درگیری ۲۰۲۵ هند و پاکستان
| درگیری ۲۰۲۵ هند و پاکستان | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخشی از جنگها و درگیریهای هند و پاکستان، بحران ۲۰۲۵ هند و پاکستان، شورش در جامو و کشمیر و درگیری کشمیر | |||||||
| |||||||
| طرفهای درگیر | |||||||
 هند |
 پاکستان | ||||||
| فرماندهان و رهبران | |||||||
|
نارندرا مودی دراپادی مورمو راجنات سینگ |
شهباز شریف آصفعلی زرداری خواجه محمد آصف | ||||||
| واحدهای درگیر | |||||||
| تلفات و خسارات | |||||||
|
ادعای پاکستان:
ادعای هند: هیچچیز[۵] |
ادعای هند: ادعای پاکستان: ۲۶ کشته، ۴۶ مجروح[۹][۳] | ||||||
|
۲۶ غیرنظامی پاکستانی کشتهشدند، ۴۶ زخمی (ادعای پاکستان)[۱۰][۱۱] ۱۱ غیرنظامی هندی کشتهشدند، ۴۹ زخمی (ادعای هند)[۱۲][۱۳] | |||||||
در ۷ مه ۲۰۲۵ (۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴)، هند حملات موشکی به پاکستان را با رمز عملیات سِندور (هندی: ऑपरेशन सिन्दूर, انگلیسی: Operation Sindoor) انجام داد. هندوستان اعلام کرد که زیرساختهای تروریستی لشکر طیبه و جیش محمد در پاکستان و پاکستان تحت مدیریت جامو و کشمیر را هدف قرار داده است.[۱۴] حملات هند پاسخی به حمله ۲۰۲۵ پهلگام در جامو و کشمیر تحت کنترل هند بود. این حمله به جبهه مقاومت نسبت داده شد و اکثریت کشتهشدگان گردشگران غیرمسلمان از جمله ۲۶ تبعه هندی و یک شهروند نپالی بودند. هند پاکستان را به حمایت از مهاجمان متهم کرد، هرچند پاکستان این اتهامات را رد کرد.[۸] این حمله باعث بحران ۲۰۲۵ هند و پاکستان شد که بخشی از درگیری گسترده کشمیر است.[۱۵]
پاکستان گفت که حملات هند مناطق غیرنظامی (از جمله مساجد) را هدف قرار داده است[۱۶] و ۲۶ غیرنظامی پاکستانی از جمله یک کودک را کشت.[۱۷][۱۰] شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، این حملات را یک اقدام جنگی خواند و قول داد به آن پاسخ دهد.[۱۸][۱۹] پاکستان به تلافی حملات هند پرداخت. هند اعلام کرد توپخانه پاکستان سه غیرنظامی هندی را کشته است.[۲۰]
پیشزمینه
[ویرایش | اشتراکگذاری]این حملات یک هفته پس از حمله تروریستی در منطق کشمیر هند انجام شد. ۲۲ آوریل ۲۰۲۵ (۲ اردیبهشت ۱۴۰۴) افراد مسلح در آن عملیات تروریستی با گشودن آتش به سوی گروهی از گردشگران در منطقه توریستی پهَلگام واقع در حدود ۹۰ کیلومتری شهر سرینگر، پایتخت تابستانی کشمیر تحت کنترل هند، دستکم ۲۶ نفر را کشتند (۲۵ شهروند هندی و یک تبعه نپالی).[۸][۲۱]
کابینه دولت هند در واکنش اولیه خود پیمان مشترک آبی موسوم به معاهده سند طاس که ۶۵ سال قدمت دارد را تعلیق کرد. چندین رودخانه از هند به پاکستان جریان دارند و منابع حیاتی آب را برای حدود ۸۰ درصد از مزارع آنجا فراهم میکنند. رهبران پاکستان پیش از این هشدار داده بودند که هرگونه تلاشی برای متوقف کردن جریان آب به عنوان یک اقدام جنگی تلقی خواهد شد. همچنین دستور خروج اتباع پاکستانی به ویژه وابستگان دفاعی و نظامی سفارت این کشور از هند را صادر و گذرگاه رسمی مرزی خود اتاری را نیز به روی پاکستان بست.[۲۲]
