دریاچه آگاسی

دریاچه آگاسی
دریاچه آگاسی
	Map of the extent of Lake Agassiz in central North America, by 19th century geologist Warren Upham. The regions covered by the lake were significantly larger than shown here.
	دریاچه آگاسی Location in North America
موقعیت	منیتوبا، انتاریو، and ساسکاچوان in Canada; مینه‌سوتا و داکوتای شمالی in the U.S.
مختصات	۵۱° شمالی ۹۷° غربی / ۵۱°شمالی ۹۷°غربی
گونه	دریاچه پیش‌یخچالی
ریشه‌شناسی	لویی آگاسی
درون‌شارش‌های کلان	یخسار لارنتی
برون‌شارش‌های کلان	Glacial River Warren, the Vermilion River, the Wanapitei River, and the Montreal River valley
کشورهای حوضه	Canada, United States
نخستین آبگیری	12,875 years before present
بیشترین درازا	۴۷۵ مایل (۷۶۴ کیلومتر)
بیشترین پهنا	۲۹۶ مایل (۴۷۶ کیلومتر)
مساحتِ رو	۲۶۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۰۰٬۰۰۰ مایل مربع)
ارتفاع سطح	۳۳۵ متر (۱٬۰۹۹ فوت); ۲۵۸ متر (۸۴۶ فوت); ۳۲۵ متر (۱٬۰۶۶ فوت); ۳۱۰ متر (۱٬۰۲۰ فوت);

دریاچه آگاسی (انگلیسی: Lake Agassiz) یک دریاچه پیش‌یخچالی بزرگ بود که در مرکز آمریکای شمالی در اواخر دوره پلیستوسن وجود داشت و با آب ذوب‌شده حاصل از عقب‌نشینی یخسار لارنتی در پایان آخرین عصر یخبندان تغذیه می‌شد. در اوج خود، مساحت این دریاچه از مجموع تمام دریاچه‌های بزرگ امروزی بیشتر بود.^[۲] این دریاچه در نهایت به منطقه‌ای که امروزه خلیج هادسون است تخلیه شد و بقایای آن را می‌توان در دریاچه وینیپگ، دریاچه وینیپگوسیس، دریاچه مانیتوبا و دریاچه وودز مشاهده کرد.

این دریاچه نخستین‌بار در سال ۱۸۲۳ توسط ویلیام اچ. کیتینگ مطرح شد،^[۳] و در سال ۱۸۷۹ توسط وارن آپهام، که متوجه شد این دریاچه بر اثر فعالیت‌های یخچالی شکل گرفته است، به نام لویی آگاسی، بنیان‌گذار یخچال‌شناسی که در سال ۱۸۷۳ درگذشته بود، نام‌گذاری شد.^[۴]

روند زمین‌شناحتی

در طول آخرین عصر یخبندان، بخش‌های شمالی آمریکای شمالی تحت پوشش یخسار قرار داشتند که با تغییرات اقلیمی به‌طور متناوب پیشروی و پسروی می‌کرد. این یخچال قاره‌ای که در دوره‌ای به نام یخچال‌زایی ویسکانسین شکل گرفت، بخش وسیعی از مرکز آمریکای شمالی را بین ۳۰٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ سال پیش پوشاند. با فروپاشی این یخسار،^[۵] آب‌های ذوب‌شده آن یک دریاچه پیش‌یخچالی عظیم را پدیدآوردند.^[۶]

حدود ۱۳٬۰۰۰ سال پیش، این دریاچه بخش‌های وسیعی از مناطق امروزی منیتوبا در جنوب شرقی، انتاریو در شمال غربی، مینه‌سوتا در شمال، داکوتای شمالی در شرق و ساسکاچوان را پوشش می‌داد. در گسترده‌ترین حالت، این دریاچه مساحتی حدود ۴۴۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۷۰٬۰۰۰ مایل مربع) داشت،^[۷] که آن را از هر دریاچه موجود در جهان (ازجمله دریای خزر) بزرگ‌تر می‌ساخت و از نظر مساحت تقریباً برابر با دریای سیاه بود.

