دانشنامه ایرانیکا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
دانشنامهٔ ایرانیکا
Encyclopædia Iranica
نویسنده۱۲۰۰ مشارکت‌کننده
ویراستارسرویراستار: التون دانیل
تیم ویراستار: احمد اشرف
نیکلاس سیمز-ویلیامز
کریستوفر برونر
محسن آشتیانی
منوچهر کاشف
کیومرث قرقلو
ستی رضوی
حورا یاوری
حبیب برجیان
داگمار ریدل
ناشرBibliotheca Persica Press[۱]
تاریخ نشر۱۹۸۵ تاکنون
شابک۱۵۶۸۵۹۰۵۰۴
موضوعایران‌شناسی
سبکدانشنامه
زبانانگلیسی

دانشنامهٔ ایرانیکا (به لاتین: Encyclopædia Iranica) یک پروژهٔ گروهیِ بین‌المللی و بزرگ‌ترین و جامع‌ترینِ پروژهٔ ایران‌شناختی است[۲] که در دانشگاه کلمبیا در نیویورک، ایالات متحدهٔ آمریکا، در حال انتشار است. از ابتدای فعالیت این دانشنامه یارشاطر سردبیر این دانشنامه بود ولی از ابتدای سال ۲۰۱۷ میلادی، التون دانیل به سردبیری این دانشنامه منصوب شده‌است. شورای ویراستاران متشکل از ۳۸ پژوهشگر برجستهٔ بین‌المللی از دانشگاه‌ها و مراکز علمی مختلف است که در زمینهٔ خاصی از مطالعات ایرانی صاحب‌نظرند و وظیفهٔ آن‌ها کمک به سردبیر برای انتخاب عنوان مدخل‌ها، گزینش نویسندگان هر مدخل و تهیهٔ اصول کلی برای نوشتن مدخل‌ها در زمینهٔ مورد تخصص‌شان است.[۳] احسان یارشاطر از زمان شروع به کار این نهاد تا زمان مرگ سردبیری این دانشنامه را بر عهده داشت و شورای ویراستاران ایرانیکا از پژوهشگران بین‌المللی برجسته در زمینهٔ مطالعات ایران هستند،

این دانشنامه به بررسی تاریخ و تمدن ایران در خاورمیانه، قفقاز، آسیای مرکزی و شبه‌قارهٔ هند می‌پردازد و همهٔ جنبه‌های تاریخ و فرهنگ ایران از جمله ادبیات و زبان‌های ایرانی را پوشش می‌دهد.[۳]

پیشینه[ویرایش]

هنگامی که ویرایش دوم دانشنامه اسلام منتشر شد، احسان یارشاطر از برنارد لوئیس (یکی از ویراستاران ویرایش دوم دانشنامهٔ اسلام) پرسیده بود که «چرا مدخل‌های دانشنامه اسلام در رابطه با ایران (مثل مدخل احمدشاه قاجار) این قدر کم محتوا است؟» و لوئیس پاسخ داد که با نظر یارشاطر موافق بوده و علت آن‌ها مخالفت با ایران‌شناسی نیست بلکه کمبود پژوهشگر در زمینهٔ موضوعات ایران‌شناسی است. یارشاطر می‌گوید به همین خاطر ایدهٔ نوشتن دانشنامه‌ای برای خود ایرانی‌ها به ذهنش خطور کرد تا مطالبی که برای خود ایرانی‌ها مهم است، در این دانشنامه ثبت گردد.[۴]

یارشاطر در سال ۱۹۶۹ میلادی کوشید تا دانشنامهٔ اسلام به زبان فارسی ترجمه شود ولی به‌دلیل آنکه در مورد بسیاری از موضوعات مربوط به ایران، اطلاعات این دانشنامه را ناکافی می‌دانست، در سال ۱۹۷۵ میلادی دانشنامه‌ای جدید را که ترجمه‌ای از دانشنامهٔ اسلام به‌همراه مدخل‌هایی تألیفی بود تحت عنوان دانشنامهٔ ایران و اسلام منتشر کرد که تا فعالیت آن تا جلد دهم ادامه یافت ولی با پیروزی انقلاب اسلامی ایران ادامهٔ کار متوقف شد و آخرین جلد آن را در سال ۱۹۸۰ میلادی منتشر کرد.