آژانسهای تحقیقاتی هند مدعی شدهاند دستگاههای چینی را از محل حمله تروریستی کشف کردهاند. بازرسان هندی مدعیاند که در این حمله تروریستها از ابزارهای ارتباطی چینی از جمله تلفنهای ماهوارهای هوآوی و برنامههای پیامرسان رمزگذاری شده استفاده کردهاند.[۲۳]
واکنش پاکستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]پاکستان در دقایق ابتدایی از حمله موشکی هند به نیروگاه برق مظفرآباد خبر داد.[۲۴] پس از آن مقامات پاکستان از حمله موشکی هند به سه نقطه خبر دادند و اعلام کردند به زودی به این حمله پاسخ نظامی خواهد.[۲۵] همچنین برخی از منابع پاکستانی از مورد هدف قرار گرفتن چند مرکز دینی خبر دادند[۲۶]
با تکمیل شدن اطلاعات و ابعاد حمله نظامی هند، منابع نظامی پاکستان گفتند که پنج مکان در کاتلی، احمدپور ایست، مظفرآباد، باغ و مورید که هدف قرار گرفتهاند. که سه مکان از این مناطق شامل کاتلی، مظفرآباد و باغ در کشمیر تحت کنترل پاکستان قرار دارند. احمدپور ایست و موریدکه نیز هر دو در استان پنجاب پاکستان واقع شدهاند.[۲۷] گزارشهای اولیه از کشته شدن ۳ نفر و زخمی شدن ۱۲ نفر خبر داده بود.[۲۸]
در پی این حملات فرودگاه لاهور بسته و حریم هوایی پاکستان به روی تمامی پروازهای بسته شده است و ژنرال احمد شریف، سخنگوی نیروهای مسلح پاکستان اظهار کرد: نیروی هوایی این کشور در برابر جنگندههای هندی وارد عمل شده و اجازه ورود آن به حریم هوایی پاکستان را ندادند. .[۲۶]
ساعاتی بعد تلویزیون دولتی پاکستان به نقل از منابع نظامی از سرنگونی دو جنگنده و یک پهپاد نظامی هندی خبر داد.[۲۹]
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، این حملات را محکوم کرد و وعده انتقام داد. او گفت هند حملاتی بزدلانه در پنج نقطه انجام داده است و پاکستان کاملاً حق دارد به این اقدام جنگی هند با تمام قدرت پاسخ دهد و چنین نیز خواهد کرد.[۳۰]
ساعاتی بعد با برآورد دقیقتر آمار کشتهشدگان غیرنظامی به ۲۶ و زخمیها به ۴۶ نفر رسید. دو نفر نیز مفقود اعلام شدند.[۳۱][۳۲]
ساعاتی بعد خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان مدعی اسارت چندین نظامی هندی توسط نیروهای پاکستانی شد و تأیید کرد که جنگندههای این کشور و همزمان نیروهای پدافند هوایی آن پس از حمله موشکی هند موفق به سرنگونی ۵ جنگنده هندی شدهاند.[۳۳]
پاکستان به شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام کرد در مکان و زمانی که خود انتخاب خواهد کرد، و بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، به حملات هند پاسخ خواهد داد.[۳۴]
پاکستان ساعاتی بعد پایگاه هوایی نظامی هند در شهر سریناگر را مورد حمله نظامی قرار داد. پلیس هند ادعا کرد که در جریان پاسخ نظامی پاکستان دو زن در کشمیر هند زخمی شدند که حال یکی از آنها وخیم است.[۳۵]
واکنش هند
[ویرایش | اشتراکگذاری]هند در رویکرد دیپلماسی تلاش کرد برای کاهش سطح تنشها به تبیین این موضوع بپردازد که پایگاههای ترویستی را هدف قرار داده و هدف این حملات پاکستان نبوده است.
