پرش به محتوا

دات‌نت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
.NET
توسعه‌دهنده(ها)بنیاد دات‌نت و جامعهٔ متن‌باز
انتشار اولیه۲۷ ژوئن ۲۰۱۶؛ ۹ سال پیش (۲۰۱۶-27}})
مخزن
نوشته‌شده باC#، C++ و C
سیستم‌عاملچندسکویی: ویندوز، لینوکس، مک‌اواس، اندروید، آی‌اواس
پلت‌فرمIA-32، x86-64، ARM (۶۴ بیتی)، Power ISA، IBM Z و LinuxONE (s390x)[۱]
جایگزین برایچارچوب دات‌نت
نوعچارچوب نرم‌افزاری
مجوزپروانه ام‌آی‌تی[۲]
وبگاه

دات‌نت (به انگلیسی: .NET، و در گذشته .NET Core) یک چارچوب نرم‌افزاری رایگان، متن‌باز و مدیریت‌شده برای سیستم‌عامل‌های ویندوز، لینوکس و مک‌اواس است.[۳] این پلتفرم، جانشین چندسکویی[۴] چارچوب دات‌نت محسوب می‌شود.[۵] پروژهٔ دات‌نت عمدتاً توسط کارکنان مایکروسافت و از طریق بنیاد دات‌نت توسعه داده می‌شود و تحت پروانه ام‌آی‌تی منتشر شده است.[۲]

نسخه‌های جدید پلتفرم دات‌نت معمولاً سالانه و در ماه نوامبر منتشر می‌شوند. در حال حاضر، جدیدترین نسخه پایدار، دات‌نت ۹ است که در نوامبر ۲۰۲۴ منتشر شد، در حالی که نسخه فعلی با پشتیبانی بلندمدت (LTS)، دات‌نت ۸ است که در نوامبر ۲۰۲۳ منتشر شد و تا نوامبر ۲۰۲۶ پشتیبانی خواهد شد.[۶]

تاریخچه

[ویرایش]

در اواخر دهه ۱۹۹۰، مایکروسافت توسعه یک محیط زمان‌اجرا برای کدهای مدیریت‌شده و یک زبان برنامه‌نویسی جدید (سی‌شارپ) را آغاز کرد که مجموعاً به عنوان «پلتفرم دات‌نت» معرفی شدند. هسته اصلی این پلتفرم، چارچوب دات‌نت بود که شامل زمان‌اجرا و کتابخانه‌های نرم‌افزاری می‌شد.

در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۴، مایکروسافت دات‌نت کور (.NET Core) را به عنوان جانشین متن‌باز و چندسکویی[۷] و جانشین[۸] چارچوب دات‌نت معرفی کرد. همزمان، کد منبع زمان‌اجرای CoreCLR[۹] و کل کتابخانه‌های دات‌نت کور را منتشر کرد و اعلام کرد که این پروژه تحت نظارت بنیاد دات‌نت و با یک مدل توسعه متن‌باز به سبک "بازار" (Bazaar) پیش خواهد رفت. میگل دو ایکازا، دات‌نت کور را «نسخه‌ای بازطراحی‌شده از دات‌نت بر پایه نسخه‌ای ساده‌شده از کتابخانه‌های کلاس» توصیف کرد.[۱۰]

.NET Core ۱.۰ در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۶ منتشر شد،[۱۱] همراه با ویژوال استودیو ۲۰۱۵ به‌روزرسانی ۳ که امکان توسعه با دات‌نت کور را فراهم می‌کرد.[۱۲]

.NET Core 2.0 در ۱۴ اوت ۲۰۱۷، همراه با ویژوال استودیو ۲۰۱۷ نسخه ۱۵.۳، ASP.NET Core 2.0 و Entity Framework Core 2.0 عرضه شد.[۱۳]

.NET Core 3 در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۹ منتشر شد.[۱۴] این نسخه پشتیبانی از توسعه برنامه‌های دسکتاپ ویندوز را اضافه کرد.[۱۵]

در نوامبر ۲۰۲۰، مایکروسافت .NET 5.0 را منتشر کرد.[۱۶] پسوند «کور» (Core) حذف شد و از نسخه ۴.۰ صرف‌نظر شد تا با نسخه‌های ۴.x چارچوب دات‌نت اشتباه گرفته نشود.

پس از آن، مایکروسافت به انتشار سالانه نسخه‌های جدید ادامه داد: .NET 6 در نوامبر ۲۰۲۱،[۱۷] .NET 7 در نوامبر ۲۰۲۲،[۱۸] .NET 8 در نوامبر ۲۰۲۳،[۱۹] و .NET 9 در نوامبر ۲۰۲۴.[۲۰]


پشتیبانی از زبان‌ها

[ویرایش]
دات‌نت از زیرساخت زبان مشترک (CLI) استفاده می‌کند، بنابراین می‌تواند از چندین زبان برنامه‌نویسی پشتیبانی کند.