یارشاطر پیش‌تر در سال ۱۹۷۲ میلادی تصمیم گرفته‌بود تا دانشنامه‌ای دربارهٔ ایران و به زبان انگلیسی منتشر کند و به همین منظور با اختصاص ۲ میلیون دلار بودجه توسط امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر وقت ایران، کار دانشنامه را آغاز کرد[۵] و آن را دانشنامهٔ ایرانیکا نام نهاد که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ادامهٔ تدوین آن در ایالات متحده آمریکا دنبال گردید.[۶]

به دنبال رد پیشنهاد همکاری بنیاد دانشنامه ایرانیکا (به سرویراستاری احسان یارشاطر) با مسئولین جمهوری اسلامی، صدا و سیمای جمهوری اسلامی با تولید برنامه هجوآمیز، با توسل به افتراهای مختلف (همانند فراماسونری، صهیونیست، بهایی، مزدور CIA،...) به تخریب احسان یارشاطر و بنیاد ایرانیکا کردند که دو نفر (احمد تفضلی و علی اکبر سعیدی سیرجانی) به مقابله با مسئولین جمهوری اسلامی برخاستند که توسط تیم ترور جمهوری اسلامی ترور شدند.[۷]

بنیاد دانشنامه ایرانیکا که توسط یارشاطر تأسیس شده پس از مرگ او تلاش به اعمال حق مالکیت تکثیر خود بر این دانشنامه را کرد که با شکایت دانشگاه کلمبیا مواجه شد.[۸] این دانشگاه در شکایت خود ادعای این بنیاد نسبت به حق تکثیر ایرانیکا را دروغین خواند.[۹] بنیاد دانشنامه ایرانیکا هم در سپتامبر ۲۰۱۹ شکایتی علیه التون دنیل رئیس مرکز ایرانشناسی احسان یارشاطر در دانشگاه کلمبیا و انتشارات بریل به دادگاه تقدیم کرد.[۱۰] این بنیاد دانشگاه را متهم به محروم کردن آن از دسترسی به اسناد و دارایی‌های آن که در محدوده این دانشگاه قرار دارد کرده‌است.[۱۱][۱۲]

حامیان و ویراستاران[ویرایش]

حامیان مالی این دانشنامه دانشگاه کلمبیا و موقوفه ملی علوم انسانی هستند. این دو بنیاد پس از ده سال تأمین این پروژه، ادامهٔ کمک مالی را منوط به کمک مالی از داخل ایران کردند.[۱۳]

احسان یارشاطر تا پایان سال ۲۰۱۷ میلادی سرویراستار ایرانیکا بود ولی اکنون التون دانیل جانشین وی شده‌است. هیئت ویراستاران (شامل افرادی چون احمد اشرف و نیکلاس سیمز ویلیامز) و بیش از ۴۰ ویراستار (همانند ویلیام چیتیک) و ۱۶۵۰ پژوهنده، در تکمیل این دانشنامهٔ بزرگ مشارکت دارند.[۱۴]

جلدهای دانشنامه[ویرایش]

نخستین دفتر از دانشنامه در سال ۱۹۸۲ میلادی منتشر شد و نخستین جلد آن شامل ۸ دفتر در سال ۱۹۸۵ انتشار یافت. ۱۶ جلد دانشنامهٔ ایرانیکا تا سال ۲۰۱۲ منتشر شد. ۵ جلدِ اولِ دانشنامه هرکدام دارای ۸ جزوه[۱۵] بودند، ولی از جلد ۶ به‌بعد، هر جلد دارای ۶ دفتر است که هر ۴ ماه یک دفتر و هر ۱۸ ماه یک جلد از دانشنامه انتشار می‌یابد. همهٔ مدخل‌های چاپ‌شده به‌صورت آنلاین از طریق وبگاه www.iranicaonline.org در دسترس‌اند و افزون بر آن، حدود ۹۰۰ مدخلِ چاپ‌نشده -که در جلدهای بعدیِ دانشنامه چاپ خواهند شد- نیز به‌صورت آنلاین قابل دریافت‌اند.[۳]

