهرات وسیع و متعدد در سراسر ایران نسبت به رهبری جنبش ابراز شده‌است و به موجب اعتمادی که به ایمان راسخ شما به مکتب مقدس اسلام و اطلاعی که از سوابقتان در مبارزات اسلامی و ملی دارم، جنابعالی را بدون در نظر گرفتن روابط و حزبی بستگی به گروهی خاص، مأمور تشکیل دولت موقت می‌نمایم تا ترتیب اداره امور مملکت و خصوصاً انجام رفراندوم و رجوع به آرای عمومی ملت دربارهٔ تغییر نظام سیاسی کشور به جمهوری اسلامی و تشکیل مجلس مؤسسان از منتخبین مردم جهت تصویب قانون اساسی نظام جدید و انتخاب مجلس نمایندگان ملت بر طبق قانون اساسی جدید را بدهید.

دولت موقت:ایستاده از راست:احمدزاده (وزیر صنایع)، تاج (وزیر نیرو)، مبشری (وزیر دادگستری)، اسلامی (وزیر پست و تلگراف)، میناچی (وزیر ارشاد)، یزدی (وزیر امورخارجه)، یدالله سحابی (وزیر طرحها و برنامه‌های انقلاب)، شریعتمداری (وزیر علوم)، امیرانتظام (معاون نخست وزیر و سخن گو)، حاج سیدجوادی (وزیر سابق کشور)، مهندس بازرگان (نخست وزیر)، فروهر (وزیر کار)، شکوهی (وزیر آموزش و پرورش)، طاهری (وزیر راه)، اردلان (وزیر دارائی)، صباغیان (وزیر کشور)، احمد بنی‌اسدی (وزیر مشاور در امور اجرایی)، محمدتقی ریاحی (وزیر جنگ) نشسته از راست: حکیمی (دفتر نخست وزیری)، ایزدی (وزیر کشاورزی)، رستگارپور (رئیس دفتر)، معین‌فر (وزیر نفت)، کتیرایی (وزیر مسکن)، سامی (وزیر بهداری)

خمینی در مراسم اعطای حکم به بازرگان در سخنرانی خود، بازرگان را پیشنهاد شورای انقلاب خواند و به بختیار نخست‌وزیر دولت شاهنشاهی اخطار کرد تا با دولت موقت مخالفتی نکند.

هیئت دولت[ویرایش]

