خلیل‌آباد (خراسان رضوی)

مختصات: ۳۵°۱۵′۲۱″شمالی ۵۸°۱۷′۱۱″شرقی / ۳۵٫۲۵۵۸۳۳°شمالی ۵۸٫۲۸۶۳۸۹°شرقی / 35.255833; 58.286389
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
خلیل‌آباد
K.sh.baran12.jpg
کشور ایران
استانخراسان رضوی
شهرستانخلیل‌آباد
بخشمرکزی
نام(های) دیگرخارزنج
مردم
جمعیت۱۲٬۷۵۱ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت۱۵٪+ (۵سال)
جغرافیای طبیعی
مساحت۵/۱۷۶۷ کیلومتر مربع
ارتفاع۹۷۵ متر
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه۱۷۹ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردارهادی گوهریان[۱]
ره‌آوردزعفران، انگور، کشمش
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱۵۷۷۲
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۱۳۸۰
خلیل‌آباد بر ایران واقع شده‌است
خلیل‌آباد
روی نقشه ایران
۳۵°۱۵′۲۱″شمالی ۵۸°۱۷′۱۱″شرقی / ۳۵٫۲۵۵۸۳۳°شمالی ۵۸٫۲۸۶۳۸۹°شرقی / 35.255833; 58.286389

خلیل‌آباد با نام تاریخی خارزنج مرکز بخش مرکزی شهرستان خلیل‌آباد در غرب‌ استان خراسان رضوی ایران است. خلیل‌آباد در سده‌های گذشته محدوده کوچکی را به خود اختصاص می‌داد که در دوران پادشاهی شاه عباس یکم بر اثر زمین‌لرزه به کلی ویران شد و بعدها توسط شخصی به نام خلیل خان فرزند جلیل بیک از خاندان عرب که بر این سرزمین حکومت می‌کردند قلعه‌ای بنیان گشت و بعدها خلیل‌آباد نام گرفت. وجود آثارهایی از قلعه‌ها و آتشکده‌ای باستانی در دامنه کوه‌های شمال شرقی این شهرستان را از تمدن چند هزار ساله حکایت می‌دارد.[۲]

جمعیت[ویرایش]

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۲٬۷۵۱ نفر (در ۴٬۰۹۴ خانوار) بوده‌است.[۳]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۶۵۶٬۶۰۲—    
۱۳۷۰۷٬۵۷۵۱۴٫۷٪+
۱۳۷۵۷٬۹۳۵۴٫۸٪+
۱۳۸۵۸٬۴۰۹۶٪+
۱۳۹۰۱۱٬۰۹۴۳۱٫۹٪+
۱۳۹۵۱۲٬۷۵۱۱۴٫۹٪+

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی[ویرایش]

حدوداً ۲۵۰ سال قبل خلیل خان فرزند جلیل بیگ از خاندان عرب میش مست قلعه‌ای به نام خودش بنا نهاد که بعدها خلیل‌آباد نام گرفت اما نام تاریخی این سرزمین، خارزنج است که در کتب تاریخی و معتبر از آن بسیار نام برده شده‌است. شهر خارزنج در ناحیه شمالی شهر خلیل‌آباد فعلی واقع شده بود که در اثر زمین لرزه تخریب و ساکنانش در دشتهای جنوبی پراکنده و اقدام به ساخت آبادی‌های متعدد نمودند، سرانجام به دلیل وجود ناامنی‌های حاصل از حمله افغان‌ها و ترکمن‌ها اقدام به ساخت قلعه معروف خلیل‌آباد نمودند و خلیل‌آباد مرکزیت یافت و بدین ترتیب مردم با این منطقه انس گرفته و هر روز بر جمعیت آن افزوده که در نهایت در سال ۱۳۴۳ به شهر و در سال ۱۳۸۲ به شهرستان تبدیل شد. براساس کتب تاریخی، پیشینه شهرستان به دوران زرتشت بر می‌گردد، به‌طوری‌که آثار و ابنیه زرتشتیان در اطراف شهرستان به چشم می‌خورد. اما رونق علمی وفرهنگی آن به قرون سوم و چهارم هجری که به نام خارزنج معروف بوده بازمی‌گردد.[نیازمند منبع]