دانشنامهٔ ایرانیکا، با هدف بیشترین دسترسی برای خوانندگان در سطح جهانی، به زبان انگلیسی منتشر می‌شود و احتمالاً تا زمانی که دانشنامه به پایان حرف Z برسد، تعداد جلدهای آن ۴۵ خواهد بود.[۱۶]

حرف (آغاز و انجام مدخل‌ها) سال انتشار شمارهٔ جلد
(رومی)
شمارهٔ جلد
(عددی)
ĀB – ANĀHID ۱۹۸۵ I ۱
ANĀMAKA – ĀṮĀR AL-WOZARĀʾ ۱۹۸۷ II ۲
ĀTAŠ – BEYHAQI ۱۹۸۹ III ۳
BĀYJU – CARPETS ۱۹۹۰ IV ۴
CARPETS – COFFEE ۱۹۹۲ V ۵
COFFEEHOUSE – DĀRĀ ۱۹۹۳ VI ۶
DĀRĀ(B) – EBN AL-AṮIR ۱۹۹۶ VII ۷
EBN ʿAYYĀŠ – EʿTEŻĀD-AL-SALṬANA ۱۹۹۸ VIII ۸
ETHÉ – FISH ۱۹۹۹ IX ۹
FISHERIES – GINDAROS ۲۰۰۱ X ۱۰
GIŌNI – HAREM I ۲۰۰۳ XI ۱۱
HAREM I – ILLUMINATIONISM ۲۰۰۴ XII ۱۲
ILLUMINATIONISM – ISFAHAN ۲۰۰۶ XIII ۱۳
ISFAHAN IX – JOBBĀʾI ۲۰۰۸ XIV ۱۴
KAŠḠARI, SAʿD-AL-DIN ۲۰۱۱ XV ۱۵
KASHAN – KAŠŠI, ABU ʿAMR MOḤAMMAD
KAŠŠI, ABU ʿAMR MOḤAMMAD – KÉGL, SÁNDOR
۲۰۱۲
۲۰۱۳
XVI ‏۱۶ (جزوهٔ ۱)
۱۶ (جزوهٔ ۲)

منابع[ویرایش]

  1. «Encyclopædia Iranica». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۳۱ مه ۲۰۱۲.
  2. اعتراض دانشنامهٔ ایرانیکا به آسوشیتدپرس (رادیو زمانه)
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ حیدرزاده، محمد (۱۳۹۶). «پیشگفتار مترجمان». تاریخ ماد به‌گزارش دانشنامهٔ ایرانیکا. ترجمهٔ شهرام جلیلیان و محمد حیدرزاده. اهواز: انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۴۱-۲۰۷-۳.
  4. Ehsan Yarshater in Conversation with Mandana Zandian, Jun 7, 2016 , p.167
  5. «هفتهٔ ایرانیکا» در پاریس (رادیو زمانه)
  6. [http://zamaaneh.com/azadeh/2008/05/post_108.html
  7. مصاحبه احسان یارشاطر با صدای آمریکا، برنامه پرتره، ثانیه 945 به بعد
  8. https://copyright.byu.edu/content/university-goes-offensive-over-copyright-ownership
  9. https://www.worldipreview.com/news/columbia-university-sues-over-ownership-of-encyclopedia-iranica-18465
  10. http://www.iranicaonline.org/app/webroot/uploads/pdfs/2019-09-13-complaint.pdf
  11. http://www.iranicaonline.org/pages/news
  12. https://www.independentpersian.com/node/29296/فرهنگ-و-هنر/شکایت-متقابل-بنیاد-ایرانیکا-و-دانشگاه-کلمبیا-بر-سر-مالکیت-دانشنامه-ایرانیکا
  13. جشن تولد ایرانیکای ۳۵سالهٔ ۱۳جلدی (رادیو زمانه، ۳۱ اردیبهشت ۱۳۸۷)
  14. ۱۲ تا ۱۹ اردیبهشت، هفتهٔ جهانی «ایرانیکا» (رادیو فردا)
  15. fascicle
  16. "US-funded encyclopedia revels in Iran greatness". International New York Times. Retrieved 18 October 2007.

