این صفحه یک درگاه برگزیده است.

درگاه:اخترشناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

صفحه اصلی   رده‌ها و موضوعات   درگاه‌ها و پروژه‌ها

درگاه اخترشناسی

Solar System Template Final.png

Q space.svg

ستاره‌شناسی یا اخترشناسی علم بررسی موقعیت، تغییرات، حرکت و ویژگی‌های فیزیکی شیمیایی پدیده‌های آسمانی از جمله ستارگان، سیارات، دنباله‌دار‎، کهکشان‌ها و پدیده‌هایی مانند شفق قطبی و تشعشعات پس‌زمینه‌ای فضا می‌باشد که منشاء آنها در خارج از جو زمین قرار دارد. این رشته با رشته‌هایی مانند فیزیک، شیمی و ریاضیات ارتباط تنگاتنگ دارد و همچنین با رشتهٔ کیهان‌شناسی (پیدایش و تکامل جهان) ارتباط نزدیکی دارد. اگر تنها ستارگان مورد مطالعه قرار بگیرند به آن ستاره‌شناسی گفته می‌شود.

اخترشناسی یکی از قدیمی‌ترین علوم است. اخترشناسان در تمدن‌های اولیه بشری به دقت آسمان شب را بررسی می‌کردند و ابزارهای ساده اخترشناسی از همان ابتدا شناخته شده بودند. با اختراع تلسکوپ، تحولی عظیم در این رشته ایجاد شد و دوران اخترشناسی جدید آغاز گردید.

نوشتار برگزیده

Phoenix landing.jpg

کاوشگر فینیکس نام فضاپیمای فرودگر و بدون سرنشینی است که برای پژوهش در مورد وجود آب و محیط قابل زیست برای ریزاندامگان بر روی سیاره مریخ ساخته شده‌است. این فضاپیما در تاریخ ۴ اوت ۲۰۰۷ میلادی به فضا پرتاب شد، و بر طبق برنامه در روز ۲۵ مه ۲۰۰۸ در منطقه قطب شمال سیاره مریخ فرود آمد. فینیکس پس از بکار انداختن بازوی روباتیک خود، به نمونه‌برداری و آزمایش‌های علمی پرداخت.

برنامه کاوشگر فینیکس توسط آزمایشگاه مطالعات ماه و سیارات در دانشگاه آریزونا پیشنهاد و مدیریت شده‌است. سازمان ناسا ناظر بر انجام این عملیات بوده و کشورهای آلمان، بریتانیا، دانمارک، کانادا و سوئیس در این برنامه مشارکت نمودند. هزینه ماموریت اکتشافی فینیکس بالغ بر ۳۸۶ میلیون دلار بود. فینیکس، از بین هفت کاوشگر فرود آمده بر سطح مریخ تاکنون، ششمین فضاپیمای کاوشگری است که با موفقیت بر سطح این سیاره فرود آمده‌است. همچنین از زمان کاوشگرهای وایکینگ-۱ و وایکینگ-۲، فینیکس اولین فضاپیمایی است که برای فرود بر سطح مریخ از موتورهای ترمزکننده استفاده کرده‌است. این فضاپیما دو ماه بیشتر از مدت زمان پیش بینی شده برای آن (سه ماه) به کاوش در سطح مریخ پرداخت و سرانجام با مخابره آخرین پیام در دوم نوامبر ۲۰۰۸ در هنگامهٔ زمستان این سیاره، پایان این ماموریت، در تاریخ ۱۰ نوامبر توسط ناسا اعلام شد.
بیشتر...

زندگی‌نامهٔ برگزیده

خیام (زادهٔ ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷، درگذشتهٔ ۵۱۰ خورشیدی) معروف به خیامی و خیام نیشابوری، از ریاضی‌دانان، ستاره‌شناسان و شاعران بنام ایران در دورهٔ سلجوقی است. گرچه پایگاه علمی خیام برتر از جایگاه ادبی او است و دارای لقب حجةالحق بوده‌است ولی آوازهٔ وی بیشتر به واسطهٔ نگارش رباعیاتش است که شهرت جهانی دارد. افزون بر آنکه رباعیات خیام را به اغلب زبان‌های زنده ترجمه نموده‌اند، فیتزجرالد رباعیات او را به زبان انگلیسی ترجمه کرده‌است که مایهٔ شهرت بیشتر وی در مغرب‌زمین گردیده‌است.

