دهستان لواسان بزرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دهستان لواسان بزرگ
لواسون
DSC03565.jpg
کشور ایران
استانتهران
شهرستانشمیرانات
بخشلواسانات
مردم
جمعیت۶٬۰۳۴ نفر (۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۲۱
نمایی از چهارباغ لواسان بزرگ - تابستان ۱۳۸۷
نمایی از لواسان بزرگ - تابستان ۱۳۸۷

منطقه لواسان بزرگ یا همان دهستان لواسان بزرگ یکی از مناطق ییلاقی، کوهستانی و خوش آب و هوای بخش لواسانات شهرستان شمیرانات استان تهران است که در دامنه سرسبز رشته‌کوه‌های البرز و ۳۳ کیلومتری جنوب‌غربی قله دماوند قرار دارد. لواسان بزرگ در بخشی به نام بخش لواسانات قرار دارد که این بخش شامل دو دهستان لواسان بزرگ و لواسان کوچک و شهر لواسان می‌باشد و در کنار تجریش و رودبار قصران، منطقهٔ یک تهران را تشکیل می‌دهند. اگرچه منطقه لواسان بزرگ به دلیل سیستم حفاظتی سد لتیان و رفت‌وآمد کمتر مردم عادی، کمتر از شهر لواسان مدرنیزه شده‌است اما همین مسئله موجب آرامش و زیبایی دو چندان این منطقه شده‌است.

امروزه در لواسانات؛ وسعت و مساحتِ دهستان لواسان بزرگ از دهستان لواسان کوچک کمتر است و این به دلیل آن است که در گذشته مناطقی چون جاجرود، رودهن، بومهن و چندین روستا و منطقه دیگر جزئی از لواسان بزرگ به‌شمار می‌آمده‌اند که در تقسیمات کشوری معاصر از این منطقه جدا و مستقل شده یا به شهرستان‌های تهران و دماوند الصاق گردیده‌اند. دهستان لواسان بزرگ در حومه شهر لواسان قرار دارد. گاهی به اشتباه لواسان بزرگ را لواسانات بزرگ خطاب میکنند.

مکان نگاری[ویرایش]

لواسان بزرگ در دامنهٔ رشته کوه البرز و در ارتفاع ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد.

ریشه‌شناسی[ویرایش]

لواسان در زبان پهلوی به معنای تیغه کوهی است که محل طلوع خورشید می‌باشد و چنان‌که ناصر خسرو در اوایل سفرنامهٔ خود می‌نویسد: «میان ری و آمل کوه دماوند است مانند گنبدی و آن را لواسان گویند» این نام در ابتدا بر کوه دماوند نهاده شده‌است. لواسان نامی است که بر یک شهر، دو دهستان و یک روستا نهاده شده‌است که به مجموع همه آن‌ها لواسانات می‌گویند.

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این دهستان در سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ خورشیدی ۶٬۰۳۴ نفر و ۲٬۰۴۵ خانوار ثبت شده‌است.

زبان گفتاری[ویرایش]

در این نقشه گویش فارسی مناطق جنوبی البرز با رنگ بنفش مشخص شده و شامل لواسانات و رودبارقصران نیز می‌گردد که این مناطق گویش‌های بسیار شبیه بهمی دارند.[۱]

دانشنامه ایرانیکا درباب زبان مردم لواسان آورده است : مردم لواسان کاسپینی هستند و زبان بومی آمیخته ای از زبان فارسی و زبان‌های کاسپین هست تا جایی که به زبان مازندرانی در روستاهای جنوب شرق لواسان چون وسکاره و ایرا میرسد[۲] .گیتی دیهیم در کتاب بررسی خرده‌گویش‌های منطقهٔ قصران به انضمام واژه‌نامهٔ قصرانی آورده است : البته زبان رایج در لالان مانند اوشان، فشم، میگون و لواسان، کاملاً تاتی نیست و زبان مازندرانی بسیار در آن نفوذ یافته است. گویش مردم لالان به گویش روستاهای امامه، زایگان، آبنیک، گرمابدر، میگون و شمشک در قصران بسیار نزدیک است. نفوذ مازندرانی در زبان تاتی قصران به این دلیل است که قصران در گذشته تحت حاکمیت طبرستان قرار داشته اما در تقسیمات کشوری معاصر جزو استان تهران محسوب می‌شود.[۳] [۴] گویش مردم در چند روستای دهستان لواسان بزرگ شامل ایرا، وسکاره، جورد، آردینه و غیره زبان مازندرانی است . [۵]

محصولات کشاورزی[ویرایش]

گردو، سیب، گیلاس،آلبالو، خرمالو، زردآلو، هلو، آلو، انواع انگور، گوجه سبز، توت، بِه، ازگیل و… مهم‌ترین محصولات کشاورزی لواسان بزرگ هستند.

آثار توریستی، باستانی و ملی منطقه[ویرایش]

  • مسجد جامع امام حسن عسگری: این مسجد به دستور حسن بن زید هنگام دعوت مردم لواسانات به اسلام و مذهب تشیع توسط فردی به نام یحیی ساخته شده که نبیره‌های بانی این بنا پس از قرن‌ها همچنان متولی آن هستند و نام مسجد به مرور زمان با تغییر مذهب مردم از زیدیه به اثنی عشریه از مسجد امام حسن بن زید به مسجد امام حسن عسکری تغییر پیدا کرده‌است.
  • سد لتیان که در سال ۱۳۴۲ بنا و در سال ۱۳۴۶ به بهره‌برداری رسیده‌است آبریز آن از جنوب کوه‌های سلسله جبال البرز سرچشمه گرفته و از طرف غرب از دره‌ها ورودخانه‌های منطقه لواسان کوچک ورودبارقصران و از شرق آن از رودخانه‌های لواسان بزرگ وعلایین وکلان از روستاهای چهارباغ ورسنان عبور کرده و وارد سد لتیان می‌گردد بخاطر کثرت جمعیت تهران تونلی به طول ۲۰ کیلومتر از روستای کلان به سد لار احداث و آب سد لاررا به نیروگاه کلان انتقال وبعداز توی برق به وسیله تونل ولوله‌هایی با ارتفاع ۳متر به نیروگاه لوارک انتقال داده و بعد از تولید برق از طریق خط سوهانک به تهران ارسال می‌گردد (خلاصه اطلاعات سد لتیان)

وب‌سایت‌های مرتبط[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. عنوان = زبان مردم دیلمستان http://www.deilamestan.com/news_loader/news.aspx?index=268 عنوان = زبان مردم دیلمستان مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  2. The natives of Lavāsānāt are of Caspian stock and the local vernacular is a blend of Persian and Caspian, approaching Māzandarāni in the southeastern villages of Irā and Veskāra , Giti Deyhim and EIr., “LAVĀSĀN,” Encyclopædia Iranica, online edition
  3. دیهیم گیتی، کتاب «بررسی خرده‌گویش‌های منطقه قصران»، ۱۳۸۴، چاپ اول، نشر فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  4. «جغرافیای انسانی شمیران». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ نوامبر ۲۰۱۲.
  5. دانشنامه ایرانیکا به زبان انگلیسی صفحه مربوط به لواسان http://www.iranicaonline.org/articles/lavasan

جستارهای وابسته[ویرایش]