قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران
| قوهٔ قضائیهٔ جمهوری اسلامی ایران | |
|---|---|
 نشان رسمی قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران | |
| مکان | کاخ دادگستری، تهران |
| شعار | عدالت، نفس تازه میکند. |
| روش ترکیب | انتصاب از سوی رهبر |
| قدرتگرفته از | قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران |
| دوره قضاوت قاضی | ۵ سال |
| وبگاه | |
| رئیس قوه قضائیه | |
| کنونی | غلامحسین محسنی اژهای |
| از | ۱۰ تیر ۱۴۰۰ |
| معاون اول قوه قضائیه | |
| کنونی | حمزه خلیلی |
| از | ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ |
قوهٔ قضائیهٔ جمهوری اسلامی ایران، قوهای مستقل است که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت در ایران است.[۱][۲] رئیس قوهٔ قضائیه توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران بهمدت ۵ سال به این سمت منصوب میشود که باید عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبّر و مجتهد باشد. ریاست قوهٔ قضائیه را از ۱۴۰۰ غلامحسین محسنی اژهای برعهده دارد.
سیستم قضایی سراسری در ایران برای اولین بار توسط عبدالحسین تیمورتاش در زمان رضا شاه اجرا شد و با تغییرات بیشتر در دوره پهلوی دوم ایجاد شد.
پس از انقلاب ۱۳۵۷، این سیستم بسیار تغییر کرد. اکنون قانون حقوقی بر اساس قوانین اسلامی یا شرع تنظیم شده است، اگرچه بسیاری از جنبههای قانون مدنی حفظ شده و در یک سیستم حقوقی قانون مدنی ادغام شده است. طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی، قوه قضاییه در ایران «یک قدرت مستقل است». کل سیستم حقوقی - «از دیوان عالی کشور گرفته تا دادگاههای منطقه ای، تا دادگاههای محلی و انقلابی» - تحت اختیار وزارت دادگستری است، اما علاوه بر وزیر دادگستری و رئیس دیوان عالی کشور، همچنین یک رئیس قوه قضاییه منصوب جداگانه وجود دارد. لوایح مجلس مربوط به قانون اساسی توسط شورای نگهبان بررسی میشود.
در ۱ اسفند ۱۴۰۲ هک سرورها و افشای میلیونها سند محرمانه قوه قضائیه جمهوری اسلامی توسط گروه «عدالت علی» صورت گرفت.[۳][۴]
| این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است |
| نظام جمهوری اسلامی ایران |
|---|
 |
| قانون اساسی |
|
|
وظایف قوهٔ قضائیه
[ویرایش | اشتراکگذاری]- رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین میکند.
- احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع
- نظارت بر حسن اجرای قوانین
- کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمان و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام
- اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمان[۵]
ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری
[ویرایش | اشتراکگذاری]رؤسای قوهٔ قضائیهٔ ایران پس از انقلاب اسلامی
[ویرایش | اشتراکگذاری]| # | رئیس دیوان عالی کشور | بازه | دوره | وزیر دادگستری | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| از | تا | |||||
| ۱ | سید مهدی سجادیان[۶] |  |
۱۵ فروردین ۱۳۵۸ | ۴ اسفند ۱۳۵۸ | یک دوره ناتمام | اسدالله مبشری |
| # | رئیس دیوان عالی کشور و شورای عالی قضایی | بازه | دوره | رهبر | ||
| از | تا | |||||
| ۲ | سید محمد حسینی بهشتی |  |
۴ اسفند ۱۳۵۸ | ۷ تیر ۱۳۶۰ | یک دوره ناتمام[۷] |
سید روحالله خمینی |
| ۳ | سید عبدالکریم موسوی اردبیلی |  |
۸ تیر ۱۳۶۰ | ۲۳ مرداد ۱۳۶۸ | دو دوره ناتمام[۸] | |
| # | رئیس قوهٔ قضائیهٔ ایران | بازه | دوره | رهبر | ||
| از | تا | |||||
| ۴ | محمد یزدی | .jpg) |
۲۴ مرداد ۱۳۶۸ | ۲۳ مرداد ۱۳۷۸ | دو دوره | سید علی خامنهای |
| ۵ | سید محمود هاشمی شاهرودی |  |
۲۴ مرداد ۱۳۷۸ | ۲۳ مرداد ۱۳۸۸ | دو دوره | |
| ۶ | صادق لاریجانی | _(crop_of_Sadeq_Larijani).jpg) |
۲۴ مرداد ۱۳۸۸ | ۱۶ اسفند ۱۳۹۷ | دو دوره ناتمام | |
| ۷ | سید ابراهیم رئیسی |  |
۱۶ اسفند ۱۳۹۷ | ۱۰ تیر ۱۴۰۰ | یک دوره ناتمام | |
| ۸ | غلامحسین محسنی اژهای |  |
۱۰ تیر ۱۴۰۰ | در حال تصدی | ||
معاونان اول قوهٔ قضائیهٔ ایران
[ویرایش | اشتراکگذاری]معاون اول قوه قضائیه همان قائممقام رئیس است و از نظر سازمانی معاونت مستقلی ندارد. در حال حاضر حمزه خلیلی این سمت را در اختیار دارد.