پیوند به بیرون[ویرایش]

Encyclopædia Iranica
Author1300 named contributors
CountryUnited States
LanguageEnglish
SubjectIranistics and Greater Iran studies
GenreReference encyclopedia
PublisherEncyclopædia Iranica Foundation
Publication date
1985–present
Media type45 hardback volumes
15 volumes and 2 fascicles have been published by 2016.[1]
ISBN1-56859-050-4
OCLC59605200
Websitehttp://www.iranicaonline.org

Encyclopædia Iranica is a project whose goal is to create a comprehensive and authoritative English language encyclopedia about the history, culture, and civilization of Iranian peoples from prehistory to modern times.

Scope

The Encyclopædia Iranica is dedicated to the study of Iranian civilization in the wider Middle East, the Caucasus, Europe, Central Asia and the Indian Subcontinent. The academic reference work will eventually cover all aspects of Iranian history and culture as well as all Iranian languages and literatures, facilitating the whole range of Iranian studies research from archeology to political sciences. It is a project founded by Ehsan Yarshater in 1973 and currently carried out at Columbia University’s Center for Iranian Studies.[2][3] It is considered the standard encyclopedia of the academic discipline of Iranistics.[4]

The scope of the encyclopedia goes beyond modern Iran (also known as "Persia") and encompasses the entire Iranian cultural sphere, and far beyond. Relations of the Iranian world with other cultures (China, European countries, etc.) are also covered.[5][6]

The project has published 15 printed volumes and a half of the 16th volume, and is planning on publishing a total of up to 45 volumes. Encyclopædia Iranica is sponsored and published by the Encyclopædia Iranica Foundation. The full text of most entries is available free for on-line viewing. In a 2013 interview with BBC Persian, Yarshater stated that the completion of the project is scheduled for 2020.[7]

Staff

Ehsan Yarshater was the Founding Editor of Encyclopædia Iranica from 1973 through 2017. The current editor-in-chief is Elton Daniel. The editorial board includes, Mohsen Ashtiany, Mahnaz Moazami, and over 40 consulting editors from major international institutions doing research in Iranian Studies.[8] Former long tenured editors include Ahmad Ashraf, Christopher Brunner, Habib Borjian, Kioumars Ghereghlou, Manuchehr Kasheff, Dagmar Riedel and Houra Yavari. A growing number (over 1,300 in 2016) of scholars worldwide have contributed articles to Encyclopædia Iranica.[9]

Controversy

On March 25, 2007, the Associated Press released a news report about Encyclopædia Iranica, claiming that it is "U.S.-backed".[10] Encyclopædia Iranica published an official response, saying the report was "inaccurate and libelous", that while the National Endowment for the Humanities supports the encyclopedia, the Endowment is "an independent federal agency whose many projects are reviewed and decided upon by independent panels of scholars", not the U.S. Government, and that only a third of the encyclopedia's budget is supplied by the Endowment, not half, as the Associated Press had claimed.[11]

Many foundations, organizations, and individuals have supported Encyclopædia Iranica. The encyclopaedia has been sponsored since 1979 by the National Endowment for the Humanities, as well as the American Council of Learned Societies, Union Académique Internationale, Iran Heritage Foundation, and many other charitable foundations, philanthropic families and individuals.[12]

Reception

In a review of Volume III, Richard W. Bulliet calls Encyclopædia Iranica "not just a necessity for Iranists [but] of inestimable value for everyone concerned with the history and culture of the Middle East".[13] Ali Banuazizi, though, notes that its focus is on Iran "as perceived, analyzed, and described by its most distinguished, mainly Western, students".[14] In 1998, the journal Iranian Studies devoted a double issue (vol. 31, no. 3/4) to reviews of the encyclopædia, coming to 700 pages by 29 authors on as many subjects.[15]

