این صفحه یک درگاه برگزیده است.

درگاه:شیمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

صفحه اصلی   رده‌ها و موضوعات   درگاه‌ها و پروژه‌ها

درگاه شیمی

Chemistry.PNG

Gnome-applications-science.svg

شیمی مطالعهٔ ساختار، خواص، ترکیبات، و تغییر شکل مواددرمقیاس میکروسکوپی است.عنصرهای شیمیایی و ترکیب‌های شیمیایی که شامل اتم‌ها، مولکول‌ها و برهم‌کنش میان آنهاست وابسته به این دانش هستند.نظریه اتمی پایه و اساس علم شیمی است. این تئوری بیان می‌دارد که تمام مواد از واحدهای بسیار کوچکی به نام اتم تشکیل شده‌اند. یکی از اصول و قوانینی که در مطرح شدن شیمی به عنوان یک علم تأثیر به‌سزایی داشته، اصل بقای جرم است. این قانون بیان می‌کند که در طول انجام یک واکنش شیمیایی معمولی، مقدار ماده تغییر نمی‌کند.

تاریخ شیمی به سلسله اتفاقاتی اطلاق می‌شود که از زمان باستان تاکنون برای دانش شیمی اتفاق افتاده‌است. تا ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد، تمدن‌های باستان از ابزارهایی استفاده می‌کردند که سرانجام اساس تنوع شاخه‌های شیمی شدند. برای نمونه استخراج فلزها از سنگ معدن، سفالگری با استفاده از لعاب تخمیر آبجو و شراب، تهیهٔ رنگدانه برای لوازم آرایشی و نقاشی،استخراج مواد شیمیایی از گیاهان برای دارو و عطر،تهیهٔ پنیر، ریسندگی، دباغی کردن چرم، تهیهٔ صابون از چربی، ساخت شیشه و ساخت آلیاژهایی مانند برنج.تاریخ شیمی از آغاز تاکنون با صنعت رابطه‌ای مستقیم داشته‌است. در ابتدای دوران مدرن در اروپا، شیمی از ترکیب دانسته‌های باستان با فعالیت‌های دانشمندان مسلمان در قرون وسطی توسعه یافت.سپس شیمی در کنار فیزیک توانست ماهیت درونی مواد را شرح دهد.امروزه شیمی دانشی بسیار پیچیده‌است که بخش‌های زیادی با اهداف متنوع در زمینه‌های مختلف فناوری دارد.

نوشتار برگزیده

Sulfur-sample.jpg

گوگرد یکی از عناصر شیمیایی اصلی گروه ششم (VIA) در جدول تناوبی و از خانواده اکسیژن است. نماد آن S و عدد اتمی آن ۱۶ می‌باشد.اکتشاف این عنصر به پیش از تاریخ بازمی‌گردد.

گوگرد یک نافلز بی‌بو، بی‌مزه و چند ظرفیتی است که بیشتر به شکل کریستال‌های زرد رنگ که در کانی‌های سولفید و سولفات به‌دست می‌آید شناخته شده می‌باشند. گوگرد یک عنصر حیاتی و لازم برای تمامی موجودات زنده می‌باشد و در ساختار اسید آمینوها و پروتئین‌ها نیز هست. این عنصر به صورت اولیه در کودها استفاده می‌شود؛ ولی به صورت گسترده‌تر در باروت، ملیّن‌ها، کبریت‌ها و حشره‌کش‌ها نیز به کار گرفته می‌شود.
ادامه...

زندگی‌نامهٔ برگزیده

Razi.jpg

محمد زکریای رازی پزشک، فیلسوف و شیمی‌دان ایرانی که آثار ماندگاری در زمینهٔ پزشکی و شیمی و فلسفه نوشته است و به‌عنوان کاشف الکل و جوهر گوگرد (اسید سولفوریک) مشهور است. به گفته جرج سارتن، پدر تاریخ علم، رازی «بزرگ‌ترین پزشک اسلام و قرون وسطی بود.» این دانشمند ایرانی از آن‌جا که کتاب‌های خود را به زبان عربی می‌نوشت، نزد غربیان به جالینوس عرب نیز مشهور بوده‌است. به پاس زحمات فراوان رازی در داروسازی روز پنجم شهریورماه (۲۷ اوت)، روز بزرگداشت زکریای رازی شیمی‌دان بزرگ ایرانی و روز داروسازی نام‌گذاری شده است.
ادامه...