مقام نام آغاز تصدی پایان تصدی حزب سیاسی منبع
دفتر نخست‌وزیری
نخست‌وزیر مهدی بازرگان۱۵ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
رئیس دفتر نخست‌وزیر هاشم صباغیان*۱۵ بهمن ۱۳۵۷۲۴ بهمن ۱۳۵۷نهضت آزادی[۳]
 ابوالفضل بازرگان۲۴ بهمن ۱۳۵۷۳۰ خرداد ۱۳۵۸نهضت آزادی[۴]
 ابراهیم حکیمی۳۰ خرداد ۱۳۵۸تابستان ۱۳۵۸مستقل[۴]
 غلامرضا رستگارپورتابستان ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸مستقل[۴]
وزیران
وزیر آموزش و پرورش غلامحسین شکوهی۳ اسفند ۱۳۵۷۱۸ شهریور ۱۳۵۸مستقل[۲][۵]
 محمدعلی رجایی*۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۶]
وزیر ارشاد ملی ناصر میناچی۳ اسفند ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸مستقل[۲]
وزیر امور اقتصادی و دارایی علی اردلان۲۶ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸جبهه ملی[۷]
وزیر امور خارجه کریم سنجابی۲۴ بهمن ۱۳۵۷۲۶ فروردین ۱۳۵۸جبهه ملی[۲][۸]
 مهدی بازرگان*۲۶ فروردین ۱۳۵۸۲ اردیبهشت ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
 ابراهیم یزدی*۲ اردیبهشت ۱۳۵۸۹ اردیبهشت ۱۳۵۸نهضت آزادی[۹]
 ابراهیم یزدی۹ اردیبهشت ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۱۰]
وزیر بازرگانی رضا صدر۲۹ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
وزیر بهداری و بهزیستی کاظم سامی۲۴ بهمن ۱۳۵۷۷ آبان ۱۳۵۸جاما [۲][۱۱]
 کاظم یزدی*۱۳ آبان ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸مستقل[۱۲]
وزیر پست، تلگراف و تلفن محمدحسن اسلامی۳ اسفند ۱۳۵۷۱۳ آبان ۱۳۵۸مستقل[۲][۱۳]
وزیر دادگستری اسدالله مبشری۲۶ بهمن ۱۳۵۷۳۰ خرداد ۱۳۵۸جبهه ملی[۷]
 احمد صدر حاج‌سیدجوادی۳۰ خرداد ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
وزیر دفاع ملی احمد مدنی۳ اسفند ۱۳۵۷۱۱ فروردین ۱۳۵۸جبهه ملی[۲]
 محمدتقی ریاحی۱۱ فروردین ۱۳۵۸۲۷ شهریور ۱۳۵۸جبهه ملی[۱۴]
 مصطفی چمران۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۱۵]
وزیر راه و ترابری یوسف طاهری۲۴ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸ا. ا. مهندسین [۲]
وزیر صنایع و معادن محمود احمدزاده۲۹ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
وزیر علوم و آموزش عالی علی شریعتمداری۳ اسفند ۱۳۵۷۱۷ اسفند ۱۳۵۷جاما [۲]
وزیر فرهنگ و آموزش عالی علی شریعتمداری۱۷ اسفند ۱۳۵۷۸ مهر ۱۳۵۸جاما
 حسن حبیبی۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی
وزیر فرهنگ و هنر پرویز ورجاوند*۶ اسفند ۱۳۵۷۱۷ اسفند ۱۳۵۷جبهه ملی[۱۶]
وزیر کار و امور اجتماعی داریوش فروهر۲۴ بهمن ۱۳۵۷۸ مهر ۱۳۵۸ملت ایران [۲]
 علی اسپهبدی۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۱۷]
وزیر کشاورزی و عمران روستایی علی‌محمد ایزدی۲۹ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸جبهه ملی[۲]
وزیر کشور احمد صدر حاج‌سیدجوادی۲۴ بهمن ۱۳۵۷۳۰ خرداد ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
 هاشم صباغیان۳۰ خرداد ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
وزارت مسکن و شهرسازی مصطفی کتیرایی۲۴ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸ا. ا. مهندسین [۲]
وزیر نفت علی‌اکبر معین‌فر۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸ا. ا. مهندسین [۱۸]
وزیر نیرو عباس تاج۲۹ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸ا. ا. مهندسین [۲]
وزیران مشاور
امور اجرایی محمدحسین بنی‌اسدی۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۱۹]
تعلیمات و تحقیقات یدالله سحابی۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲۰]
سرکشی دائمی به استان‌ها داریوش فروهر۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸ملت ایران [۲۱]
طرح‌های انقلاب یدالله سحابی۲۹ بهمن ۱۳۵۷۸ مهر ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
رئیس سازمان برنامه و بودجه علی‌اکبر معین‌فر۲۴ بهمن ۱۳۵۷۸ مهر ۱۳۵۸ا. ا. مهندسین [۲]
 عزت‌الله سحابی۸ مهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲۲]
معاونان نخست‌وزیر
معاون امور اداری و مالی ابوالفضل بازرگان۳۰ خرداد ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۴]
معاون امور انتقال هاشم صباغیان۲۴ بهمن ۱۳۵۷۳۰ خرداد ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲]
معاون امور انقلاب ابراهیم یزدی۲۴ بهمن ۱۳۵۷۹ اردیبهشت ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲][۱۰]
 مصطفی چمران۹ اردیبهشت ۱۳۵۸۸ مهر ۱۳۵۸نهضت آزادی
معاون امور روابط عمومی عباس امیرانتظام۲۴ بهمن ۱۳۵۷۱۰ تیر ۱۳۵۸جبهه ملی[۲۳]
 صادق طباطبایی۱۰ تیر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲۳]
دبیرکل سازمان امور اداری و استخدامی علی‌اکبر معین‌فر۲۴ بهمن ۱۳۵۷۸ مهر ۱۳۵۸ا. ا. مهندسین [۲۴]
 مصطفی کتیراییمهر ۱۳۵۸۱۴ آبان ۱۳۵۸ا. ا. مهندسین
رئیس سازمان اوقاف ناصر میناچی۳ اسفند ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸مستقل[۲۵]
رئیس سازمان تربیت بدنی حسین فکری*۲۳ بهمن ۱۳۵۷۲۹ بهمن ۱۳۵۷مستقل[۲۶]
 حسین شاه‌حسینی۲۹ بهمن ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸جبهه ملی[۲۶]
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست عباس سمیعیاسفند ۱۳۵۷۱۴ آبان ۱۳۵۸نهضت آزادی[۲۷]


