دل‌دل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دل دل)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

دل‌دل یا دل‌دول نام قاطر خاکستری رنگ محمد پیامبر اسلام است که توسط مقوقس (حاکم اسکندریه) به وی هدیه داده شد.[۱]

معنی[ویرایش]

دل‌دل در عربی به معنی خارپشت است و احتمالاً این به علت نحوه گام برداشتن حیوان بوده‌است. اما این مهم مورد تردید است.[۱] دل‌دل، قاطر مادینه بود.[۲]

کاربردها[ویرایش]

نام این قاطر پیش از هدیه داده شدن به محمد بن عبدالله ، یعفور یا عفیر بوده‌است و در لشکرکشیهای زیادی محمد بر روی عفیر سوار بوده‌است. عفیر بسیار عمر کرد تا جایی که دندانهایش را از دست داد و باید جو را در دهانش می گذاشتند تا بخورد و در ینبع مرد.[۱] به هنگام مرگ، محمد، آن را به همراه زره‌اش، به علی بن ابی‌طالب سپرد که به عقیده شیعیان، نشانه‌ای از جایگاه برجسته علی است.[۲] بر طبق روایات شیعی، علی در جنگهای جمل و صفین، سوار بر دل‌دل بوده‌است.[۱]

اشتباه مورخین[ویرایش]

این حیوان در روایت سنتی فولکوره اسلامی، گاهی با براق که معتقدند محمد سوار بر آن، به صورت جسمانی به بهشت صعود کرده‌است، اشتباه گرفته می‌شود. گرچه در نقاشی‌های محبوب، براق عروج‌گر محمد، به‌طور عموم با بدن اسب و صورت انسان به نمایش در می‌آید، در اشعار فارسی همانند متون زندگی‌نامه‌نویسی و صوفیگری‌نویسی فارسی-عربی، دل‌دل به قاطر محمد گفته می‌شود. در اشعار فارسی، به علی بن ابی‌طالب، «شاه دل‌دل سوار» گفته می‌شود.[۲]

اشعار فارسی[ویرایش]

مولانا:

گفتیی سرمست در سبزه و گلستیا سواره بر براق و دلدل است

خاقانی:

لاجرم ز ابلق چرب آخور چرخدلدلی داشت خم ران اسد

سعدی:

خردمند عثمان شب زنده دارچهارم علی شاه دلدل سوار

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]