- محمدهادی مروی (۱۳۷۸–۱۳۸۳)
- سید ابراهیم رئیسی (۱۳۸۳–۱۳۹۳)
- غلامحسین محسنی اژهای (۱۳۹۳–۱۴۰۰)
- محمد مصدق کهنموئی (۱۴۰۰–۱۴۰۲)
- حمزه خلیلی (۱۴۰۳-اکنون)
تشکیلات قضایی در ایران
[ویرایش | اشتراکگذاری]
از جمله دستگاههای زیر نظر قوهٔ قضاییه در ایران ارگان ها و سازمان های نامبرده در زیر است که اکثر نهادهای نامبرده تحت عنوان شورای عالی قوهقضائیه بهصورت هفتگی تشکیل جلسه میدهند.[۵]
- دادگاه نخستین (حقوقی و کیفری و دادگاه های صلح)
- دادگاه تجدید نظر
- دیوان عالی کشور
- دادستانی کل کشور
- دادسرا و دادگاه عالی انتظامی قضات
- دادگاه ویژه روحانیت
- دادگاه انقلاب
- دیوان عدالت اداری
- سازمان قضایی نیروهای مسلح
- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
- دادگستری استانها
- سازمان پزشکی قانونی
- سازمان بازرسی کل کشور
- سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور
- معاونت حقوقی قوه قضائیه[۹]
- شوراهای حل اختلاف
- شورای عالی نظارت
دیگر نهادهای تابعه نیز عبارتند از: روزنامه رسمی، خبرگزاری میزان، پژوهشگاه قوه قضائیه، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه (موکم).
معاونتها
[ویرایش | اشتراکگذاری]معاون اول قوه قضائیه همان قائممقام رئیس است و از نظر سازمانی معاونت مستقلی ندارد. در حال حاضر حمزه خلیلی این سمت را به عهده دارد.[۱۰]
همچنین رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور هم یکی دیگر از معاونان قوهٔ قضائیه محسوب میشود.
سایر معاونان در تشکیلات سازمانی معاونت دارند که در جدول فهرست شدهاند:[۱۱]
| عنوان | نقش و توضیحات | فعلی |
|---|---|---|
| معاونت حقوقی و امور مجلس | ادارهٔ کل تدوین لوایح و امور مجلس ادارهٔ کل امور حقوقی مدیریت نظارت بر وکلا، کارشناسان، مشاوران و مترجمان رسمی مسابقات فقهی |
مهدی هادی[۱۲] |
| معاونت راهبردی و فناوری | ادارهٔ کل تشکیلات و طبقهبندی مشاغل ادارهٔ کل بهبود روشها و فرایندها |
سید محمد صاحبکار خراسانی |
| معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی | حمیدرضا موحدی | |
| معاونت امور بینالملل و حقوق بشر | ناصر سراج | |
| معاونت آمار و فناوری اطلاعات | محمد کاظمیفرد | |
| معاونت مالی، پشتیبانی و عمرانی | ابراهیم شاهرخیان | |
| معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم | مهدی امیری اصفهانی | |
معاونت حقوقی قوه قضائیه
[ویرایش | اشتراکگذاری]معاونت حقوقی قوه قضائیه از معاونتهای قوه قضائیه است که طبق اصل ۱۵۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تهیه لوایح قضایی را تحت نظارت رئیس قوه قضائیه بر عهده دارد[۱۳] از وظایف این معاونت ارسال لوایح قضایی به مجلس، دفاع از دعاوی له یا علیه دستگاه قضایی، آسیبشناسی قوانین، پاسخ به استعلامات قضایی، ترجمه رسمی مدارک، روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران و … است.