استعفای دولت موقت[ویرایش]

پس از اشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان مسلمان پیرو خط امام و موافقت خمینی با این اقدام آنان، بازرگان و اعضای دولت وی به‌طور دسته جمعی استعفا نمودند. خمینی هم با پذیرش استعفای آنان، اداره امور کشور را تا زمان برگزاری انتخابات به شورای انقلاب سپردند.

انتقادات به دولت موقت[ویرایش]

طی گفتگو محمد توسلی اولین شهردار تهران بعد از انقلاب با ایرنا در اسفند 97 این انتقاد مطرح شد که چرا اکثر اعضای دولت موقت از اعضای نهضت آزادی انتخاب شده‌اند , توسلی در جواب گفت:

شما ببینید کسانی که انتخاب شدند، چه کسانی بودند. آقای مهندس معین‌فر در سازمان برنامه انتخاب شدند. مهندس معین‌فر از سال 41 رئیس دفتر فنی سازمان برنامه و پدر زلزله ایران بودند.وزارت نیرو، آقای مهندس تاج انتخاب شدند. مهندس تاج یکی از مدیران قدیمی و موفق وزارت نیرو بود، از پایه‌گذاران انجمن اسلامی مهندسین در سال 1336 بودند. آقای مهندس کتیرایی از مهندسین قدیمی بود که سوابقش روشن است. در وزارت مسکن و شهرداری سابقه داشتند.

او در ادامه گفت:

مجموعه کسانی که در این چندبار تغییراتی که انجام شد در دولت موقت قرار گرفتند، مجموعشان 30 نفر است که 11 نفر از اعضای نهضت آزادی هستند که می‌شود 36 درصد کابینه. از جبهه ملی و منفردین جبهه ملی 11 نفر هستند که این هم 36 درصد است و از انجمن مهندسین 4 نفر هستند که 13 درصد است و از روحانیون شورای انقلاب 4 نفر هستند که 18 درصد است. مثلاً از روحانیون آقای اکبر هاشمی رفسنجانی در معاونت وزارت کشور بودند.