دات‌نت به طور کامل از زبان‌های سی‌شارپ (C#) و اف‌شارپ (F#) و همچنین C++/CLI (از نسخه ۳.۱ و فقط در ویندوز) پشتیبانی می‌کند.[۲۱]

ویژوال بیسیک دات‌نت (VB.NET) روی دات‌نت کامپایل و اجرا می‌شود، اما تا پیش از دات‌نت ۵، زمان‌اجرای ویژوال بیسیک (Visual Basic Runtime) در آن پیاده‌سازی نشده بود. مایکروسافت ابتدا اعلام کرد که این پشتیبانی در دات‌نت کور ۳ ارائه می‌شود، اما سرانجام این قابلیت در دات‌نت ۵ محقق شد.[۲۲][۲۳]

معماری

[ویرایش]

دات‌نت از سناریوهای چندسکویی زیر پشتیبانی می‌کند: برنامه‌های وب ASP.NET Core، برنامه‌های کنسول و خط فرمان، کتابخانه‌ها و برنامه‌های پلتفرم جهانی ویندوز (UWP). تا پیش از دات‌نت کور ۳.۰، این پلتفرم از ویندوز فرمز و WPF که رابط کاربری گرافیکی استاندارد برای نرم‌افزارهای دسکتاپ در ویندوز هستند، پشتیبانی نمی‌کرد.[۲۴] با این حال، از دات‌نت کور ۳ به بعد، پشتیبانی از این فناوری‌ها نیز اضافه شد.[۲۵]

دات‌نت از بسته‌های NuGet استفاده می‌کند. برخلاف چارچوب دات‌نت که از طریق Windows Update به‌روزرسانی می‌شد، دات‌نت در ابتدا تنها از طریق مدیر بسته خود به‌روزرسانی‌ها را دریافت می‌کرد.[۲۴] اما از دسامبر ۲۰۲۰، به‌روزرسانی‌های دات‌نت نیز از طریق Windows Update توزیع می‌شوند.[۲۶]

دو جزء اصلی دات‌نت عبارتند از CoreCLR و CoreFX که قابل مقایسه با زمان‌اجرای زبان مشترک (CLR) و کتابخانه کلاس پایه (FCL) در چارچوب دات‌نت هستند.[۲۷]

CoreCLR به عنوان پیاده‌سازی سیستم اجرای مجازی (VES)، یک زمان‌اجرا (runtime) و ماشین مجازی کامل برای اجرای کدهای مدیریت‌شده است و شامل یک کامپایلر درجا (Just-in-Time) به نام RyuJIT می‌شود.[۲۸]

CoreFX نیز به عنوان پیاده‌سازی کتابخانه‌های استاندارد CLI،[۲۹] زیرمجموعه‌ای از APIهای چارچوب دات‌نت را به اشتراک می‌گذارد، اما APIهای جدید و مخصوص به خود را نیز دارد.[۲۴]

دات‌نت مایو (MAUI)

[ویرایش]

رابط کاربری برنامه چندسکویی دات‌نت (MAUI) که با دات‌نت ۶ معرفی شد، یک چارچوب چندسکویی برای ساخت برنامه‌های بومی (native) موبایل و دسکتاپ با استفاده از سی‌شارپ و XAML است.[۳۰] MAUI از سیستم‌عامل‌های اندروید، آی‌اواس، مک‌اواس، ویندوز و تایزن پشتیبانی می‌کند.

نماد

[ویرایش]
dotnet bot، نماد جامعه کاربری دات‌نت

نماد رسمی جامعه کاربری دات‌نت، رباتی به نام ".NET Bot" است (که به شکل "dotnet bot" یا "dotnet-bot" نوشته می‌شود). این ربات به عنوان توسعه‌دهنده پیش‌فرض در اولین کامیت کد منبع دات‌نت، زمانی که پروژه متن‌باز شد، استفاده شد[۳۱] و از آن زمان به عنوان نماد رسمی این پلتفرم شناخته می‌شود.