افراد منصوب
[ویرایش | اشتراکگذاری]- علی رازینی مرداد ۱۳۸۸ - شهریور ۱۳۹۳[۱۴]
- ذبیحالله خدائیان شهریور ۱۳۹۳ - اردیبهشت ۱۳۹۸[۱۵]
- محمد مصدق کهنموئی اردیبهشت ۱۳۹۸ - تیر ۱۴۰۰[۱۶]
- نورالله قدرتی شهریور ۱۴۰۰ - دی ۱۴۰۱[۱۷]
- سید بهزاد پورسید دی ۱۴۰۱ - مرداد ۱۴۰۴[۱۸]
- مهدی هادی مرداد ۱۴۰۴ تاکنون
نیروی انسانی
[ویرایش | اشتراکگذاری]تعداد کارمندان این نهاد در سال ۱۳۹۷ بالغ بر ۸۷٬۹۸۶ نفر برآورد شده است که از این تعداد، ۵۶٬۲۳۳ نفر به عنوان نیروی رسمی، ۱۹٬۵۹۸ نفر در قالب نیروی پیمانی و مابقی، به عنوان نیروی قراردادی مشغول به کار میباشند.[۱۹]
برنامهٔ توسعهٔ قضایی
[ویرایش | اشتراکگذاری]یکی از برنامههای قوهٔ قضائیه تحت عنوان توسعهٔ قضایی تدوین لوایح قضایی بوده است که در حوزهٔ معاونت حقوقی قوه قضائیه مشغول به انجام آن بودهاند از جمله معاونان متصدی این مقام:
- علی رازینی ۱۳۸۸-۱۳۹۳[۲۰]
- ذبیحالله خدائیان ۱۳۹۳-اردیبهشت ۱۳۹۸[۲۱]
- محمد مصدق کهنموئی اردیبهشت ۱۳۹۸-تیر ۱۴۰۰[۱۶]
- نورالله قدرتی شهریور ۱۴۰۰-دی ۱۴۰۱
- سید بهزاد پورسید دی ۱۴۰۱-مرداد ۱۴۰۴
- مهدی هادی مرداد ۱۴۰۴ تاکنون
لایحههای مصوب عبارتند از:
- لایحهٔ قانون مجازات اسلامی (کلیات، حدود، قصاص و دیات) که تحت عنوان قانون مجازات اسلامی در سال ۱۳۹۲ به تصویب نهایی مجلس رسید.[۲۲]
- لایحهٔ آیین دادرسی کیفری که تحت عنوان قانون اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری در سال ۱۳۹۴ پس از ارسال معاونت حقوقی قوهٔ قضائیه که ذبیحالله خدائیان عهدهدار این سمت بود ارسال و به تصویب مجلس رسید.[۲۳]
- لایحهٔ رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان؛ بعداً در قالب موادی از قانون مجازات اسلامی و قانون آیین دادرسی کیفری به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.