یکی از برجسته‌ترین کارهای وی را می‌توان اصلاح گاهشماری ایران در زمان وزارت خواجه نظام‌الملک، که در دورهٔ سلطنت ملک‌شاه سلجوقی (۴۲۶ - ۴۹۰ هجری قمری) بود، دانست. وی در ریاضیات، علوم ادبی، دینی و تاریخی استاد بود. نقش خیام در حل معادلات درجه سوم و مطالعات‌اش دربارهٔ اصل پنجم اقلیدس نام او را به عنوان ریاضی‌دانی برجسته در تاریخ علم ثبت کرده‌است. ابداع نظریه‌ای دربارهٔ نسبت‌های هم‌ارز با نظریهٔ اقلیدس نیز از مهم‌ترین کارهای اوست. شماری از تذکره‌نویسان، خیام را شاگرد ابن سینا و شماری نیز وی را شاگرد امام موفق نیشابوری خوانده‌اندهرچند صحت این فرضیه که خیام شاگرد ابن سینا بوده‌است، بسیار بعید می‌نماید، زیرا از لحاظ زمانی با هم تفاوت زیادی داشته‌اند. خیام در جایی ابن سینا را استاد خود می‌داند اما این استادی ابن سینا، جنبهٔ معنوی دارد.

نوشتارهای برگزیده

نگارهٔ برگزیده

Earth Eastern Hemisphere.jpg

زمین سومین سیاره در منظومهٔ خورشیدی است که در فاصلهٔ حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتری از ستارهٔ خورشید قرار دارد.فاصلهٔ زمین تا خورشید به گونه‌ای است که شرایط محیطی آن قابلیت زیستن را به موجودات زندهٔ کربنی می‌دهد. تاکنون زمین تنها سیاره‌ای بوده‌است که وجود زیست در آن ثابت شده‌است.

گفتاورد

اجرام که ساکنان این ایواننداسباب تردد خردمندانند
هان تا سر رشته خرد گم نکنیکانان‌که مدبّرند سرگردانند

خیام

رباعیات خیام

برج فلکی کنونی

Scorpio.svg

برج عقرب هشتمین برج یا خانه خورشید است. این برج خط سیر خورشید در ماه آبان به مدت ۲۹روز و ۱۹ساعت است. از این رو برج عقرب در گاه‌شماری خورشیدی نام دیگر آبان ماه نیز می‌باشد.

آیا می‌دانید

Venus globe.jpg

آیا می‌دانید...

درگاه‌های وابسته

در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا

ولوو ماه

The Astronomy Portal

Introduction

A man sitting on a chair mounted to a moving platform, staring through a large telescope.

Astronomy (from Greek: ἀστρονομία) is a natural science that studies celestial objects and phenomena. It uses mathematics, physics, and chemistry in order to explain their origin and evolution. Objects of interest include planets, moons, stars, nebulae, galaxies, and comets. Relevant phenomena include supernova explosions, gamma ray bursts, quasars, blazars, pulsars, and cosmic microwave background radiation. More generally, astronomy studies everything that originates outside Earth's atmosphere. Cosmology is a branch of astronomy. It studies the Universe as a whole.

Astronomy is one of the oldest natural sciences. The early civilizations in recorded history made methodical observations of the night sky. These include the Babylonians, Greeks, Indians, Egyptians, Nubians, Iranians, Chinese, Maya, and many ancient indigenous peoples of the Americas. In the past, astronomy included disciplines as diverse as astrometry, celestial navigation, observational astronomy, and the making of calendars. Nowadays, professional astronomy is often said to be the same as astrophysics.

Professional astronomy is split into observational and theoretical branches. Observational astronomy is focused on acquiring data from observations of astronomical objects. This data is then analyzed using basic principles of physics. Theoretical astronomy is oriented toward the development of computer or analytical models to describe astronomical objects and phenomena. These two fields complement each other. Theoretical astronomy seeks to explain observational results and observations are used to confirm theoretical results.

Amateurs play an active role in astronomy. It is one of the few sciences in which this is the case. This is especially true for the discovery and observation of transient events. Amateur astronomers have helped with many important discoveries, such as finding new comets.