تاریخ شیمی

Democritus2.jpg
Jabir ibn Hayyan.jpg
GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg
Robert Boyle.jpg
Antoine lavoisier.jpg
Jöns Jacob Berzelius from Familj-Journalen1873.png
Pauling.jpg


تاریخ باستان
ارسطودموکریتامپدوکلسلئوکیپوس (فیلسوف)لوکرتیوسافلاطون
قرون وسطی
راجر بیکنجابر بن حیانمحمد زکریای رازی
رنسانس
آیزاک نیوتنآندریاس لیباویوسپاراسلسوس
سده هفدهم
فرانسیس بیکنرابرت بویل
سده هجدهم
جوزف بلکهنری کاوندیشجان دالتونآنتوان لاووازیهجوزف پریستلیکارل ویلهلم شیله
سده نوزدهم
سوانت آرنیوسآمادئو آووگادرویاکوب برسلیوسادوارد بوخنرمایکل فارادیهرمان امیل فیشریاکوبوس هنریکوس وانت‌هوفدمیتری مندلیفلویی پاستورآلفرد ورنرفریدریش وهلر
سده بیستم
کورت آلدرنیلز بورایو چاوینماری کوریریچارد ارنستویکتور گرینیاردفردریک ژولیو کوریایروینگ لانگمویرجان ماری لنلینوس پاولینگارنست رادرفورداحمد حسن زویل

تکنیک‌های شیمی

نوشتارهای برگزیده

نگارهٔ برگزیده

Gallium crystals.jpg

گالیم عنصری است فلزی با عدد اتمی ۳۱٬ در گروه IIIA و دوره چهارم جدول تناوبی جای دارد. جرم اتمی آن ۶۹٫۷۲٬ظرفیت آن ۲و ۳ ٬دارای دو ایزوتوپ پایدار است.

عنصرهای شیمیایی

Calcium unter Argon Schutzgasatmosphäre.jpg

کلسیم از عنصرهای شمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن Ca و عدد اتمی آن ۲۰ است. بلورهای سفید کلسیم، در دمای C˚۸۱۰ ذوب می‌شوند و فلز کلسیم در آب و اسید محلول بوده و هیدروکسید و نمک تولید می‌نماید.

شیمی در جامعه

شیمی و صنعت

ابزارهای آزمایشگاه

Beaker

آسپیراتوربشرلوله جوشقیف بوخنرچراغ بونزنبورتکالریمتر رنگ سنجگیلاس مدرجتشدید مغناطیسی هستهطیف‌سنجی جرمیکروماتوگرافیکروماتوگرافی گازیبوته چینیفلاسک آزمایشگاه (بوشنر، ارلن، فلورانس، قرع، بالن ته گرد، بالن حجمیانبیق‌‍ • هود (تهویه)سرنگ گازاستوانه مدرج- پیپتواکنشگر نابقیف جدا کنندهطیف‌سنجی نوریبالن اشلنکدستگاه استخراج سوکسلههمزن استاتیکلوله آزمایشلوله تیلویسکومتر

آیا می‌دانید

Chromium crystals and 1cm3 cube.jpg

آیا می‌دانید...

  • ... تار عنکبوت از قویترین بافته‌هاست و دوامش از آهن بیشتر است!
  • ... پلاسما حالتی از ماده است که ماده در دمای ۲۰٬۰۰۰ کلوین قرار دارد؟
  • ... در عاشق شدن فرایندهای شیمیایی دخیل هستند؟
  • ... اکسید کروم (در نگاره) در ساخت نوار کاست و فیلم ویدئو استفاده می‌شود؟
  • ... لیتیم در جامد کردن روغن‌های صنعتی کاربرد دارد؟
  • ... رادیم گرانترین فلز است؟
  • ... آب داغ زود تر از آب سرد یخ می‌زند؟
  • ... بیشترین درجه حرارت ثبت شده برای انفجار بمب هیدروژنی ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کلوین است؟
  • ... استرانسیم از بقایای موجودات دریایی به دست می‌آید؟
  • ... کادمیم فلزی سمی است که در ساخت باطری‌های خشک کاربرد دارد؟
  • ... گالیم در دمای ۳۰ درجه مایع می‌شود؟
  • ... در لامپ یک جریان کم از رشته تنگستن می‌گذرد و دمای آن را به بیش از ۲۰۰۰ درجه میرساند؟