- لایحهٔ پیشگیری از وقوع جرم که تحت عنوان قانون پیشگیری از وقوع جرم در سال ۱۳۹۴ به تصویب مجلس رسید.[۲۴]
- لایحهٔ جرائم رایانهای که تحت عنوان قانون جرایم رایانهای در سال ۱۳۸۸ به تصویب مجلس رسید.[۲۵]
- قانون اصلاح قانون بیمهٔ اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسیلهٔ نقلیهٔ موتوری زمینی مصوب ۱۳۴۷ که در سال ۱۳۸۷ به تصویب مجلس رسید.[۲۶]
- قانون شوراهای حل اختلاف که ابتدا در سال ۱۳۸۷ برای اجرای آزمایشی به تصویب مجلس رسید و نهایتاً در سال ۱۳۹۴ به تصویب نهایی رسید.[۲۷]
- لایحهٔ نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی که تحت عنوان قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی در سال ۱۳۹۴ به تصویب مجلس رسید.[۲۸]
- لایحهٔ حمایت از خانواده که تحت عنوان قانون حمایت از خانواده در سال ۱۳۹۱ به تصوب مجلس رسید.[۲۹]
- لایحهٔ پیشفروش ساختمان که تحت عنوان قانون پیشفروش ساختمان در سال ۱۳۸۹ به تصویب مجلس رسید.[۳۰]
- لایحهٔ آیین دادرسی دیوان عدالت اداری که تحت عنوان قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۹۲ به تصویب مجلس رسید.[۳۱]
- لایحهٔ نظارت انتظامی بر رفتار قضایی قضات که تحت عنوان قانون نظارت بر رفتار قضات در سال ۱۳۹۰ به تصویب مجلس رسید.[۳۲]
- لایحهٔ پیشگیری و مبارزه با جرائم مواد مخدر و روانگردان که تحت عنوان اصلاحیهٔ قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر در سال ۱۳۸۹ به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسید.[۳۳]
- لایحهٔ حمایت از کودکان و نوجوانان که تحت عنوان قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در سال ۱۳۹۷ در زمان تصدی ذبیحالله خدائیان بعنوان معاون حقوقی قوهٔ قضائیه به مجلس ارسال و در حال تصویب در مجلس میباشد.[۳۴]
- لایحهٔ اصلاح قانون آیین دادرسی مدنی
- لایحهٔ اصلاح قانون تعزیرات حکومتی
- لایحهٔ تجارت
- لایحهٔ آیین دادرسی تجاری
- لایحهٔ اصلاح قانون صدور چک
- لایحهٔ تشکیلات قضایی دادگستری و دیوانعالی کشور
- لایحهٔ قضازدایی و حذف برخی از عناوین مجرمانه از قوانین
- لایحهٔ تبدیل سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی به سازمان اجرای احکام کیفری
- لایحهٔ اداری
- لایحهٔ وکالت دادگستری
- لایحهٔ مجازاتهای اجتماعی جایگزین زندان
- لایحهٔ تشکیل مرکز داوری و میانجیگری ایران
- لایحهٔ حمایت از بزهدیدگان
- لایحهٔ رسیدگی به جنایات بینالمللی
- لایحهٔ پلیس قضایی
در مجلس دهم هشت لایحه در دستور بررسی قرار دارد که عبارتند از لایحهٔ قانون تجارت، لایحهٔ آئین دادرسی تجاری، لایحهٔ اصلاح قانون آیین دادرسی مدنی، لایحهٔ حمایت از کودکان و نوجوانان، لایحهٔ تشکیل پلیس قضایی، لایحهٔ جامع وکالت، لایحهٔ حمایت از مالکیت صنعتی و لایحهٔ قضازدایی و حذف برخی عناوین مجرمانه از قوانین[۳۵]
انتقادها و مسائل حقوق بشر
[ویرایش | اشتراکگذاری]اعدام زندانیان سیاسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در سالهای آغازین و پرآشوب تر جمهوری اسلامی، تعداد زیادی از زندانیان سیاسی اعدام شدند. در سال ۱۳۵۷ بیش از ۸۰۰ نفر اعدام شدند. بین سالهای ۱۳۵۹ و ۱۳۶۴، ۷۹۰۰ نفر اعدام شدند.[۳۶][۳۷] در سال ۱۳۶۷، اعدام دسته جمعی زندانیان سیاسی با اعدام بین ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ زندانی انجام شد.[۳۸][۳۹] اکثریت قریب به اتفاق اعدام شدگان (۹۰٪) زندانیان سیاسی بودند، اگرچه بسیاری از اعدامها تحت حمایت جرایمی مانند «قاچاق مواد مخدر»، «تروریسم» یا «لواط» انجام شد.