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ بازرگان، مهدی (۲۹ دی ۱۳۸۹) [۲۲ بهمن ۱۳۶۰]. «شورای انقلاب و دولت موقت». تاریخ ایرانی. دریافت‌شده در ۱۹ آبان ۱۳۹۵.
  2. ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ ۲٫۱۱ ۲٫۱۲ ۲٫۱۳ ۲٫۱۴ ۲٫۱۵ ۲٫۱۶ ۲٫۱۷ ۲٫۱۸ ۲٫۱۹ ۲٫۲۰ ۲٫۲۱ ۲٫۲۲ حیدری، محمد (اردیبهشت ۱۳۸۷). «اخراجی‌های دولت». شهروند امروز. دریافت‌شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  3. شاملو، علی (۱۵ بهمن ۱۳۹۵). «دولت موقت؛ روایت از درون». روزنامه شرق. تهران. سال سیزدهم (۲۵۱۳): ۶ و ۷. دریافت‌شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ شاملو، علی (۱۸ آبان ۱۳۹۵). «روزی که نامه استعفای بازرگان تحویل دفتر امام شد». روزنامه شرق. تهران. سال سیزدهم (۲۷۲۴): ۷. دریافت‌شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  5. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۷۰۲. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  6. خمینی، سید روح‌الله (۱۳۸۷). «حکم انتصاب آقای محمدعلی رجایی به سمت کفالت وزارت آموزش و پرورش». صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها). ۱۰. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۱۶۴. شابک ۹۶۴-۳۳۵-۶۴۷-۷.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۳۷۲. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  8. «وزیر خارجه استعفا داد». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ۱. ۲۶ فروردین ۱۳۵۸. دریافت‌شده در ۲۱ خرداد ۱۳۹۷.
  9. «ابراهیم یزدی جانشین وزیر خارجه شد». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ۴. ۲ اردیبهشت ۱۳۵۸. دریافت‌شده در ۲۱ خرداد ۱۳۹۷.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ «ابراهیم یزدی وزیر خارجه شد / استعفای سلامتیان از معاونت سیاسی وزارت خارجه». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ۱ و ۲. ۹ اردیبهشت ۱۳۵۸. دریافت‌شده در ۲۱ خرداد ۱۳۹۷.
  11. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۷۸۸. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  12. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۸۰۱. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  13. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۷۹۹. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  14. «تیمسار ریاحی از وزارت دفاع ملی استعفا داد». تاریخ ایرانی. دریافت‌شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  15. خمینی، سید روح‌الله (۱۳۸۷). «حکم انتصاب مصطفی چمران به سمت وزیر دفاع ملی». صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها). ۱۰. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۱۶۳. شابک ۹۶۴-۳۳۵-۶۴۷-۷.
  16. آریامنش، شاهین (خرداد ۱۳۹۴). «زندگی‌نامۀ استاد دکتر پرویز ورجاوند». فره‌وشی. دریافت‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۹۷.
  17. خمینی، سید روح‌الله (۱۳۸۷). «حکم انتصاب آقای عبد العلی اسپهبدی به سمت وزیر کار و امور اجتماعی». صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها). ۱۰. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۱۶۹. شابک ۹۶۴-۳۳۵-۶۴۷-۷.
  18. خمینی، سید روح‌الله (۱۳۸۷). «حکم انتصاب آقای علی‌اکبر معین فر به سمت وزیر نفت». صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها). ۱۰. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۱۶۷. شابک ۹۶۴-۳۳۵-۶۴۷-۷.
  19. خمینی، سید روح‌الله (۱۳۸۷). «حکم انتصاب آقای حسین بنی‌اسدی به سمت وزیر مشاور در امور اجرایی». صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها). ۱۰. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۱۶۸. شابک ۹۶۴-۳۳۵-۶۴۷-۷.
  20. خمینی، سید روح‌الله (۱۳۸۷). «حکم انتصاب آقای یدالله سحابی به سمت وزیر مشاور در امور تحقیقات». صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها). ۱۰. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۱۶۴. شابک ۹۶۴-۳۳۵-۶۴۷-۷.
  21. خمینی، سید روح‌الله (۱۳۸۷). «حکم انتصاب آقای داریوش فروهر به سمت وزیر مشاور». صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها). ۱۰. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۱۶۶. شابک ۹۶۴-۳۳۵-۶۴۷-۷.
  22. خمینی، سید روح‌الله (۱۳۸۷). «حکم انتصاب آقای عزت‌الله سحابی به سمت سرپرست سازمان برنامه و بودجه». صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها). ۱۰. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۱۶۵. شابک ۹۶۴-۳۳۵-۶۴۷-۷.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ امیرانتظام، عباس (۱۳۸۱). آن سوی اتهام: خاطرات عباس امیرانتظام. ۱ (ویراست سوم). تهران: نشر نی. ص. ۲۶۲. شابک ۹۶۴-۳۱۲-۶۲۲-۶.
  24. رنجی‌پور، علی؛ زارع، مهدی (دی و بهمن ۱۳۹۲). «پازل پیچیده پایتخت». نمایه تهران (۴). دریافت‌شده در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  25. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۳۹۰. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ شوقی، مصطفی (۱۷ بهمن ۱۳۸۸). «برادر شاه از کمیته ملی المپیک ایران شکایت کرد». تابناک. دریافت‌شده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  27. «هفت رئیس بعد از انقلاب در سازمان محیط زیست/ چه کسی در دولت روحانی بر صندلی ریاست می‌نشیند؟». خبرگزاری تسنیم. ۱۱ مرداد ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۱۰ تیر ۱۳۹۷.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Iran

ایران  (Persian)
Irān
1979
Seal
Seal
Emblem of Iran
Emblem
(de facto)[1]
Anthem: Ey Iran (de facto)[2]
ای ایران
"Oh Iran"
CapitalTehran
Common languagesPersian (de facto)
GovernmentProvisional government
Revolutionary leader 
• 1979
Ruhollah Khomeini
Prime Minister 
• 1979
Mehdi Bazargan
LegislatureRevolutionary Council
Historical era20th century
11 February 1979
31 March 1979
4 November 1979
CurrencyRial
ISO 3166 codeIR
Preceded by
Succeeded by
Pahlavi dynasty
Islamic Republic of Iran