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ "Chapter 4. Supported operating systems and architectures | Release Notes for .NET 8.0 RPM packages | .NET | 8.0 | Red Hat Documentation". docs.redhat.com. Retrieved 2025-09-13.
  2. 1 2 "core/LICENSE.TXT". GitHub. Archived from the original on July 16, 2021. Retrieved June 4, 2018.
  3. ↑ "Download .NET Core". microsoft.com. Microsoft. Archived from the original on September 3, 2017. Retrieved October 31, 2017.
  4. ↑ ".NET Core is the Future of .NET". May 6, 2019. Archived from the original on April 9, 2022. Retrieved May 17, 2019.
  5. ↑ ".NET Framework is dead – long live .NET 5". May 7, 2019. Archived from the original on November 13, 2021. Retrieved June 4, 2019.
  6. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :6 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  7. ↑ ".NET Core is the Future of .NET". May 6, 2019. Archived from the original on April 9, 2022. Retrieved May 17, 2019.
  8. ↑ ".NET Framework is dead – long live .NET 5". May 7, 2019. Archived from the original on November 13, 2021. Retrieved June 4, 2019.
  9. ↑ "Why a .NET Development Company Could Be the Perfect Boost | Pangea.ai". www.pangea.ai (به انگلیسی). Retrieved 2022-12-08.
  10. ↑ de Icaza, Miguel. "Microsoft Open Sources .NET and Mono". Personal blog of Miguel de Icaza. Archived from the original on January 4, 2015. Retrieved November 16, 2014.
  11. ↑ Bright, Peter (June 27, 2016). ".NET Core 1.0 released, now officially supported by Red Hat". Ars Technica. Condé Nast. Archived from the original on May 25, 2022. Retrieved July 9, 2018.
  12. ↑ Foley, Mary Jo (June 27, 2016). "Microsoft showcases SQL Server, .NET Core on Red Hat Enterprise Linux deliverables". ZDNet. CBS Interactive. Archived from the original on October 26, 2021. Retrieved July 5, 2024.
  13. ↑ "Announcing .NET Core 2.0". .NET Blog. Microsoft. August 14, 2017. Archived from the original on June 1, 2020. Retrieved October 17, 2021.
  14. ↑ ".NET Core is the Future of .NET". .NET Blog (به انگلیسی). May 6, 2019. Archived from the original on April 9, 2022. Retrieved May 17, 2019.
  15. ↑ "What's new in .NET Core 3.0". .NET documentation (به انگلیسی). Archived from the original on December 24, 2020. Retrieved December 30, 2020.
  16. ↑ "Announcing .NET 5.0". .NET Blog (به انگلیسی). November 10, 2020. Archived from the original on June 29, 2022. Retrieved November 21, 2020.
  17. ↑ Lander, Richard (2021-11-08). "Announcing .NET 6 – The Fastest .NET Yet". .NET Blog (به انگلیسی). Archived from the original on March 3, 2024. Retrieved 2022-05-06.
  18. ↑ Douglas, Jon (2022-11-08). ".NET 7 is Available Today". .NET Blog (به انگلیسی). Archived from the original on March 18, 2024. Retrieved 2024-01-13.
  19. ↑ Seth, Gaurav (2023-11-14). "Announcing .NET 8". .NET Blog (به انگلیسی). Archived from the original on November 19, 2023. Retrieved 2024-01-13.
  20. ↑ "Announcing .NET 9". .NET Blog (به انگلیسی). November 12, 2024. Archived from the original on November 12, 2024. Retrieved November 12, 2024.
  21. ↑ ".NET framework supports different programming languages". Archived from the original on January 23, 2022. Retrieved 2022-04-21.
  22. ↑ "Visual Basic in .NET Core 3.0 | Visual Basic Blog". Blogs.msdn.microsoft.com. October 12, 2019. Archived from the original on November 19, 2018. Retrieved January 18, 2020.
  23. ↑ "Visual Basic support planned for .NET 5.0 | Visual Basic Blog". Blogs.msdn.microsoft.com. March 11, 2020. Archived from the original on January 5, 2022. Retrieved August 26, 2020.
  24. 1 2 3 Carter, Phillip; Knezevic, Zlatko (April 2016). ".NET Core – .NET Goes Cross-Platform with .NET Core". MSDN Magazine. Microsoft. Archived from the original on July 10, 2018. Retrieved July 9, 2018.
  25. ↑ Lander, Rich (May 7, 2018). ".NET Core 3 and Support for Windows Desktop Applications". MSDN. Microsoft. Archived from the original on January 11, 2019. Retrieved January 14, 2019.
  26. ↑ ".NET Core 2.1, 3.1, and .NET 5.0 updates are coming to Microsoft Update". .NET Blog (به انگلیسی). December 3, 2020. Archived from the original on December 12, 2020. Retrieved December 15, 2020.
  27. ↑ "Understanding .NET Framework, .NET Core, .NET Standard And Future .NET". www.c-sharpcorner.com (به انگلیسی). Retrieved February 1, 2021.
  28. ↑ Landwerth, Immo (February 3, 2015). "CoreCLR is now Open Source". .NET Framework Blog. Microsoft. Archived from the original on March 24, 2016. Retrieved February 27, 2015.
  29. ↑ Landwerth, Immo (December 4, 2014). "Introducing .NET Core". .NET Framework Blog. Microsoft. Archived from the original on February 24, 2016. Retrieved February 27, 2015.
  30. ↑ "What is .NET MAUI? - .NET MAUI". learn.microsoft.com (به انگلیسی). Retrieved 2022-11-08.
  31. ↑ Wang, Abel (September 9, 2020). What is the dotnet bot? (Podcast) (به انگلیسی). Microsoft. Event occurs at 4 seconds in. Archived from the original on March 8, 2023. Retrieved March 9, 2021.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=دات‌نت&oldid=42843801»