اعدام افراد زیرسن قانونی و کودکان
[ویرایش | اشتراکگذاری]ایران به عنوان یک کشور عضو کنوانسیون بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) و کنوانسیون حقوق کودک (CRC)، متعهد شده است که کسی را به جرم ارتکابی در سن کمتر از ۱۸ سال اعدام نکند، اما همچنان به اجرای چنین اعدامهایی ادامه میدهد و یکی از تنها شش کشوری است که در جهان چنین عملی را انجام میدهد.[۴۰][۴۱] مطابق ماده ۶ قانون مجازات بینالمللی حقوق مدنی (ICCPR)، «مجازات اعدام برای جرایمی که توسط اشخاص زیر هجده سال ساخته شده مجازات نخواهد بود».
روشهای قانونی اعدام حلق آویز کردن، تیرباران، سنگسار، گردن زدن و پرتاب از بلندی است. با این حال، در عمل فقط حلق آویز توسط مقامات تأیید میشود (گروههای تیراندازی برای بسیاری از جنایات نظامی / سیاسی تا دهه ۱۳۷۰ مورد استفاده قرار میگرفتند). سوابق کمی در مورد قمه زنی یا پرتاب اعدامها وجود دارد. سنگسار به ندرت مورد استفاده قرار میگرفت، اما در سالهای اخیر در عمل به عنوان مجازات برداشته شده است. در سال ۱۳۹۰، قانون مجازات اصلاح شد تا سنگسار به عنوان مجازات رسماً حذف شود (اگرچه از نظر فنی هنوز هم میتواند در شرایط نامشخص اعمال شود). اگر جرم جدی بود، اعدام میتوانست در ملا عام و در محل جنایت انجام شود.
نابرابری جنسیتی
[ویرایش | اشتراکگذاری]به گزارش سازمان حقوق بشر ایران در سال ۱۴۰۳، دو سال پس از آغاز جنبش زن، زندگی، آزادی، جمهوری اسلامی بالاترین آمار سالانه اعدام زنان در ۱۷ سال اخیر را ثبت کرد و ۳۱ زن در زندانهای ایران اعدام شدند. این آمار، از زمان آغاز ثبت اعدامها توسط این سازمان در ۱۳۸۷، بیسابقه بوده است.[۴۲]
نمونه ای از نابرابری جنسیتی در سیستم حقوقی ایران (و بهطور کلی قانون شریعت) این است که مردان دو برابر زنان دیه دریافت میکنند. گرچه در برخی شرایط این واقعیت دارد، تقریباً همیشه دیه بین قربانی (یا خانواده اش) و خانواده مرتکب مذاکره میشود. در نتیجه، بهطور کلی مقدار دیه داده شده با مقدار «رسمی» متفاوت است و در عمل زنان دیه مساوی دریافت میکنند. در سال ۱۳۸۸، ایران رسماً دیه را در موارد بیمه برابر کرد.
بیعدالتی و عدم رسیدگی درست به پروندهها
[ویرایش | اشتراکگذاری]در اصل این ناداوریها با انتصاب صادق خلخالی به عنوان رئیس و حاکم شرع دادگاههای انقلاب آغاز میگردد. او در زمانی که این عنوان را دارا بود بیش از ۵۰۰ نفر از مقامات دولتی و نظامی از جمله امیرعباس هویدا و نادر جهانبانی را با حکم های دروغین و گاها بدون حکم اعدام کرد. خلخالی گاهی اوقات با دادن اتهاماتی که آن شخص مرتکب نشده شخص مورد نظر را با پسوند مفسد فی الارض اعدام میکرد؛ او به دروغ نادر جهانبانی را متهم به فساد مالی و عباسعلی خلعتبری را به دفن کردن تفاله اتمی در زمین کرده بود.[۴۴] او همچنین تجاوز به زندانیان مرد و زن را آزاد و زنان زندانی را با پاسدارها صیغه میکرد.[۴۵] او سپس در جریان شورش کردها به سنندج رفت و حکم اعدام ۹۴ نفر را صادر کرد. او سپس توسط بهشتی از سمت خود برکنار و سپس به عنوان رئیس ستاد مبارزه با مواد مخدر مشغول به کار شد و آن جا هم دست به اعدامهای گسترده زد که پس از مرگ خمینی از عرصه سیاست کنار رفت و غائله اعدامهای او به اتمام رسید.