The Interim Government of Iran (Persian: دولت موقت ايران‎, romanizedDowlat-e Movaghat-e Irân) was the first government established in Iran after the Iranian Revolution, and the first nominal republic established in Iran after 2,500 years of Persian monarchy. The regime was headed by Mehdi Bazargan, one of the members of the Freedom Movement of Iran,[3] and formed on the order of Ruhollah Khomeini (known as the Ayatollah Khomeini) on 4 February 1979. From 4 February to 11 February, Bazargan and Shapour Bakhtiar, the Shah's last Prime Minister, both claimed to be the legitimate prime minister; Bakhtiar fled on 11 February.[4] Mehdi Bazargan was the prime minister of the interim government and introduced a seven-member cabinet on 14 February 1979. Ebrahim Yazdi was elected as the Foreign Minister.[5]

The constitution of the Islamic Republic of Iran was adopted by referendum on 24 October 1979. Before it could come into force on 3 December 1979, however, the government resigned on 6 November soon after the taking over of the American embassy,[6] an act the government opposed but revolutionary leader Khomeini supported. The Council of the Islamic Revolution then served as the country's government until the formation of the first Islamic Consultative Assembly on 12 August 1980. Bazargan was elected to the first Islamic Consultative Assembly representing Tehran.[7]

Formation of the interim government

When Ayatollah Khomeini, the leader of the Iranian revolution, came back to Iran after his 15-year exile, he appointed Mehdi Bazargan as the head of the interim government.[8] On 4 February 1979, Ruhollah Khomeini issued a decree appointing Bazargan as the prime minister of "The Provisional Islamic Revolutionary Government".

His decree stated:

Based on the proposal of the Revolutionary Council and in accordance with the canonical and legal rights which originated from the vote of overwhelming majority of Iranian nation for leadership of the movement which has been represented in the vast gatherings and wide and numerous demonstrations across Iran and because of my utmost trust on your firm belief in the holy tenets of Islam and my knowledge of your precedent in Islamic and national struggles, I appoint you the authority to establish the interim government without consideration of any affiliation to any parties or dependence on any factional groups, for formation of temporary government to arrange organizing of country affairs and especially perform a referendum and refer to public vote of nation about turning the country into Islamic republic and formation of "The Council of the Founders" from the representatives of people to approve of constitution of new regime and to hold elections of representatives of parliament of nation on the basis of the new constitution. It is necessary that you appoint and introduce the members of the temporary government as soon as possible in concordance with the conditions I have clarified. All public offices, the army, and citizens shall furnish their utmost cooperation with your interim government so as to attain the high and holy goals of this Islamic revolution and to restore order and function to the affairs of the nation. I pray to God for the success of you and your interim government in this sensitive juncture of our nation's history.

— Ruhollah Al-Musavi al-Khomeini.[9]

Elaborating further on his decree, Khomeini made it clear that Iranians were commanded to obey Bazargan and that this was a religious duty.

As a man who, though the guardianship [Velayat] that I have from the holy lawgiver [the Prophet], I hereby pronounce Bazargan as the Ruler, and since I have appointed him, he must be obeyed. The nation must obey him. This is not an ordinary government. It is a government based on the sharia. Opposing this government means opposing the sharia of Islam ... Revolt against God's government is a revolt against God. Revolt against God is blasphemy.[10]

Khomeini's announcement came days before the army's official statement announcing the army's (Bakhtiar's last hope) neutrality in conflicts between Khomeini's and Bakhtiar's supporters. Bakhtiar fled on the same day, 11 February, the day that is officially named as Islamic Revolution's Victory Day.

The PRG is often described as "subordinate" to the Revolutionary Council, and having had difficulties reigning in the numerous committees which were competing with its authority.[11]

Members of the cabinet

Cabinet of Mehdi Bazargan
Flag of Iran (1964–1980).svg
Cabinet of Iran
Bazargan-cabinet.jpg
Date formed11 February 1979 (1979-02-11)
Date dissolved4 November 1979 (1979-11-04)
People and organisations
Head of governmentMehdi Bazargan
No. of ministers18
Total no. of ministers27
Member party
History
Election(s)None
Legislature term(s)None
PredecessorCabinet of Bakhtiar
SuccessorInterim Cabinet of Revolutionary Council

According to Mohammad Ataie, the cabinet was made up of two main factions, moderates and radicals.[12] Most of cabinet members were nationalist veterans from the Freedom Movement of Iran and the National Front.