در دوره‌های مختلف، این دریاچه از راه‌های گوناگون ازجمله: - به سمت جنوب از طریق Traverse Gap به Glacial River Warren (که بعدها به رود مینه‌سوتا و سرانجام به رود می‌سی‌سی‌پی پیوست)،^[۸] - به سمت شرق از طریق دریاچه Kelvin (که امروزه Lake Nipigon نامیده می‌شود) به دریاچه سوپریور،^[۹] - و به سمت شمال غربی از طریق Clearwater Spillway به رود مکنزی و در نهایت اقیانوس منجمد شمالی حدود ۱۳٬۰۰۰ سال پیش تخلیه شده است‌.^[۲]^[۱۰]^[۱۱]^[۱۲]

منابع

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ ^۱٫۳ ^۱٫۴ Michalek, Michael J (2013). "Examining the progression and termination of Lake Agassiz" (PDF). Michigan State University. Archived from the original (PDF) on 5 May 2014. Retrieved 2 May 2014.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ Perkins S (2002). "Once Upon a Lake". Science News. 162 (18): 283–284. doi:10.2307/4014064. JSTOR 4014064. Archived from the original on 28 February 2009. Retrieved 2012-09-29.
↑ Keating, William H. (1824). Narrative of an Expedition to the Source of St. Peter's River, Lake Winnepeek, Lake of the Woods, …. Vol. 2. Philadelphia, Pennsylvania, U.S.A.: H.C. Cary & I. Lea. p. 7. از صفحه ۷: "در برخی نقاط، قلوه‌سنگ‌ها به‌اندازه‌ای فراوان بودند که گویی بر بستر رودخانه یا دریاچه‌ای پیشین سفر می‌کردیم؛ ذهن انسان تلاش می‌کند، اما نمی‌تواند برای گستره وسیع آبی که در زمانی در گذشته سراسر آن منطقه را پوشانده بود، حد و مرزی قائل شود."
↑ Upham, Warren (1880). The Geology of Central and Western Minnesota. A Preliminary Report. [From the General Report of Progress for the Year 1879.]. St. Paul, Minnesota, U.S.A.: The Pioneer Press Co. p. 18. از صفحه ۱۸: "به دلیل ارتباط آن با عقب‌نشینی یخچال قاره‌ای، پیشنهاد شده است که این دریاچه دریاچه آگاسی نامیده شود، به یاد نخستین مدافع برجسته نظریه‌ای که بیان می‌کرد رسوبات یخچالی بر اثر یخ خشکی تشکیل شده‌اند."
↑ «عقب‌نشینی» یخچال‌ها به‌دلیل تغییر مسیر حرکت یخ‌ها نیست، بلکه به‌علت ذوب شدن یخچال رخ می‌دهد.
↑ Ojakangas RW, Matsch CL (1982). Minnesota's Geology. Minnesota: University of Minnesota Press. pp. 106–110. ISBN 978-0-8166-0953-6.
↑ Fisher, Timothy G.; Smith, Derald G.; Andrews, John T. (2002). "Preboreal oscillation caused by a glacial Lake Agassiz flood" (PDF). Quaternary Science Reviews. 21 (2002): 873–78. Bibcode:2002QSRv...21..873F. doi:10.1016/S0277-3791(01)00148-2. Archived from the original (PDF) on 22 February 2014. Retrieved 7 April 2018., صفحهٔ ۸۷۴. این مقدار بالاترین برآورد در بین دامنه‌های ذکرشده است.
↑ Fisher, Timothy G. (March 2003). "Chronology of glacial Lake Agassiz meltwater routed to the Gulf of Mexico" (PDF). Quaternary Research. 59 (2): 271–76. Bibcode:2003QuRes..59..271F. doi:10.1016/S0033-5894(03)00011-5. S2CID 130223046. Archived from the original (PDF) on 10 September 2008. Retrieved 2014-05-14.
↑ Leverington, DW; Teller JT (2003). "Paleotopographic reconstructions of the eastern outlets of glacial Lake Agassiz". Canadian Journal of Earth Sciences. 40 (9): 1259–78. Bibcode:2003CaJES..40.1259L. CiteSeerX 10.1.1.468.8518. doi:10.1139/e03-043.
↑ Murton, J. B. , Bateman MD, Dallimore SR, Teller JT, Yang Z (2010-04-01). "Identification of Younger Dryas outburst flood path from Lake Agassiz to the Arctic Ocean". نیچر. 464 (7289): 740–743. Bibcode:2010Natur.464..740M. doi:10.1038/nature08954. PMID 20360738. S2CID 4425933.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)
↑ Schiermeier, Quirin (31 March 2010). "River reveals chilling tracks of ancient flood". Nature. 464 (7289): 657. doi:10.1038/464657a. PMID 20360702.
↑ Brown, Michael (5 August 2021). "Massive ancient lake across Prairies emptied quickly enough to set off an ice age, study suggests". Folio. University of Alberta. Retrieved 3 September 2021.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Lake Agassiz». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۷ فوریه ۲۰۲۵.