به گزارش رویترز مقامات هند اعلام کردند طی عملیاتی با نام «سِندور» به زیر ساختهای تروریستی در ۹ مکان حمله موشکی کردند و در این عملیات تأسیسات نظامی پاکستان آسیبی ندیده است.[۲۵][۳۶]
سفارت هند در آمریکا نیز در بیانیهای اعلام کرد که هند در جریان عملیات نظامی به تأسیسات غیرنظامی، اقتصادی یا نظامی پاکستان حمله نکرده و فقط اردوگاههای تروریستی را هدف قرار داده است.[۳۷]
تناقض روایتهایی خبری
[ویرایش | اشتراکگذاری]ارتش هند اعلام کرده که ۹ نقطه را در پاکستان و منطقه کشمیر تحت کنترل اسلامآباد هدف حمله قرار داده است این در حالی است که مقامات پاکستانی حمله به ۵ نقطه شامل کاتلی، احمدپور ایست، مظفرآباد، باغ و مورید را تأیید کردهاند.
واکنشهای بینالمللی
[ویرایش | اشتراکگذاری]ترامپ در جمع خبرنگاران این حملات را شرمآور خواند و ابراز امیدواری کرد تنشها هرچه زودتر پایان یابد.[۳۸]
تمی بروس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، به خبرنگاران گفت: «ما همچنان از پاکستان و هند میخواهیم که برای دستیابی به یک راهحل مسئولانه که صلح بلندمدت و ثبات منطقهای را حفظ کند، تلاش کنند.»[۲۲]
سخنگوی دبیرکل سازمان ملل
[ویرایش | اشتراکگذاری]استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل، در بیانیهای گفت: «دبیرکل بسیار نگران عملیات نظامی هند است. او خواستار خویشتنداری حداکثری نظامی از سوی هر دو کشور است. جهان نمیتواند رویارویی نظامی بین هند و پاکستان را تحمل کند.»[۳۹]
وزارت خارجه چین
[ویرایش | اشتراکگذاری]وزارت خارجه چین در بیانیهای تأکید کرد تا از بدتر شدن اوضاع اجتناب کنند. چین همچنین از دو کشور خواست تا از انجام اقداماتی که به پیچیده شدن بیشتر وضعیت موجود منجر میشود، اجتناب کنند و اقدامات خود را با احتیاط پیش ببرند. وزارت خارجه چین همچنین به دو کشور توصیه کرد اقداماتی را در راستای ثبات و صلح انجام داده و آرامش خود را حفظ کنند.[۴۰]
دبیر کابینه دولت ژاپن
[ویرایش | اشتراکگذاری]یوشیماسا هایاشی، دبیر کابینه دولت ژاپن گفت: «ما حمله تروریستی کشمیر را بهشدت محکوم میکنیم. با این حال، نگران تشدید درگیریها و احتمال بروز جنگ گسترده هستیم. از هر دو کشور میخواهیم با گفتوگو تنشها را کاهش دهند.»[۴۱]
سفیر اسرائیل در هند
[ویرایش | اشتراکگذاری]روون آزار، سفیر اسرائیل در هند گفت: اسرائیل از حق دفاع مشروع هند حمایت میکند. تروریستها باید بدانند جایی برای پنهان شدن از جنایات خود ندارند.[۴۲]
وزیرخارجه آمریکا در گفتوگو با مشاوران امنیت ملی هند و پاکستان از دو کشور خواست خطوط ارتباطی بین خود را باز نگه دارند و از تنش اجتناب کنند. مارکو روبیو در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «من از نزدیک اوضاع بین دو کشور را رصد میکنم. صحبتهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا را بازگو میکنم و امیدوارم این درگیری به سرعت پایان یابد و روسای دو کشور به سمت یک راه حل صلحآمیز پیش بروند.»[۴۳]
پیامدها
[ویرایش | اشتراکگذاری]پیامدهای اقتصادی
[ویرایش | اشتراکگذاری]بازار سهام پاکستان پس از درگیری نظامی با هند، سقوط کرد اما در مقابل داراییهای هند، نسبتاً ثابت بودند. هند ساعاتی پس از اعلام توافق تجارت آزاد با انگلیس، اعلام کرد حملات نظامی علیه پاکستان را در اوایل روز چهارشنبه انجام داده است. اعلام خبر توافق تجاری توانست حداقل بهطور موقت، تأثیر حمله نظامی بر داراییهای مالی هند را محدود کرد.[۴۴]
به دنبال هدف قرار گرفتن جنگندههای رافال به دست جنگندههای چینی نیروی هوایی پاکستان، ارزش سهام شرکت داسو (شرکت سازنده جنگنده) در بورس جهانی سقوط کرد.[۴۵]
نشریه نیوزویک بعد از موفقیت جنگندههای چینی خبر داد وزارت دفاع ملی چین در واکنش به گزارشهایی مبنی بر اینکه «چندین کشور در حال مذاکره با پکن برای خرید تسلیحات، از جمله جنگندههای جی-۱۰ هستند»، گفت که «چین مایل است دستاوردهای توسعه تجهیزات خود را با کشورهای دوست به اشتراک بگذارد». نشریه نیوزویک در ادامه «به موفقیت آشکار نیروی هوایی چین در رویارویی اخیر هند و پاکستان» اشاره کرد و تأکید کرد «هواپیماهای جنگنده چینی خود را در نبرد ثابت کردند و نیروهای پاکستانی ادعا کردند که جتهای هندی را سرنگون کردهاند».[۴۶]
نگارخانه
[ویرایش | اشتراکگذاری]جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ "Pakistan and India have agreed to a ceasefire with immediate effect". India.com. Retrieved 2025-05-10.