جدول تناوبی

گروه ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
دوره
۱ ۱
H

۲
He
۲ ۳
Li
۴
Be


۵
B
۶
C
۷
N
۸
O
۹
F
۱۰
Ne
۳ ۱۱
Na
۱۲
Mg


۱۳
Al
۱۴
Si
۱۵
P
۱۶
S
۱۷
Cl
۱۸
Ar
۴ ۱۹
K
۲۰
Ca

۲۱
Sc
۲۲
Ti
۲۳
V
۲۴
Cr
۲۵
Mn
۲۶
Fe
۲۷
Co
۲۸
Ni
۲۹
Cu
۳۰
Zn
۳۱
Ga
۳۲
Ge
۳۳
As
۳۴
Se
۳۵
Br
۳۶
Kr
۵ ۳۷
Rb
۳۸
Sr

۳۹
Y
۴۰
Zr
۴۱
Nb
۴۲
Mo
۴۳
Tc
۴۴
Ru
۴۵
Rh
۴۶
Pd
۴۷
Ag
۴۸
Cd
۴۹
In
۵۰
Sn
۵۱
Sb
۵۲
Te
۵۳
I
۵۴
Xe
۶ ۵۵
Cs
۵۶
Ba
*
۷۱
Lu
۷۲
Hf
۷۳
Ta
۷۴
W
۷۵
Re
۷۶
Os
۷۷
Ir
۷۸
Pt
۷۹
Au
۸۰
Hg
۸۱
Tl
۸۲
Pb
۸۳
Bi
۸۴
Po
۸۵
At
۸۶
Rn
۷ ۸۷
 Fr 
۸۸
Ra
**
۱۰۳
Lr
۱۰۴
Rf
۱۰۵
Db
۱۰۶
Sg
۱۰۷
Bh
۱۰۸
Hs
۱۰۹
Mt
۱۱۰
Ds
۱۱۱
Rg
۱۱۲
Cn
۱۱۳
Nh
۱۱۴
Fl
۱۱۵
Mc
۱۱۶
Lv
۱۱۷
Ts
۱۱۸
Og

* لانتانیدها ۵۷
La
۵۸
Ce
۵۹
Pr
۶۰
Nd
۶۱
Pm
۶۲
Sm
۶۳
Eu
۶۴
Gd
۶۵
Tb
۶۶
Dy
۶۷
Ho
۶۸
Er
۶۹
Tm
۷۰
Yb
** آکتینیدها ۸۹
Ac
۹۰
Th
۹۱
Pa
۹۲
U
۹۳
Np
۹۴
Pu
۹۵
Am
۹۶
Cm
۹۷
Bk
۹۸
Cf
۹۹
Es
۱۰۰
Fm
۱۰۱
Md
۱۰۲
No


Gnome-applications-science.svg جدول تناوبی با جزئیات بیشتر • جدول تناوبی گسترده • جدول تناوبی عمودی

درگاه‌های وابسته

در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا

Introduction

An oil painting of a chemist (by Henrika Šantel in 1932).

Chemistry is the scientific discipline involved with elements and compounds composed of atoms, molecules and ions: their composition, structure, properties, behavior and the changes they undergo during a reaction with other substances.

In the scope of its subject, chemistry occupies an intermediate position between physics and biology. It is sometimes called the central science because it provides a foundation for understanding both basic and applied scientific disciplines at a fundamental level. For example, chemistry explains aspects of plant chemistry (botany), the formation of igneous rocks (geology), how atmospheric ozone is formed and how environmental pollutants are degraded (ecology), the properties of the soil on the moon (astrophysics), how medications work (pharmacology), and how to collect DNA evidence at a crime scene (forensics).

Chemistry addresses topics such as how atoms and molecules interact via chemical bonds to form new chemical compounds. There are four types of chemical bonds: covalent bonds, in which compounds share one or more electron(s); ionic bonds, in which a compound donates one or more electrons to another compound to produce ions (cations and anions); hydrogen bonds; and Van der Waals force bonds.

