دودمان شیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دودمان سیا)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Xia
夏朝
c. 2070 BC–c. 1600 BC
Proposed location of the Xia dynasty
پایتخت دنگ فنگ
زبان‌(ها) Old Chinese
دولت Monarchy
تاریخچه
 - Established by یوی بزرگ c. 2070 BC
 - چی شیا succeeds the throne c. 2025 BC
 - جیه falls c. 1600 BC
History of China
تاریخ چین
دوران باستان
دوران نوسنگی
۸۵۰۰ - ۲۱۹۵ ق.م
دودمان شیا
۲۲۰۵ - ۱۶۷۵ ق.م
دودمان شانگ
۱۶۷۵ - ۱۰۴۶ ق.م
دودمان ژو ۱۰۴۶ - ۲۵۶ ق.م
 ژو غربی ۱۰۴۶ - ۷۷۱ ق.م
 ژو شرقی ۷۷۰ - ۲۵۶ ق.م
   دوره بهار و پاییز
   دوره ایالات متخاصم
امپراتوری
دودمان چین
۳۳۸ - ۲۰۶ ق.م
دودمان هان
۲۰۶ ق.م - ۲۲۰ پ.م
  هان غربی
۲۰۶ ق.م - ۹ پ.م
  دودمان شین ۹ - ۲۳
  هان شرقی ۲۳ - ۲۲۰
دوره سه امپراتوری ۲۲۰ - ۲۸۰
  وی ، شو و وو
دودمان جین اول ۲۶۵ - ۴۲۰
  جین غربی ۲۶۵ - ۳۱۶
  جین شرقی ۳۱۸ - ۴۲۰ شانزده امپراتوری
سلسله‌های شمالی و جنوبی
۴۲۰ - ۵۸۹
دودمان سوئی ۵۸۱ - ۶۱۹
دودمان تانگ ۶۱۸ - ۹۰۷
  (دودمان ژو ۶۹۰ - ۷۰۵)
پنج سلسله و ده پادشاهی
۹۰۷ - ۹۶۰
دودمان لیائو ۹۰۷ - ۱۱۲۵
دودمان سونگ ۹۶۰ - ۱۲۷۹
  سونگ شمالی ۹۶۰ - ۱۱۲۷ شیای غربی
۱۰۳۸ - ۱۲۲۷
  سونگ جنوبی ۱۱۲۷ - ۱۲۷۹ دودمان جین دوم
۱۱۱۵ - ۱۲۳۴
دودمان یوآن ۱۲۷۱ - ۱۳۶۸
دودمان مینگ ۱۳۶۸ - ۱۶۴۴
دودمان چینگ ۱۶۴۴ - ۱۹۱۱
معاصر
جمهوری چین ۱۹۱۲ - ۱۹۴۹
جمهوری خلق چین
۱۹۴۹ - تاکنون
تایوان
۱۹۴۹ - تاکنون

دودمان شیا یا دودمان خاقان‌های نیکوکار(چینی:夏朝) نخستین دودمان شاهی در چین است؛ که از سال ۱۹۸۹ تا ۱۵۵۸ پیش از میلاد فرمان می‌رانده‌اند. این دودمان مرز بین اسطوره و تاریخ است؛ برخی شواهد باستان‌شناسی وجود چنین دودمانی را تأیید کرده‌است، با این حال برخی مورخین در اصل وجود آن تردید دارند. این سلسله در قرن ۲۱ قبل از میلاد تأسیس و در قرن ۱۶ قبل از میلاد سرنگون شد و جمعاً حدود ۵۰۰ سال حیات داشت. نواحی مرکزی حکومت آن شامل مناطق جنوبی استان شان سی و غرب استان خه نان امروزه چین بوده‌است. دا یو مؤسس سلسلهٔ شیا قهرمانی است که سیل را مهار می‌کرد. گفته می‌شود که وی به سبب مهار موفقیت‌آمیز رود زرد که سال‌ها طغیان می‌کرد، مورد پشتیبانی مردم قرار گرفت و سرانجام سلسلهٔ شیا را تأسیس کرد. ایجاد سلسلهٔ شیا نشان‌گر تغییر جامعهٔ بدوی و ایجاد جامعه با نظام مالکیت خصوصی و ورود چین به جامعهٔ برده‌داری است.

در پایان سلسلهٔ شیا دربار سلطنتی وضیعت خوبی نداشت و تناقضات طبقاتی شدید بود. به ویژه شیا جیه آخرین پادشاه این سلسله پس از روی کار آمدن زندگی تجملی داشت و مدیریت او بر کشور ضعیف بود. او به یکی از سوگلی‌ها به نام مه شی علاقه داشت و هر روز با او می‌گساری و تفریح می‌کرد.