پیوند به بیرون

[Michalek-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ ^۱٫۳ ^۱٫۴ Michalek, Michael J (2013). "Examining the progression and termination of Lake Agassiz" (PDF). Michigan State University. Archived from the original (PDF) on 5 May 2014. Retrieved 2 May 2014.

[Perkins-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ Perkins S (2002). "Once Upon a Lake". Science News. 162 (18): 283–284. doi:10.2307/4014064. JSTOR 4014064. Archived from the original on 28 February 2009. Retrieved 2012-09-29.

[3] Keating, William H. (1824). Narrative of an Expedition to the Source of St. Peter's River, Lake Winnepeek, Lake of the Woods, …. Vol. 2. Philadelphia, Pennsylvania, U.S.A.: H.C. Cary & I. Lea. p. 7. از صفحه ۷: "در برخی نقاط، قلوه‌سنگ‌ها به‌اندازه‌ای فراوان بودند که گویی بر بستر رودخانه یا دریاچه‌ای پیشین سفر می‌کردیم؛ ذهن انسان تلاش می‌کند، اما نمی‌تواند برای گستره وسیع آبی که در زمانی در گذشته سراسر آن منطقه را پوشانده بود، حد و مرزی قائل شود."

[4] Upham, Warren (1880). The Geology of Central and Western Minnesota. A Preliminary Report. [From the General Report of Progress for the Year 1879.]. St. Paul, Minnesota, U.S.A.: The Pioneer Press Co. p. 18. از صفحه ۱۸: "به دلیل ارتباط آن با عقب‌نشینی یخچال قاره‌ای، پیشنهاد شده است که این دریاچه دریاچه آگاسی نامیده شود، به یاد نخستین مدافع برجسته نظریه‌ای که بیان می‌کرد رسوبات یخچالی بر اثر یخ خشکی تشکیل شده‌اند."

[5] «عقب‌نشینی» یخچال‌ها به‌دلیل تغییر مسیر حرکت یخ‌ها نیست، بلکه به‌علت ذوب شدن یخچال رخ می‌دهد.

[Ojakangas-6] Ojakangas RW, Matsch CL (1982). Minnesota's Geology. Minnesota: University of Minnesota Press. pp. 106–110. ISBN 978-0-8166-0953-6.

[7] Fisher, Timothy G.; Smith, Derald G.; Andrews, John T. (2002). "Preboreal oscillation caused by a glacial Lake Agassiz flood" (PDF). Quaternary Science Reviews. 21 (2002): 873–78. Bibcode:2002QSRv...21..873F. doi:10.1016/S0277-3791(01)00148-2. Archived from the original (PDF) on 22 February 2014. Retrieved 7 April 2018., صفحهٔ ۸۷۴. این مقدار بالاترین برآورد در بین دامنه‌های ذکرشده است.

[Chrono-8] Fisher, Timothy G. (March 2003). "Chronology of glacial Lake Agassiz meltwater routed to the Gulf of Mexico" (PDF). Quaternary Research. 59 (2): 271–76. Bibcode:2003QuRes..59..271F. doi:10.1016/S0033-5894(03)00011-5. S2CID 130223046. Archived from the original (PDF) on 10 September 2008. Retrieved 2014-05-14.

[9] Leverington, DW; Teller JT (2003). "Paleotopographic reconstructions of the eastern outlets of glacial Lake Agassiz". Canadian Journal of Earth Sciences. 40 (9): 1259–78. Bibcode:2003CaJES..40.1259L. CiteSeerX 10.1.1.468.8518. doi:10.1139/e03-043.

[10] Murton, J. B. , Bateman MD, Dallimore SR, Teller JT, Yang Z (2010-04-01). "Identification of Younger Dryas outburst flood path from Lake Agassiz to the Arctic Ocean". نیچر. 464 (7289): 740–743. Bibcode:2010Natur.464..740M. doi:10.1038/nature08954. PMID 20360738. S2CID 4425933.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)

[11] Schiermeier, Quirin (31 March 2010). "River reveals chilling tracks of ancient flood". Nature. 464 (7289): 657. doi:10.1038/464657a. PMID 20360702.

[folio-12] Brown, Michael (5 August 2021). "Massive ancient lake across Prairies emptied quickly enough to set off an ice age, study suggests". Folio. University of Alberta. Retrieved 3 September 2021.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

داده‌های کتابخانه‌ای
عمومی	ویاف 1 ورلدکت (از طریق ویاف)
کتابخانه‌های ملی	اسرائیل ایالات متحده آمریکا