Selected article

Fruits and vegetables are a good source of antioxidants.
Antioxidants are molecules that slow or prevent the oxidation of other chemicals. Oxidation is a redox chemical reaction that transfers electrons from a substance to an oxidizing agent. Oxidation reactions can involve the production of free radicals, which can form dangerous chain reactions. Antioxidants can terminate these chain reactions by removing radical intermediates and can inhibit other oxidation reactions by being oxidized themselves. As a result, antioxidants are often reducing agents such as thiols or phenols.

Although oxidation reactions are critical for life, they can also be damaging; hence, plants and animals maintain complex systems of multiple types of antioxidants, such as glutathione, vitamin C, and vitamin E as well as enzymes such as catalase, superoxide dismutase and various peroxidases. Low levels of antioxidant molecules or inhibition of these antioxidant enzymes causes oxidative stress and may damage or kill cells.

As oxidative stress has been implicated in the pathogenesis of many human diseases, the use of antioxidants in pharmacology is intensively studied, particularly as treatments for stroke and neurodegenerative diseases. Antioxidants are also widely used as ingredients in dietary supplements in the hope of maintaining health and preventing diseases such as cancer and coronary heart disease. In addition to these uses in medicine, antioxidants have many industrial uses, such as preservatives in food and cosmetics and preventing the degradation of rubber and gasoline.

Subcategories

History and Philosophy of Chemistry

Antoine Lavoisier

Many chemists have an interest in the history of chemistry. Those with philosophical interests will be interested that the philosophy of chemistry has quite recently developed along a path somewhat different from the general philosophy of science.

Other articles that might interest you are:

There is a Wikipedia Project on the History of Science.

Chemistry Resources

Info icon.png

Wikipedia:WikiProject Chemicals/Data is a collection of links and references that are useful for chemistry-related works. This includes free online chemical databases, publications, patents, computer programs, and various tools.

unit-conversion.info A good place to figure out what equals what.

General Chemistry Online Clear text and comprehensive coverage of general chemistry topics by Fred Senese, Dept. of Chemistry Frostburg State University

General Chemistry Demonstration at Purdue Video clips (and descriptions) of lecture demonstrations.

Chemistry Webercises Directory A large listing of chemistry resources maintained by Steven Murov, Emeritus Chemistry Professor Modesto Junior College.

MathMol MathMol (Mathematics and Molecules) is a good starting point for those interested in the field of molecular modeling.

ABC-Chemistry A directory of free full-text journals in chemistry, biochemistry and related subjects.

The Element Song A goofy little song about all of the elements.

Selected image

Vanadium bars
Credit: Alchemist-hp

Three bars of pure vanadium in various states of oxidation made using the crystal bar process, and a 1 cm3 cube of it for comparison.

Selected biography

Harold Urey
Harold Urey (1893-1981) was an American physical chemist, who won the 1934 Nobel Prize in Chemistry for his work on isotopes, specifically the discovery of deuterium, a hydrogen isotope, and the production of heavy water. He also performed pioneering research in cosmochemistry, which studies the origin and development of elements and their isotopes, primarily within the solar system. Urey, along with his student Stanley Miller, may be best remembered for the renowned Miller-Urey experiment, which shows that a mixture of ammonia, methane and hydrogen, when exposed to ultraviolet radiation and water, can interact to form amino acids, the "building blocks" of terrestrial life. This experiment followed on from Urey's work on the oxygen isotope 18O, and is considered to be pioneering work in the field of paleoclimatology, as it attempts to explain the composition of the early Earth's atmosphere.

