خمر (طایفه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

طایفه خِمَّریاخَمْبَر، یکی از طوایف بزرگ سیستان است وقریب به بیست تاچهل هزارنفرجمعیت داردو98%این طایفه دارای مذهب تشیع هستند.

تاریخچه[ویرایش]

براساس دست نوشته‌های فامیلی و گفتار مطلعین، به هنگام شکست اشرف افغان و فرار وی به جانب سیستان برای رفتن به سمت سرزمین خودش افغانستان، جماعتی از ایران به لحاظ تعصبات عمیق میهنی، راه را بر اشرف بسته و جمیع همراهان اوراقتل‌عام کردند و گروهی را به اسارت گرفتند؛ و به روایتی خود اشرف افغان نیز در این درگیری و نبرد به دست این گروه کشته شد. این ایرانیان متعصب تحت فرماندهی میر احمدخان قنبرانی به حوالی سیستان و در مسیر گذرگاه اشرف به کمین نشسته وکاراورا یکسره نمودند. میراحمدخان، بزرگ طایفه قنبرانی بود. نام قنبرانی یا کنبرانی به مرور زمان به کمبر سپس به خمبر تغییر حالت داده واکنون تبدیل به خمر شده است. محل سکونت میر احمدخان را کلات (منطقه‌ای در بلوچستان پاکستان) ذکر می‌کنند. نادر شاه خدمتی را که میراحمد خان در خصوص در گیری و شکست اشرف انجام داد را مد نظر قرار داده و وی را در زمره ملتزمین رکاب و سران لشکر خویش در جنگ قندهار و هند قرار داد و سپس حکومت بلوچستان را به وی تفویض نمود. در مسیر حرکت طایفه قنبرانی (خمر) که پس از فتح دهلی توسط نادر شاه از طریق سیستان عازم کلات بلوچستان بودند، امام دادخان قنبرانی با جماعتی از افراد طایفه خود در سیستان باقی ماند وآنگاه به عمران قریه لف و پلگی خمر، همت گماشت. توسعه و گسترش تعداد افراد طایفه -مشکل عمده طوایف سیستان- که طبیعتاً نیاز به علفچر (چراگاه) بیشتری را جهت دام‌های شان، ایجاب می‌نمود،باعث شدآنان در مناطق طلفک، ابراهیم‌آباد شیب آب، نیزار ده سرخ میانکنگی وتپه خمک، پراکنده شوند و این مناطق همچنان در دست شان باقی‌مانده است. هنگامی که استقلال خان کلات، بر اثرنفوذ انگلیسی‌ها خاتمه یافت، میر خداداد خان (خان کلات) نوه نصیرخان ابن میرعبدا.. خان ابن میرسمندرخان ابن میراحمدخان قنبرانی شدیداً با انگلیسی‌ها درگیر شد. در همین زمان بود که جماعتی از قنبرانی‌ها مقیم سیستان (خمرها) به قصد تصرف املاک موروثی خود به کلات بلوچستان مهاجرت نمودند. براساس مدارک موجود، میر خدادادخان به هنگام احساس شکست به جمیع بزرگان طایفه خمر از قبیل کدخدا درویش، کدخدا علی اصغر، کدخدا میربیک و کدخدا علی، نامه نوشته و ضمن آنکه، آنان را از وضع و موقعیت خویش مطلع ساخت، ضرورت اقدام تصرف املاک موروثی را به آنان گوشزد نموده است. بزرگان طایفه مدعی اند که خدمت نامه (حکم) نادرشاه و یک قبضه شمشیر اهدایی در دست ایشان می‌باشد. همچنین آنان معتقدند که ناصرالدین شاه به موجب یک فرمان نامه الطفاتی به کدخدا درویش خمر، از زحمات وی قدر دانی کرده است. البته گلمحمد خان فرزندنوه ایشان درزابل زندگی می‌کند ازمشهورترین مردان طایفه؛ دادا.. خمر است كه به هنگام عزیمت سردار علیخان سرابندی به تهران از همراهان وی بوده و هم‌زمان با كهندل خان سرابندی وفتحلی خان سرابندی توسط ناصرالدین شاه قاجار،به اخذ درجه سرتیپی نائل آمده است. کتاب سیستان درگذرتاریخ-حجت حسین پور

ویژگی طایفه[ویرایش]

یکی از خصایل مهم مردان طایفه خمر ستیزه گری آنان است که حکایت از روحیه سلحشوری و جنگاوری آنان را دارد. یک شعر مصطلح و عامیانه و رایج در سیستان به شرح حال مختصر این طایفه اشاره دارد. سون لُف خِمَّرو مَرو بی تیر و بی کَمو مَرو یعنی به طرف طایفه خمبرها نروید و اگر می‌روید بدون تیر وکمان (ابزارجنگی) نروید. به استناد همین شعر است که می‌توان به خصلت ذاتی این طایفه که، روح جنگاوری و سلحشوری است، اعتقاد پیدا نمود.

زنان طایفه خمر[ویرایش]

خِمَرو جَنگی بودَه -دشمن بُزلَنگی بودَه زَنُ نِشُو تیر باز بودَه -مَردُ نشُو جَنگ باز بودَه

زنان طایفه خمردرایام قدیم دوشادوش مردان درکارهای رزمی وجنگها شرکت می نمودند.نقل است برای انجام بهترتیراندازی حتی پستان سمت راست خودراقطع می نمودند.

تیره‌های خمر[ویرایش]

محمدنبی خان ابن کدخدامحمدامیر وفرزندایشان گل محمدخان درقریه لف

  • امیرجنگی در خمک میانکنگی
  • حاجی علی اکبر درقریه طفلک
  • کدخدا رضاقلی در دولت‌آباد میانکنگی
  • کدخدا غلامحسین خمر در زابل ومشهد
  • کدخدا عباس (خوشرو) دربالاخانه زابل
  • کدخدا حسین خمرفرزند حاجی در قریه سیادک
  • کدخدا سلطانعلی خمر از قریه طلفک و فرزندان ایشان علیرضا خمر و محمدرضا خمر در زاهدان

محل سکونت[ویرایش]

محل سکونت طایفه خمر در سیستان روستاهای بنجار-دادی-ده شیخ-ده سیاسر-ده خمر-پلگی-لف-کود-طلفک-علی جان-جان آباد-تپه خمک-میربیک-پده ای-ده سوخته- قوام آباد- شندك-بالاخانه-سيادك- تپه كخا-دولت آباد- قلعه نو-جزينك- كلوخی می باشد. آنان با طوایف براهویی، سارانی، سرابندی، نخعی، سنجرانی مواصلات ریشه ای دارند. در سالیان نه چندان دور جمعی ازطایفه خَمر نیز همانند طوایف دیگرسیستان به دلیل( خشکسالی) به استان گلستان کوچ نمودند ودر شهرهاو روستاهای این استان سکنی گزیدند. که ازآن جمله می توان شهرهایی مانند ، شهرستان کلاله و روستاهای اطراف آن مانند،خمر آباد، سازمان فِرید،حیدر آباد وتورنگ تپه را نام برد.وهمچنین خَمر آباد از روستا های شهرستان گالیکش. شهر نظام آباد ، وهمچنین در شهرستان گرگان، روستای یَساقی و منطقه تپه راهنمایی را می توان نام برد.واز بزرگان این طایفه در استان گلستان می توان مرحوم حاج علی خمری ، حاج درویش خمری، حاج حسین خمری را نام برد.

منابع[ویرایش]