اعدام های گروهی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در نظام جمهوری اسلامی ایران، اعدامهای گروهی، از جمله، بر ضد زندانیان عقیدتی و سیاسی…، انجام میشود.[۴۶]
فساد مالی
[ویرایش | اشتراکگذاری]پرونده فساد اکبر طبری یکی از بارزترین نمونه های فساد در ایران است.[۴۷] این پرونده با متهم ردیف اول آن یعنی «اکبر طبری» شناخته میشود.[۴۸] اکبر طبری مدیرکل سابق امور مالی و معاون اجرایی سابق قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران به ترتیب در دوران ریاست سید محمود شاهرودی و صادق لاریجانی بر قوه قضائیه؛ و عضو سابق هیئت رئیسه فدراسیون کنگ فو و هنرهای رزمی بودهاست.
ارتداد
[ویرایش | اشتراکگذاری]اگرچه در ایران رسماً جرم محسوب نمیشود، اما در برخی موارد افراد میتوانند به جرم ارتداد مورد پیگرد قانونی قرار گیرند. مجازات اعدام برای مردان و حبس ابد برای زنان است. برای جرایم سیاسی نیز استفاده شده است.
در آبان ۱۳۸۱، هاشم آغاجاری، استاد دانشگاه و از جانبازان جنگ ایران و عراق، پس از سخنرانی در گفتگو با ایرانیان مبنی بر «پیروی کورکورانه» از روحانیون، به جرم ارتداد متهم و سپس به اعدام محکوم شد. اما پس از طوفان اعتراضات مردم عمومی، سیاستمداران اصلاح طلب و مدافعان حقوق بشر، این حکم بعداً به سه سال حبس تعویض شد و آغاجاری طی چند ماه مشروط شد. محکومیتهای ارتداد گاهی نه تنها به دلیل چشم پوشی آشکار از دین به دنیا آمدن فرد، بلکه همچنین به دلیل انتقاد از حکومت روحانیت (مانند مورد آغاجاری)، بدنام کردن اسلام، تغییر دین از اسلام، تلاش برای دور کردن دیگران از اسلام، و سایر دلایل. بدین ترتیب، تعریف قانونی ارتداد منوط به تفسیر فردی قاضی است. تعریف سنتی دین گریزی فقط مربوط به کسانی است که در یکی از ادیان قانونی شناخته شده متولد شدهاند - اسلام، یهودیت، مسیحیت و آیین زرتشت. به عنوان مثال، آیین بهائی از نظر قانونی به رسمیت شناخته نشده است و پیروان آن دین به موجب فضول مرتد قلمداد میشوند.
اصلاحات
[ویرایش | اشتراکگذاری]بسیاری از ایرانیان خواستار اصلاحات لازم در سیستم قضایی، در درجه اول در سیستم زندان (مانند ضرب و شتم) و زندانیان سیاسی هستند.
سیاستمداران اصلاح طلب در گذشته سعی در به چالش کشیدن مجازات اعدام و همچنین اجرای قانون در مورد استفاده غیرقانونی از شکنجه در زندانها داشتهاند. روزنامه نگاران و مدافعان حقوق بشر در ایران که سعی در آگاهی بخشی از این موضوعات دارند، معمولاً مانند اکبر گنجی، به زندان و مجازات اعدام محکوم میشوند.[۴۹][۵۰] در ۲۷ آذر ۱۳۸۲، رئیسجمهور محمد خاتمی اظهار داشت، «من مجازات اعدام را دوست ندارم، اگرچه اگر یک مورد وجود داشته باشد که باید اعدام شود، عادلانهترین پرونده برای صدام خواهد بود. اما من هرگز چنین آرزویی نمیکنم.»
با توجه به قدرت و دامنه نهادهای ولایت فقیه (ولایت روحانیت)، که شامل شورای نگهبان و دفتر رهبری و همچنین قوه قضائیه است، نهادهای منتخب مانند مجلس و دفتر رئیسجمهور اغلب به دلیل قانون اساسی بودن قادر به اعتراض نیستند.