او مقاماتی را که با این کار مخالفت می‌کردند، می‌کشت. بدین سبب، کشورهای تحت فرمان سلسلهٔ شیا یکی پس از دیگری به سلسلهٔ شیا خیانت کردند. در این زمان، کشور شان یکی از کشورهای مذکور با استفاده از این فرصت به قلم‌رو سلسلهٔ شیا حمله کرد و سرانجام ارتش سلسلهٔ شیا را شکست داد. پادشاه سلسله شیا فرار کرد و در شهر نن چائو در گذشت و به دنبال آن سلسله شیا سرنگون شد. اسناد زیادی دربارهٔ سلسلهٔ شیا در دست نیست؛ لذا در خصوص وجود سلسلهٔ شیا در تاریخ چین هنوز نیز در محافل علمی و دانشگاهی اختلاف نظر دارند. اما کتاب تاریخی معروف چین با نام شی جی یعنی یادداشت‌های تاریخی بطور روشن از سلسلهٔ شیا سخن به میان آورده‌است. باستان شناسان امیدوارند که روزی بقایای سلسلهٔ شیا را کشف کنند تا با تاریخ این سلسله آشنا شوند. در سال ۱۹۵۹ میلادی، باستان شناسان بررسی خرابه‌های شیا را آغاز کردند و به جستجوی فرهنگ سلسلهٔ شیا پرداختند. اکنون، بسیاری کارشناسان آشنا با به فرهنگ ارلی تو در خرابه‌های ارلی تو در شهر یان شی استان خه نان در جستجوی فرهنگ سلسلهٔ شیا هستند. تاریخ این خرابه‌ها مربوط به سال ۱۹۰۰ پیش از میلاد و در چارچوب سلسلهٔ شیا بوده‌است. با وجود آن‌که اکنون اسناد چندانی در این مورد در دست نیست، اما مدارک فراوان مختلف دیگر دانشمندان را در مطالعهٔ فرهنگ سلسلهٔ شیا مساعدت کرده‌است. برخی از وسایل تولیدی کشف شده از خرابه‌های ارلی تو سنگی است. بعضی‌ها از استخوان و صدف ساخته شده. مردم آن زمان از این وسایل بدوی استفاده می‌کرده‌اند. با وجود آن‌که تاکنون ظروف مفرغی در خرابه‌های سلسلهٔ شیا پیدا نشده، اما در این خرابه‌ها کارد، درفش و وسائل دیگر و سلاح و ظروف کشف شده‌است. علاوه بر این، ظروف یشمی که سطح ساخت آن با مهارت انجام شده بود و آلات موسیقی دیگر از خاک بیرون آورده شده‌است. تقویم مربوط به سلسلهٔ شیا بسیار قابل توجه است. کتابی با نام دا تای لی جی اسناد مهمی دربارهٔ تقویم کشاورزی چین را در خود جای داده‌است. در این کتاب نوشته شده که مردم آن زمان می‌توانستند بر اساس جهت ستاره دب اکبر ماهِ سال را مشخص کنند. این نخستین تقویم چین است تا این روش درجه روشنایی ستارگان و موقعیت آن‌ها، وضع هوا و امور کشاورزی در ۱۲ ماه ثبت می‌شد. تقویم کشاورزی مذکور چین نشان‌گر سطح پیشرفت تولیدات کشاورزی سلسلهٔ شیا و قدیمی‌ترین دست‌آورد علمی پرارزش چین است.[۱]

فرمانروایان شیا[ویرایش]

بر اساس تواریخ ایام سنتی، فرمانروایان دودمان شیا عبارت بودند از:

نام پس از مرگ(نام پسامرگ 諡號)۱
ترتیب فرمانروایی۲ چینی به خط فارسی یادداشتها
۰۱ ۴۵ یو also Yu the Great (大禹; dà yǔ)
۰۲ ۱۰ کی
۰۳ ۲۹ 太康 تای کانگ
۰۴ ۱۳ 仲康 زونگ کانگ
۰۵ ۲۸ شیانگ شیا
۰۶ ۲۱ 少康 شائو کانگ
۰۷ ۱۷ زو شیا
۰۸ ۲۶ هوای شیا
۰۹ ۱۸ مانگ شیا
۱۰ ۱۶ شیه شیا
۱۱ ۵۹ 不降 بو جیانگ
۱۲ ۲۱ جیونگ
۱۳ ۲۱ جین شیا Guoyu: jǐn or jìn، ماندارین معیار: jǐn
۱۴ ۳۱ 孔甲 کونگ جیا
۱۵ ۱۱ گائو
۱۶ ۱۱ فا شیا
۱۷ ۵۲ جیه همچنین لو گوئِی(履癸 lǚ guǐ)
۱ گاهی شاه، نام دودمان شیا را در دنباله نام خود دارد؛ مانند شیا یو
۲ تعداد سالهای تقریبی

منابع[ویرایش]

  1. عزیزی، سعید. تاریخ چین از آغاز تا قرن21. یزد: انتشارات سید علی زاده، 1397. 59. شابک ‎‎۹۷۸-۶۰۰-۸۸۱۰-۳۲-۲. 
  • تاریخ چین، شسنو ژان، محمد پارسیپور، نشر علم، ۱۳۷۴
  • دودمانهای شاهی چین، مین لوهوئی، نشر امیرکبیر، ۱۳۵۴