Techniques used by chemists

Equipment used by chemists

Chemistry in society

Chemistry in industry

WikiProjects

Topics

Periodic Table

Group 1 2 3   4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Alkali metals Alkaline earth metals Pnicto­gens Chal­co­gens Halo­gens Noble gases
Period

1

Hydro­gen1H1.008 He­lium2He4.0026
2 Lith­ium3Li6.94 Beryl­lium4Be9.0122 Boron5B10.81 Carbon6C12.011 Nitro­gen7N14.007 Oxy­gen8O15.999 Fluor­ine9F18.998 Neon10Ne20.180
3 So­dium11Na22.990 Magne­sium12Mg24.305 Alumin­ium13Al26.982 Sili­con14Si28.085 Phos­phorus15P30.974 Sulfur16S32.06 Chlor­ine17Cl35.45 Argon18Ar39.95
4 Potas­sium19K39.098 Cal­cium20Ca40.078 Scan­dium21Sc44.956 Tita­nium22Ti47.867 Vana­dium23V50.942 Chrom­ium24Cr51.996 Manga­nese25Mn54.938 Iron26Fe55.845 Cobalt27Co58.933 Nickel28Ni58.693 Copper29Cu63.546 Zinc30Zn65.38 Gallium31Ga69.723 Germa­nium32Ge72.630 Arsenic33As74.922 Sele­nium34Se78.971 Bromine35Br79.904 Kryp­ton36Kr83.798
5 Rubid­ium37Rb85.468 Stront­ium38Sr87.62 Yttrium39Y88.906 Zirco­nium40Zr91.224 Nio­bium41Nb92.906 Molyb­denum42Mo95.95 Tech­netium43Tc​[97] Ruthe­nium44Ru101.07 Rho­dium45Rh102.91 Pallad­ium46Pd106.42 Silver47Ag107.87 Cad­mium48Cd112.41 Indium49In114.82 Tin50Sn118.71 Anti­mony51Sb121.76 Tellur­ium52Te127.60 Iodine53I126.90 Xenon54Xe131.29
6 Cae­sium55Cs132.91 Ba­rium56Ba137.33 Lan­thanum57La138.91 1 asterisk Haf­nium72Hf178.49 Tanta­lum73Ta180.95 Tung­sten74W183.84 Rhe­nium75Re186.21 Os­mium76Os190.23 Iridium77Ir192.22 Plat­inum78Pt195.08 Gold79Au196.97 Mer­cury80Hg200.59 Thallium81Tl204.38 Lead82Pb207.2 Bis­muth83Bi208.98 Polo­nium84Po​[209] Asta­tine85At​[210] Radon86Rn​[222]
7 Fran­cium87Fr​[223] Ra­dium88Ra​[226] Actin­ium89Ac​[227] 1 asterisk Ruther­fordium104Rf​[267] Dub­nium105Db​[268] Sea­borgium106Sg​[269] Bohr­ium107Bh​[270] Has­sium108Hs​[269] Meit­nerium109Mt​[278] Darm­stadtium110Ds​[281] Roent­genium111Rg​[282] Coper­nicium112Cn​[285] Nihon­ium113Nh​[286] Flerov­ium114Fl​[289] Moscov­ium115Mc​[290] Liver­morium116Lv​[293] Tenness­ine117Ts​[294] Oga­nesson118Og​[294]
1 asterisk Cerium58Ce140.12 Praseo­dymium59Pr140.91 Neo­dymium60Nd144.24 Prome­thium61Pm​[145] Sama­rium62Sm150.36 Europ­ium63Eu151.96 Gadolin­ium64Gd157.25 Ter­bium65Tb158.93 Dyspro­sium66Dy162.50 Hol­mium67Ho164.93 Erbium68Er167.26 Thulium69Tm168.93 Ytter­bium70Yb173.05 Lute­tium71Lu174.97  
1 asterisk Thor­ium90Th232.04 Protac­tinium91Pa231.04 Ura­nium92U238.03 Neptu­nium93Np​[237] Pluto­nium94Pu​[244] Ameri­cium95Am​[243] Curium96Cm​[247] Berkel­ium97Bk​[247] Califor­nium98Cf​[251] Einstei­nium99Es​[252] Fer­mium100Fm​[257] Mende­levium101Md​[258] Nobel­ium102No​[259] Lawren­cium103Lr​[266]

Related portals

Associated Wikimedia

The following Wikimedia Foundation sister projects provide more on this subject:

Wikibooks
Books

Commons
Media

Wikinews 
News

Wikiquote 
Quotations

Wikisource 
Texts

Wikiversity
Learning resources

Wiktionary 
Definitions

Wikidata 
Database

Sources

  1. ^ Meija, Juris; et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry. 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. ^ IUPAC 2016, Table 2, 3 combined; uncertainty removed.

Portals