- ↑ "Operation Sindoor Live Updates: Ceasefire from 5pm today; top India, Pakistan military officials to talk again on May 12". Times of India. Retrieved 2025-05-10.
- 1 2 3 "Pakistan downs 5 Indian fighter jets, destroys brigade headquarters, multiple checkposts in powerful retaliatory strikes". Geo News. 7 May 2025. Retrieved 7 May 2025.
- ↑ "Pakistan downs five Indian fighter jets in retaliation for India's missile attack: DG ISPR". The Express Tribune. 6 May 2025. Retrieved 7 May 2025.
- ↑ Adnal, Madhuri (7 May 2025). "Pakistan Claims It Shot Down Two Indian Jets; India Denies Jet Crash Amid Fuel Tank Drop". OneIndia. Retrieved 7 May 2025.
- ↑ "Lashkar-E-Taiba's HVT Abdul Malik And Mudassir Killed During Operation Sindoor". NewsX. 7 May 2025. Retrieved 7 May 2025.
- ↑ "Operation Sindoor LIVE: PM Modi Monitors Indian Strikes Against Terror Targets; 3 Killed In Pakistan's LoC Firing". News18 India. Retrieved 6 May 2025.
- 1 2 3 «هند به ۹ نقطه از کشمیر تحت کنترل پاکستان حمله موشکی کرد - ایرنا». www.irna.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "WATCH: DG ISPR addresses press conference". DAWN.COM (in English). 2025-05-07. Retrieved 2025-05-07.
- 1 2 "Death toll from Indian strikes on Pakistan rises to 26, 46 injured -UPDATED". Azerbaijani Press Agency. 7 May 2025. Retrieved 7 May 2025.
- ↑ Lamb, Kate; Yerushalmy, Jonathan (7 May 2025). "India-Pakistan crisis: what we know so far" – via The Guardian.
- ↑ Kumar, Mayank; Rana, Javaria (7 May 2025). "At least 10 civilians killed in Pakistan shelling in J&K's Poonch after Operation Sindoor". ThePrint. Retrieved 7 May 2025.
- ↑ Joshi, Vishal (7 May 2025). "Unidentified aircraft crashes in Punjab's Bathinda, one farm labourer killed". Hindustan Times. Retrieved 7 May 2025.
- ↑ «India fires missiles into Pakistan as tensions soar over Kashmir». Daily Sabah. ۲۰۲۵-۰۵-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Masood, Salman; Mashal, Mujib; Kumar, Hari (2025-05-06). "India Strikes Pakistan Two Weeks After Kashmir Terrorist Attack". The New York Times (in American English). ISSN 0362-4331. Retrieved 2025-05-07.
- ↑ "India strikes Pakistan over Kashmir tourist killings". Reuters.
- ↑ "Indian army says 3 civilians killed in shelling by Pakistani troops in Indian-controlled Kashmir". CTVNews (in English). Associated Press. 2025-05-07. Retrieved 2025-05-07.
- ↑ "India launches strikes deep inside Pakistan and Pakistan claims Indian jets shot down, in major escalation". CNN. 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.
