این صفحه یک درگاه برگزیده است.

درگاه:اخترشناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

صفحه اصلی   رده‌ها و موضوعات   درگاه‌ها و پروژه‌ها

درگاه اخترشناسی

Solar System Template Final.png

Q space.svg

ستاره‌شناسی یا اخترشناسی علم بررسی موقعیت، تغییرات، حرکت و ویژگی‌های فیزیکی شیمیایی پدیده‌های آسمانی از جمله ستارگان، سیارات، دنباله‌دار‎، کهکشان‌ها و پدیده‌هایی مانند شفق قطبی و تشعشعات پس‌زمینه‌ای فضا می‌باشد که منشاء آنها در خارج از جو زمین قرار دارد. این رشته با رشته‌هایی مانند فیزیک، شیمی و ریاضیات ارتباط تنگاتنگ دارد و همچنین با رشتهٔ کیهان‌شناسی (پیدایش و تکامل جهان) ارتباط نزدیکی دارد. اگر تنها ستارگان مورد مطالعه قرار بگیرند به آن ستاره‌شناسی گفته می‌شود.

اخترشناسی یکی از قدیمی‌ترین علوم است. اخترشناسان در تمدن‌های اولیه بشری به دقت آسمان شب را بررسی می‌کردند و ابزارهای ساده اخترشناسی از همان ابتدا شناخته شده بودند. با اختراع تلسکوپ، تحولی عظیم در این رشته ایجاد شد و دوران اخترشناسی جدید آغاز گردید.

نوشتار برگزیده

Apollo-Soyuz-Test-Program-artist-rendering.jpg

پروژه آزمایشی آپولو–سایوز نخستین ماموریت فضایی مشترک بین آمریکا و شوروی و نخستین همکاری فضایی بین‌المللی بود. این ماموریت در ۲۴ تیر ۱۳۵۴ (۱۵ ژوئیه ۱۹۷۵) آغاز شد و در طی آن، فضاپیمای آمریکایی آپولو و فضاپیمای روسی سایوز در مدار زمین به هم متصل شدند و فضانوردان آنها باهم عملیات مشترکی را به انجام رساندند. پروژه آپولو-سایوز چه به لحاظ فنی و چه از نظر سیاسی عملیات مهمی محسوب می‌شود.

این پروژه در اصل برنامه‌ای نمادین و سیاسی در دوره‌ای از تنش‌زدایی بین روابط ابرقدرت‌های شرق و غرب بود. با این حال، فضانوردان در طی آن آزمایشهای علمی و فنی مهمی را به انجام رساندند. از جمله آزمایشات علمی می‌توان به ایجاد خورشیدگرفتگی مصنوعی توسط آپولو اشاره کرد، تا فضانوردان روسی در سایوز بتوانند از این فرصت استفاده کرده، برای نخستین بار از فضا از تاج خورشید عکسبرداری کنند. همچنین پروژه آپولو-سایوز برای مهندسان آمریکایی و روسی این امکان را فراهم کرد که کارکرد سیستم‌های فضایی متفاوتشان را با هم هماهنگ کنند. نتایج این هماهنگی بعدها برای اتصال فضاپیمای شاتل آمریکا به ایستگاه فضایی میر و نیز ساخت ایستگاه فضایی بین‌المللی بکار رفت.
بیشتر...

زندگی‌نامهٔ برگزیده

خیام (زادهٔ ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷، درگذشتهٔ ۵۱۰ خورشیدی) معروف به خیامی و خیام نیشابوری، از ریاضی‌دانان، ستاره‌شناسان و شاعران بنام ایران در دورهٔ سلجوقی است. گرچه پایگاه علمی خیام برتر از جایگاه ادبی او است و دارای لقب حجةالحق بوده‌است ولی آوازهٔ وی بیشتر به واسطهٔ نگارش رباعیاتش است که شهرت جهانی دارد. افزون بر آنکه رباعیات خیام را به اغلب زبان‌های زنده ترجمه نموده‌اند، فیتزجرالد رباعیات او را به زبان انگلیسی ترجمه کرده‌است که مایهٔ شهرت بیشتر وی در مغرب‌زمین گردیده‌است.

یکی از برجسته‌ترین کارهای وی را می‌توان اصلاح گاهشماری ایران در زمان وزارت خواجه نظام‌الملک، که در دورهٔ سلطنت ملک‌شاه سلجوقی (۴۲۶ - ۴۹۰ هجری قمری) بود، دانست. وی در ریاضیات، علوم ادبی، دینی و تاریخی استاد بود. نقش خیام در حل معادلات درجه سوم و مطالعات‌اش دربارهٔ اصل پنجم اقلیدس نام او را به عنوان ریاضی‌دانی برجسته در تاریخ علم ثبت کرده‌است. ابداع نظریه‌ای دربارهٔ نسبت‌های هم‌ارز با نظریهٔ اقلیدس نیز از مهم‌ترین کارهای اوست. شماری از تذکره‌نویسان، خیام را شاگرد ابن سینا و شماری نیز وی را شاگرد امام موفق نیشابوری خوانده‌اندهرچند صحت این فرضیه که خیام شاگرد ابن سینا بوده‌است، بسیار بعید می‌نماید، زیرا از لحاظ زمانی با هم تفاوت زیادی داشته‌اند. خیام در جایی ابن سینا را استاد خود می‌داند اما این استادی ابن سینا، جنبهٔ معنوی دارد.

نوشتارهای برگزیده

نگارهٔ برگزیده

Orion Belt.jpg

کمربند شکارچی یا کمربند جبار یک صورتک در صورت فلکی شکارچی است. و شامل سه ستاره پرنور است: نطاق(ζ Ori یا زتا شکارچی)، نظام(ε Ori یا اپسیلون شکارچی) و منطقه (δ Ori یا دلتا شکارچی). نطاق ۸۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و در نور فرابنفش قوی است. درخشندگی نطاق صدهزار برابر خورشید است.