هک سرورهای قوه قضائیه
[ویرایش | اشتراکگذاری]افشای میلیونها سند محرمانه قوه قضائیه جمهوری اسلامی توسط گروه «عدالت علی» صورت گرفت. در ۱ اسفند ۱۴۰۲ این گروه اعلام کرد به سامانه مدیریت پروندههای قضایی دست پیدا کرده که برخی از اسناد محرمانه به دست آمده به جلسه شورای امنیت و بررسی ابعاد امنیتی پس از کشته شدن مهسا امینی مربوط است که میراحمدی نامهای برای دیگر مقامات نظامی، امنیتی ارسال کرده که در آن تأکید کرده نباید در این باره تجمعهای خیابانی شکل بگیرد.[۵۱] در یک سند دیگر قوه قضائیه جمهوری اسلامی در اوایل خیزش و اعتراضهای ۱۴۰۱، ۶۶ خبرنگار و روزنامهنگار را دستگیر کرده بود که از این تعداد ۳۸ نفر در تهران و ۲۸ تن در شهرهای دیگر بازداشت شدند.[۳][۴]
سازمانهای زیردست
[ویرایش | اشتراکگذاری]برخی از سازمانهای زیردست قوه قضائیه عبارتند از:
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]پیوندها به بیرون
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]
- ↑ اصل یک صد پنجاه و ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
- ↑ «دیدبان حقوق بشر به انتصاب ابراهیم رئیسی از مسئولان اعدامهای دهه شصت واکنش نشان داد». صدای آمریکا. ۲۰۱۹-۰۳-۰۸. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «گروه هکری «عدالت علی» از هک قوه قضاییه و دسترسی به اطلاعات ۳ میلیون پرونده خبر داد». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۴-۰۲-۲۲. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «نفوذ گروه هکری عدالت علی به سرورهای قوه قضاییه: جزییات سه میلیون پرونده را به دست آوردیم». صدای آمریکا. ۲۰۲۴-۰۲-۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 ایران، عصر (۲۰۱۴-۰۶-۱۷). «ديوان عالي و دادستاني كل كشور چه وظايفي دارند؟». عصر ایران. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ امین, سیدحسن (1385). "ناصر یگانه: آخرین رئیس دیوان عالی کشور رژیم پهلوی". حافظ (38): 22–23. Retrieved 2019-03-09.
- ↑ ترور شد
- ↑ با بازنگری در قانون اساسی و برچیده شدن شورای عالی قضایی، از اختیارات و اهمیت سمت «ریاست دیوان عالی کشور» کاسته شد و سمتی با نام «ریاست قوهٔ قضائیه» به عنوان بلندپایهترین مقام قضایی ایران ایجاد گردید.
- ↑ جهان، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و. «با سازمانها و نهادهای تابع قوه قضاییه آشنا شویم». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان. دریافتشده در ۲۰۱۶-۱۰-۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «حجه الاسلام محمد مصدق معاون اول قوه قضاییه شد». ایسنا.
- ↑ «پرتال جامع قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران». بایگانیشده از اصلی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۹. دریافتشده در ۹ مارس ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «معاون حقوقی قوه قضاییه منصوب شد - ایرنا». www-irna-ir.cdn.ampproject.org. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ shora-gc.ir، پایگاه اطلاع رسانی شورای نگهبان- (۲۰۱۱-۰۲-۰۹). «اصل یکصد و پنجاه و هشتم». fa. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «تودیع-و-معارفه-معاون-حقوقی-قوه-قضائیه-برگزار-شد».
- ↑ «خداحافظی-تویسرکانی-از-سازمان-ثبت-اسناد-تغییر-معاون-حقوقی-قوه-قضاییه-با-حکم-آیت-الله-رئیسی».
- 1 2 «مراسم تودیع و معارفه معاون حقوقی قوه قضاییه». خبرگزاری میزان. ۲۰۱۹-۰۴-۲۹. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «لیست وکلای کیفری در مشهد». ۲۰۲۶. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ ««پورسید» معاون حقوقی قوه قضائیه شد/ «قدرتی» به دیوان عالی کشور رفت». farsnews.ir. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ جزئیات تعداد کارمندان دولت در سال ۹۷ خبرگزاری تسنیم
- ↑ «تودیع و معارفه معاون حقوقی قوه قضائیه برگزار شد».
- ↑ «خداحافظی-تویسرکانی-از-سازمان-ثبت-اسناد-تغییر-معاون-حقوقی-قوه-قضاییه-با-حکم-آیت-الله-رئیسی».