- ↑ Hussain, Shaiq; Mehrotra, Karishma; Hudson, John; Javaid, Maham (6 May 2025). "India strikes Pakistan after Kashmir attack, raising fears of war". The Washington Post.
- ↑ Quillen, Federica Marsi,Stephen. "Heavy cross-border shelling as Pakistan says India attack 'ignited inferno'". Al Jazeera (in English). Retrieved 2025-05-07.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:نامهای متعدد:فهرست نویسندگان (رده) - ↑ Taylor, Sophia Saifi, Jerome (2025-05-06). "India launches military operation against Pakistan in major escalation". CNN (in English). Retrieved 2025-05-06.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:نامهای متعدد:فهرست نویسندگان (رده) - 1 2 «India to stop water flowing across international borders, Modi says». BBC News (به انگلیسی بریتانیا). ۲۰۲۵-۰۵-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «چین، از هند و پاکستان خواست احتیاط کنند - ایسنا». www.isna.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «fars | حمله موشکی هند به پاکستان». Fars. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «India says it attacked nine sites in Pakistan, Pakistani Kashmir». Routers. ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴. دریافتشده در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «حمله هند به پاکستان + فیلم». ایمنا. ۲۰۲۵-۰۵-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «حمله موشکی هند به پاکستان». خبرگزاری ایلنا. ۲۰۲۵-۰۵-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «3 کشته در حمله موشکی هند به 5 شهر شمال پاکستان». روزنامه دنیای اقتصاد. ۲۰۲۵-۰۵-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Pakistan's air force has shot down two Indian jets, says state-run Pakistan Television, quoting security officials». Yahoo News (به انگلیسی آمریکا). ۲۰۲۵-۰۵-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «حمله موشکی هند به پاکستان؛ شریف: تلافی خواهیم کرد – DW – ۱۴۰۴/۲/۱۷». dw.com. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «حملات هوایی هند به پاکستان؛ سخنگوی ارتش پاکستان: «۲۶» نفرکشته شدند». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۵-۰۷. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «تعداد تلفات در حمله موشکی هند به پاکستان/ پاکستان وارد مذاکره خواهد شد؟ + فیلم». نورنیوز. ۲۰۲۵-۰۵-۰۷. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ ایران، عصر (۲۰۲۵-۰۵-۰۷). «وزیر دفاع پاکستان سرنگونی ۵ جنگنده هند را تأیید کرد». fa. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «درگیری نظامی هند و پاکستان؛ شمار قربانیان در هر دو سوی جبهه نبرد افزایش یافت». parsi.euronews.com. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «دهلینو: ۹ هدف را در جامو و کشمیر بمباران کردیم/ حمله موشکی پاکستان به پایگاه هوایی هند در سریناگر/ تلفات حمله هند به ۷۲ کشته و زخمی رسید +عکس و فیلم - مشرق نیوز». www.mashreghnews.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «هند به پاکستان حمله نظامی کرد». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۵-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «سفارت هند در آمریکا: دهلی نو به اهداف غیرنظامی یا نظامی پاکستان حمله نمیکند - ایرنا». www.irna.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Donald Trump says he knew India would retaliate, hopes it ends quickly". India Today (in English). 2025-05-07. Retrieved 2025-05-06.
- ↑ «UN chief 'very concerned' over India's missile attacks on Pakistan». www.aa.com.tr. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «چین، از هند و پاکستان خواست احتیاط کنند - ایسنا». www.isna.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ YJC، باشگاه خبرنگاران جوان | آخرین اخبار ایران و جهان | (۲۰۲۵-۰۵-۰۷). «واکنش کشورهای جهان در پی حمله هوایی هند به پاکستان». fa. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «تنش در خاورمیانه؛ اسرائیل از حملات هند به پاکستان حمایت کرد». اعتمادآنلاین. ۲۰۲۵-۰۵-۰۷. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «مهمترین سناریو در تنش هند و پاکستان - ایسنا». www.isna.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «بازار سهام پاکستان سقوط کرد». شرق. ۲۰۲۵-۰۵-۰۷. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Dassault shares drop after reports of Pakistan shooting down India's Rafale jets". TRT (in English).
- ↑ "China Responds After Reports Iran Seeks J-10 Fighter Jets". newsweek (in English).