گفتاورد

اجرام که ساکنان این ایواننداسباب تردد خردمندانند
هان تا سر رشته خرد گم نکنیکانان‌که مدبّرند سرگردانند

خیام

رباعیات خیام

برج فلکی کنونی

Leo.svg

برج اسد پنجمین برج یا خانه خورشید است. این برج خط سیر خورشید در ماه امرداد به مدت ۳۱روز و ۵ساعت است.از این رو برج اسد در گاه‌شماری خورشیدی نام دیگر امرداد ماه نیز می‌باشد.

آیا می‌دانید

Venus globe.jpg

آیا می‌دانید...

درگاه‌های وابسته

در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا

ولوو ماه

The Astronomy Portal

Astronomy portal

A man sitting on a chair mounted to a moving platform, staring through a large telescope.

Astronomy (from Greek: ἀστρονομία) is a natural science that studies celestial objects and phenomena. It uses mathematics, physics, and chemistry to try and explain their origin and evolution. Objects of interest include planets, moons, stars, nebulae, galaxies, and comets. Relevant phenomena include supernova explosions, gamma ray bursts, quasars, blazars, pulsars, and cosmic microwave background radiation. More generally, astronomy studies everything that originates outside Earth's atmosphere. Cosmology is a branch of astronomy. It studies the Universe as a whole.

Astronomy is one of the oldest natural sciences. The early civilizations in recorded history made methodical observations of the night sky. These include the Babylonians, Greeks, Indians, Egyptians, Nubians, Iranians, Chinese, Maya, and many ancient indigenous peoples of the Americas. In the past, astronomy included disciplines as diverse as astrometry, celestial navigation, observational astronomy, and the making of calendars. Nowadays, professional astronomy is often said to be the same as astrophysics.

Professional astronomy is split into observational and theoretical branches. Observational astronomy is focused on acquiring data from observations of astronomical objects. This data is then analyzed using basic principles of physics. Theoretical astronomy is oriented toward the development of computer or analytical models to describe astronomical objects and phenomena. These two fields complement each other. Theoretical astronomy seeks to explain observational results and observations are used to confirm theoretical results.

Amateurs play an active role in astronomy. It is one of the few sciences in which this is the case. This is especially true for the discovery and observation of transient events. Amateur astronomers have helped with many important discoveries, such as finding new comets.

Selected article

This illustration compares the rapidly rotating Vega (left) to the smaller Sun (right).
Vega (α Lyr / α Lyrae / Alpha Lyrae) is the brightest star in the constellation Lyra, the fifth brightest star in the night sky and the second brightest star in the northern celestial hemisphere, after Arcturus. It is a relatively nearby star at only 25 light-years from Earth, and, together with Arcturus and Sirius, one of the most luminous stars in the Sun's neighborhood. It is 3.845 times hotter than the Sun.

Vega has been extensively studied by astronomers, leading it to be termed "arguably the next most important star in the sky after the Sun." Historically, Vega served as the northern pole star around 12,000 BCE and will do so again at 13,727 CE when the declination will be +86°14'. Vega was the first star other than the Sun, to have its photograph taken and the first to have its spectrum photographed. It was also one of the first stars to have its distance estimated through parallax measurements. Vega has served as the baseline for calibrating the photometric brightness scale, and was one of the stars used to define the mean values for the UBV photometric system. Sometimes Vega can't be seen.

In terms of years, Vega is only about a tenth the age of the Sun, but it is evolving so quickly that it has already approached the midpoint of its life expectancy, as has the Sun. It has an unusually low abundance of the elements with a higher atomic number than that of helium. Vega is also a suspected variable star that may vary slightly in magnitude in a periodic manner. It is rotating rapidly with a velocity of 274 km/s at the equator. This is causing the equator to bulge outward because of centrifugal effects, and, as a result, there is a variation of temperature across the star's photosphere that reaches a maximum at the poles. From Earth, Vega is being observed from the direction of one of these poles.

Did you know...

Subcategories

Category puzzle
Select [►] to view subcategories

Projects

Space-related Portals

Selected image

Cassiopeia A
Credit: NASA/JPL-Caltech

Cassiopeia A (Cas A) is a supernova remnant in the constellation Cassiopeia and the brightest astronomical radio source in the sky, with a flux of 2720 Jy at 1 GHz. The supernova occurred approximately 11,000 light-years (3.4 kpc) away in the Milky Way.

August anniversaries

Things you can do

Here are some Open Tasks :

Astronomy featured article candidates:

  • No current candidates

Astronomy articles for which peer review has been requested:

Wikibooks

Astronomical events

All times UT unless otherwise specified.

1 August, 03:12 New moon
2 August, 07:04 Moon at perigee
9 August, 23:06 Mercury at greatest western elongation
12 August, 09:53 Moon occults Saturn
12 August, 22:14 Moon occults Pluto
13 August, 12:00 Perseids peak
14 August, 06:06 Venus at superior conjunction
15 August, 12:29 Full moon
17 August, 10:36 Moon at apogee
30 August, 10:37 New moon
30 August, 15:47 Moon at perigee
31 August Comet 322P/SOHO at brightest

Basics

Associated Wikimedia

The following Wikimedia Foundation sister projects provide more on this subject:

Wikibooks
Books

Commons
Media

Wikinews 
News

Wikiquote 
Quotations

Wikisource 
Texts

Wikiversity
Learning resources

Wiktionary 
Definitions

Wikidata 
Database