Cscr-featured.png Featured article - show another

This is a Featured article, which represents some of the best content on English Wikipedia..

Hubble Space Telescope

Comet Shoemaker–Levy 9 (formally designated D/1993 F2) was a comet that broke apart in July 1992 and collided with Jupiter in July 1994, providing the first direct observation of an extraterrestrial collision of Solar System objects. This generated a large amount of coverage in the popular media, and the comet was closely observed by astronomers worldwide. The collision provided new information about Jupiter and highlighted its possible role in reducing space debris in the inner Solar System.

The comet was discovered by astronomers Carolyn and Eugene M. Shoemaker and David Levy in 1993. Shoemaker–Levy 9 had been captured by Jupiter and was orbiting the planet at the time. It was located on the night of March 24 in a photograph taken with the 46 cm (18 in) Schmidt telescope at the Palomar Observatory in California. It was the first active comet observed to be orbiting a planet, and had probably been captured by Jupiter around 20–30 years earlier. Read more...

Subcategories

Category puzzle
Select [►] to view subcategories

WikiProjects

Selected image - show another

A color-composite image of the Pleiades from the Digitized Sky Survey
Credit: NASA/ESA/AURA/Caltech

In astronomy, the Pleiades, or Seven Sisters (Messier object 45), is an open star cluster containing middle-aged hot B-type stars located in the constellation of Taurus. It is among the nearest star clusters to Earth and is the cluster most obvious to the naked eye in the night sky.

Astronomy News

7 October 2019 –
Astronomers announce the discovery of 20 new moons around Saturn, adding to the 62 previously known. The new moons comprise 17 retrograde moons in the Norse group and three prograde moons, two of which belong to the Inuit group. (Phys.org)
12 September 2019 – Interstellar objects
C/2019 Q4 (Borisov), a second interstellar comet after ʻOumuamua in 2017, is discovered by an amateur astronomer. (BBC)
19 August 2019 –
Astronomers led by a team from McGill University in Montreal announce the detection of eight new repeating fast radio bursts (FRBs) using the Canadian Hydrogen Intensity Mapping Experiment (CHIME) radio telescope. The astronomers report they also found complex morphologies and downward-drifting sub-bursts in some of the eight new FRBs. (Phys.org)
1 August 2019 – List of nearest exoplanets
Astronomers from the Max Planck Institute for Astronomy announce the discovery of red dwarf star GJ 357 and its three confirmed exoplanets in the Hydra constellation, one of which (GJ 357 d) is highly likely to be a super-Earth planet located in the system's circumstellar habitable zone where life can exist. The discovery was made using NASA's Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS). (The Independent)
17 July 2019 –
Astronomers rule out the chances of ~30-meter asteroid 2006 QV89's impacting Earth in September 2019 by eliminating the possibility of its passing through an area where it would have to be if it were on an impacting orbit. Prior to this, the asteroid had been given a one-in-7,000 chance of impacting Earth. (phys.org)
31 January 2019 –
Astronomers announce, through the Monthly Notices of the Royal Astronomical Society journal, the accidental discovery of dwarf spheroidal galaxy Bedin I in the Pavo constellation in September 2018. (Space Telescope)

November anniversaries

Space-related Portals

Wikibooks

Astronomical events

All times UT unless otherwise specified.

2 November, 07:21 Moon occults Saturn
2 November, 17:33 Moon occults Pluto
7 November, 08:31 Moon at apogee
11 November, 15:20 Mercury at inferior conjunction; transit
12 November, 13:34 Full moon
18 November, 05:00 Leonids peak
23 November, 07:32 Moon at perigee
26 November, 15:06 New moon
28 November, 10:30 Mercury at greatest western elongation
28 November, 10:49 Moon occults Jupiter
29 November, 21:03 Moon occults Saturn
30 November, 03:47 Moon occults Pluto

Basics

Things you can do

Here are some Open Tasks :

Astronomy featured article candidates:

  • No current candidates

Astronomy articles for which peer review has been requested:

  • No current requests

Associated Wikimedia

The following Wikimedia Foundation sister projects provide more on this subject:

Wikibooks
Books

Commons
Media

Wikinews 
News

Wikiquote 
Quotations

Wikisource 
Texts

Wikiversity
Learning resources

Wiktionary 
Definitions

Wikidata 
Database