Bazargan reshuffled his cabinet several times because of resignation of ministers that were unable to cope with parallel sources of power. In several cases a ministry was supervised by an acting minister or Bazargan himself.

List of members of Bazargan's cabinet was as follows:

Portfolio Minister Took office Left office Party Ref
Prime Minister Mehdi Bazargan4 February 19796 November 1979FMI [13]
Deputy Prime Minister
for Public Relations
and Administration
 Abbas Amir-Entezam13 February 1979August 1979FMI
 Sadeq TabatabaeiAugust 19796 November 1979FMI [13]
Deputy Prime Minister
for Revolutionary Affairs
 Ebrahim Yazdi13 February 197912 April 1979FMI [13]
 Mostafa Chamran12 April 197929 September 1979FMI
Deputy Prime Minister
for Transitional Affairs
 Hashem Sabbaghian13 February 197920 June 1979FMI [13]
Minister of Interior Ahmad Sayyed Javadi13 February 197920 June 1979FMI [13][14]
 Hashem Sabbaghian20 June 19796 November 1979FMI [13][14]
Minister of Foreign Affairs Karim Sanjabi13 February 19791 April 1979NF[13]
 Mehdi BazarganA1 April 197912 April 1979FMI [13]
 Ebrahim Yazdi12 April 197912 November 1979FMI [13]
Minister of Health Kazem Sami13 February 197929 October 1979JAMA[13][14]
Minister of Agriculture Ali-Mohammad Izadi18 February 19796 November 1979NF[13]
Minister of Information Nasser Minachi22 February 19796 November 1979Independent[13]
Minister of Energy Abbas Taj18 February 19796 November 1979IAE[13]
Minister of Post Mohammad Eslami22 February 19796 November 1979Independent[13]
Minister of Finance Ali Ardalan18 February 19796 November 1979NF[13]
Ministry of Housing Mostafa Katiraei13 February 19796 November 1979IAE[13]
Minister of Labour Dariush Forouhar13 February 197929 September 1979NF[13][14]
 Ali EspahbodiA29 September 19796 November 1979FMI [13][14]
Ministry of Roads Yadollah Taheri13 February 19796 November 1979IAE[13]
Ministry of Industries Mahmoud Ahmadzadeh18 February 19796 November 1979FMI [13]
Ministry of Commerce Reza Sadr18 February 19796 November 1979FMI [13]
Minister of Culture Ali Shariatmadari22 February 197929 September 1979JAMA[13]
 Hassan HabibiA29 September 19796 November 1979FMI [13]
Minister of Education Gh. Hossein Shokouhi22 February 197929 September 1979Independent[13]
 Mohammad-Ali RajaeiA29 September 19796 November 1979FMI [13]
Minister of Justice Assadollah Mobashery18 February 197920 June 1979NF[13]
 Ahmad Sayyed Javadi20 June 19796 November 1979FMI [13]
Minister of National Defense Ahmad Madani22 February 19792 March 1979NF[13][14]
 Taghi Riahi2 March 197918 September 1979NF[14][15]
 Mostafa Chamran29 September 19796 November 1979FMI [14]
Minister of Petroleum Ali Akbar Moinfar29 September 19796 November 1979IAE[13]
Minister without Portfolio
for Revolutionary Projects
 Yadollah Sahabi18 February 19796 November 1979FMI [13]
Minister without Portfolio
for Plan and Budget
 Ali Akbar Moinfar13 February 197929 September 1979IAE[13]
 Ezzatollah Sahabi29 September 19796 November 1979FMI [13]
Minister without Portfolio
for Provincial Inspection
 Dariush Forouhar29 September 19796 November 1979NF[13]
Minister without Portfolio
for Executive Affairs
 Hossein Baniasadi29 September 19796 November 1979FMI
Deputy Prime Minister for
Physical Education
 Hossein Shah-HosseiniFebruary 19796 November 1979NF
Deputy Prime Minister for
Environment
 Abbas SamieiFebruary 19796 November 1979FMI

Resignation

The Prime Minister and all members of his cabinet resigned en masse on 6 November 1979 after American Embassy officials were taken hostage two days earlier on 4 November 1979. In his letter to Khomeini, Bazargan stated that "...repeated interferences, inconveniences, objections and disputes have made my colleagues and me unable to continue [meeting] our duties ...".