Volumes

As of July 2015, the online version of the Encyclopædia Iranica has almost 7,300 entries, of which about 1,100 entries are only available on the Internet; the print edition comprises 15 volumes and fascicles XVI/1 and XVI/2.[16]

beginning and ending entries publication year volume number ISBN
ĀB – ANĀHID 1985 I
ANĀMAKA – ĀṮĀR AL-WOZARĀʾ 1987 II
ĀTAŠ – BEYHAQI 1989 III
BĀYJU – CARPETS 1990 IV
CARPETS – COFFEE 1992 V
COFFEEHOUSE – DĀRĀ 1993 VI
DĀRĀ(B) – EBN AL-AṮIR 1996 VII
EBN ʿAYYĀŠ – EʿTEŻĀD-AL-SALṬANA 1998 VIII
ETHÉ – FISH 1999 IX
FISHERIES – GINDAROS 2001 X
GIŌNI – HAREM I 2003 XI
HAREM I – ILLUMINATIONISM 2004 XII
ILLUMINATIONISM – ISFAHAN 2006 XIII
ISFAHAN IX – JOBBĀʾI 2008 XIV
KAŠḠARI, SAʿD-AL-DIN 2011 XV
KASHAN – KAŠŠI, ABU ʿAMR MOḤAMMAD
KAŠŠI, ABU ʿAMR MOḤAMMAD – KÉGL, SÁNDOR
2012
2013
XVI (fascicle XVI/1)
XVI (fascicle XVI/2)

See also

References

  1. ^ "Citing the Encyclopedia Iranica". Encyclopedia Iranica. 2013-09-16. Retrieved 2016-07-14.
  2. ^ "Iranicaonline". Retrieved 1 June 2014.
  3. ^ Banuazizi, Ali (1990). "Review of Encyclopædia Iranica by Ehsan Yarshater". International Journal of Middle East Studies. 22 (3): 370–373. doi:10.1017/s0020743800034279. JSTOR 164148.
  4. ^ "Praise from Scholars Worldwide". Encyclopædia Iranica. Retrieved 2016-07-14.
  5. ^ Boss, Shira J. (November 2003). "Encyclopedia Iranica". Columbia College Today. Archived from the original on 2016-10-18. Retrieved 2016-07-14.
  6. ^ Trompf, Garry W. (2008). "Encyclopedia Iranica - 35: A New Agenda for Persian Studies?". Iran & the Caucasus. 12 (2): 385–395. doi:10.1163/157338408X406137. JSTOR 25597382.
  7. ^ "چمدان: احسان یارشاطر 'هرگز' به ایران بازنمی‌گردد". BBC Persian. 2013-07-04. Retrieved 2016-07-14.
  8. ^ "About Iranica". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2016-07-14.
  9. ^ "Authors". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2016-07-14.
  10. ^ "U.S.-funded encyclopedia revels in Iran's greatness". CTV. 2007-03-26. Archived from the original on 2009-01-16. Retrieved 2016-07-14.
  11. ^ Ashraf, Ahmad (2007-04-05). "Official response of the Encyclopaedia Iranica to the Associated Press article of March 25, 2007 entitled "U.S.-funded encyclopedia revels in Iran's greatness"" (PDF). Encyclopedia Iranica. Archived (PDF) from the original on 2012-12-02.
  12. ^ "Sponsors". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2016-07-14.
  13. ^ Bulliet, Richard W. (1992). "Review of Encyclopædia Iranica by Ehsan Yarshater". International Journal of Middle East Studies. 24 (4): 680. JSTOR 164443.
  14. ^ Banuazizi (1990), p. 372.
  15. ^ "Review of the Encyclopedia Iranica". Iranian Studies. 31 (3/4). 1998. ISSN 0021-0862. JSTOR i401469.
  16. ^ "Citing the Encyclopædia Iranica". Encyclopaedia Iranica. 2013-09-16. Retrieved 2019-09-28.

External links