- ↑ «تأیید-دائمی-شدن-قوانین-مجازات-اسلامی-و-آیین-دادرسی-کیفری-توسط-شورای-نگهبان».
- ↑ میزان، خبرگزاری (۲۰۱۸-۰۸-۱۰). «آخرین وضعیت لوایح قضایی/ همچون دادگاه اطفال و نوجوانان نیازمند پلیس اطفال هستیم/تدوین لایحه مبارزه با راهزنی دریایی/ در مبازه با جرائم تروریستی نیازمند دادرسی افتراقی هستیم». خبرگزاری میزان. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۲۲ فوریه ۲۰۱۴. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۲ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ [پیوند مرده]
- ↑ میزان، خبرگزاری (۲۰۱۸-۰۸-۰۵). «تصویب لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان آثار مثبتی در حمایت از اطفال و نوجوانان دارد». خبرگزاری میزان. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ TABNAK، تابناک | (۲۰۱۶-۱۲-۱۰). «8 لايحه قضايي ناتمام؛ منتظر تصويب در مجلس دهم». تابناک | TABNAK. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ غفوری آذر، بابک (۲۰۲۳-۰۲-۱۶). «اعدامهای سال ۱۳۶۰؛ غبارروبی از یک پرونده فراموششده». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۵-۰۹.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Uncovering the 1981 Massacre in Iran -Javaid Rehman (The UN Special Rapporteur), retrieved 2024-05-09
- ↑ «صد فعال و دانشگاهی خواستار شناسایی اعدامهای ۶۷ به عنوان جنایت علیه بشریت شدند». BBC News فارسی. ۲۰۱۶-۰۹-۰۸. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ کوروشی، جواد (۲۰۱۶-۰۹-۰۷). «پسلرزههای انتشار فایل صوتی آیتالله منتظری». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد (2021-11-25). "Iran: UN experts say executions of child offenders must stop". ohchr.org (in English).
- ↑ عفو بین الملل (۲۰۲۵-۰۴-۲۹). «گزارش سالانه حقوق بشر ایران ـ سال میلادی ۲۰۲۴». fa.amnesty.org. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «زنان و مجازات اعدام در ایران: دریچهای به آسیبشناسی جنسیتی مجازات مرگ». iranhr.net. سازمان حقوق بشر ایران. ۲۰۲۴-۰۱-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Highest to Lowest. World Prison Brief (WPB). Use dropdown menu to choose lists of countries by region, or the whole world. Use menu to select highest-to-lowest lists of prison population totals, prison population rates, percentage of pre-trial detainees / remand prisoners, percentage of female prisoners, percentage of foreign prisoners, and occupancy rate. Column headings in WPB tables can be clicked to reorder columns lowest to highest, or alphabetically. For detailed information for each country click on any country name in lists. See also the WPB main data page and click on the map links and/or the sidebar links to get to the region and country desired.
- ↑ مسعود بهنود (۱۱ می ۲۰۲۲). «هزارداستان- استدلال نوع خلخالی». یوتیوب.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ منوچهر پروین (۲۰۰۴). Cry for my revolution, Iran. Ibex Publishers, Inc (Google Books). دریافتشده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «بازگشت به تاریخ، رواج اعدامهای سیاسی و گروهی». voanews.
- ↑ «اکبر طبری: اگر میخواستم حاضر بودند کل لواسان را به نامم کنند». BBC News فارسی. ۲۱ خرداد ۱۳۹۹. بایگانیشده از اصلی در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «رونمایی از باندِ اکبر طبری؛ از غلامرضا منصوری قاضی لواسان تا نیاز آذری». کبنانیوز. دریافتشده در ۸ ژوئن ۲۰۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «با اکبر گنجی از قتل های زنجيره ای تا جنبش دمکراسی خواهی». BBC News فارسی. ۲۰۱۰-۰۱-۱۱. دریافتشده در ۲۰۲۳-۱۰-۲۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «راسخون». بایگانیشده از اصلی در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۰. دریافتشده در ۱۴ آوریل ۲۰۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ فردا، رادیو. «یک گروه هکری از دستیابی به «میلیونها» سند محرمانه قوه قضائیه خبر داد». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۲.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