Power then passed into the hands of the Revolutionary Council. Bazargan had been a supporter of the original revolutionary draft constitution rather than theocracy by Islamic jurist, and his resignation was received by Khomeini without protest, saying "Mr. Bazargan ... was a little tired and preferred to stay on the sidelines for a while." Khomeini later described his appointment of Bazargan as a "mistake".[16] Bazargan, on the other hand, described the government as a "knife without blade."[17]

See also

References

  1. ^ The Flag Bulletin, XX, The Flag Research Center, May–June 1981, ISSN 0015-3370, The development of new symbols in Iran was a slow process. Monuments and other visible expressions of imperial power, especially those associated personally with the deposed shah, were quickly eliminated; the imperial crown immediately disappeared from the war flag and ensign. Nevertheless other flags continued in use -- the civil flag and ensign (plain green-white-red stripes) and the state flag and ensign (the same stripes with the lion and sun in the center). The lion and sun also continued as the state arms
  2. ^ Sanam Zahir (2008), The Music of the Children of Revolution: The State of Music and Emergence of the Underground Music in the Islamic Republic of Iran with an Analysis of Its Lyrical Content, ProQuest, ISBN 9780549893073, A contrast to these two anthems is the song that was used during the revolution of 1979 as the de-facto national anthem of the transition period. This song, Ey Iran is argued here...
  3. ^ Reza Safa (2006). The Coming Fall of Islam in Iran: Thousands of Muslims Find Christ in the Midst of Persecution. Charisma Media. p. 78. ISBN 9781591859888.
  4. ^ Mir M.Hosseini. "February, 5, 1979 A.D.: Bazargan Becomes Prime Minister". The Iranian history article. Retrieved 17 July 2016.
  5. ^ Samih K. Farsoun, Mehrdad Mashayekhi (22 November 2005). Iran: Political Culture in the Islamic Republic. Routledge. p. 173. ISBN 9781134969470.
  6. ^ Nikou, Semira N. "Timeline of Iran's Political Events". United States Institution of Peace. Retrieved 10 August 2013.
  7. ^ Mehdi Noorbaksh. "Mehdi Bazargan's Biography". Cultural Foundation of Mehdi Bazargan. Retrieved 16 July 2016.
  8. ^ Bayram Sinkaya (19 June 2015). The Revolutionary Guards in Iranian Politics: Elites and Shifting Relations. Routledge. p. 79. ISBN 9781317525646.
  9. ^ چرا و چگونه بازرگان به نخست وزیری رسید؟ Archived 13 April 2008 at the Wayback Machine The commandment of Ayatollah Khomeini for Bazargan and his sermon on 5 February
  10. ^ Khomeini, Sahifeh-ye Nur, vol. 5, p. 31, translated by Baqer Moin in Khomeini (2000), p. 204
  11. ^ Arjomand, Turban for the Crown, (1988) p.135
  12. ^ Ataie, Mohammad (Summer 2013). "Revolutionary Iran's 1979 endeavor in Lebanon". Middle East Policy. XX (2): 137–157. doi:10.1111/mepo.12026.
  13. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag Mohammad Heydari (2008), "اخراجی‌های دولت", Shahrvand Magazine (in Persian) (43)
  14. ^ a b c d e f g h "کابینه بازرگان ترمیم شد", Iranian History (in Persian), retrieved 25 November 2016
  15. ^ "تیمسار ریاحی از وزارت دفاع ملی استعفا داد", Iranian History (in Persian), retrieved 25 November 2016
  16. ^ Moin, Khomeini,(2000), p. 222
  17. ^ Lynn Berat (26 May 1995). Between States: Interim Governments in Democratic Transitions. Cambridge University Press. p. 132. ISBN 978-0-521-48498-5. Retrieved 10 August 2013.
State of Iran
Preceded by
Pahlavi dynasty
Interim Government of Iran
1979
Succeeded by
Islamic Republic
Cabinet of Iran
Preceded by
Cabinet of Bakhtiar
Cabinet of Bazargan
1979
Succeeded by
Interim Cabinet of Revolutionary Council