از معروف‌ترین علما و بزرگان خارزنج می‌توان به احمد بن محمد خارزنجی صاحب کتاب تکلمه در لغت و یوسف بن حسن خارزنجی از فضلای زمان خود اشاره کرد. از دیگر شخصیت‌های تاریخی این شهرستان عمیدالملک کندری وزیر دربار طغرل بیک است.[نیازمند منبع]

عصر سربداران[ویرایش]

اسناد تاریخی نشان می دهد که ترشیز(از جمله خلیل آباد) در دوره حکومت سربداران یکی از مناطق مهم و پررونق این حکومت بوده و در اوج آبادانی قرار داشته است. فقر فرهنگی ایلخانان و نارضایتی مردم ایران از بازماندگان حکومت ایلخانی و از جهتی برخوردهای نادرست ایلخانان مغول با مردم ایران زمینه یک سری مخالفت های ریشه ای را علیه آنان برانگیخت. در زمان آخرین ایلخانان مغول سلطان ابوسعید بهادرخان و در اواخر حکومت او عده ای از مردم روستای باشتین از توابع بیهق(سبزوار امروزی) علیه ایلخانان شورش کردند. آنان اعلام کردند سر به دار می دهند اما تن به ذلت نمی دهند. در سال ۷۳۷ ه شخصی با نام عبدالرزاق را به عنوان امیر خود برگزیدند.[۴] پتروشفسکی نوشته است: «در قرن چهاردهم(قرن هشتم ه.ق) خروج سربداران از لحاظ وسعت و از نظر تاریخی مهم ترین نهضت آزادی خاورمیانه و بلاتردید تأثیر حتمی در جنبش های دیگر که از لحاظ وضع اجتماعی شرکت کنندگان و هدف های سیاسی همانند آن بودند، داشته است. از این نهضت به عنوان بزرگترین نهضت ظلم ستیزی و عدالتخواهی ایرانیان در برابر بیگانگان یاد می شود».[۵]

سربداران در سال ۷۳۸ هجری قمری قدرت گیری کردند و سبزوار را تسخیر کردند و این شهر را به عنوان پایتخت خود انتخاب کردند. در همین ایام مراسم ازدواج «امیر عبدا... مولایی» و دختر «خواجه علاء الدین محمد» در حال برگزاری بود؛ به همین مناسبت هدایای گرانبهایی از ترشیز(از جمله خلیل آباد) به فرومد فرستاده شد. وقتی خبر حرکت این هدایا(چهل شتر، پارچه، زر و ابریشم) به امیر عبدالرزاق رسید، بلافاصله برادرش مسعود را مأمور توقیف این اموال کرد و او نیز با سلحشوری مأموریت خود را انجام داد و تمامی هدایای ترشیزی را به اردوی عبدالرزاق برد. عبدالرزاق با حمله به گله اسبان سلطان ابوسعید اسب های زیادی ربود و بعد از این به نام خود خطبه خواند.[۶] [۷]

عبدالرزاق همچنان به توسعه طلبی خود ادامه داده تا بیار(بیارجمند امروزی) که ابتدای مرز ترشیز از ضلع غربی می باشد را تسخیر کرد. بعد از عبدالرزاق، برادرش مسعود حکومت سربداران را به دست گرفت و در واقع رهبر نظامی سربداران مسعود بود و رهبر مذهبی آنان شیخ خلیفه که تعالیم تشیع داشت و شاید از شاگردان صوفیان بود. همین شیعی بودن آن ها در تصرف ترشیز و علاقه مردم این خطه به تشیع بی تأیر نبود. امیر مسعود بخش وسیعی از ایران، ترکمنستان و افغانستان را تسخیر کرد و قلمرو سربداران را از مغرب به ری و از مشرق به هرات از شمال به مرو و از جنوب به ترشیز و یزد رساند. شهر ترشیز توسط امیر مسعود گشوده شد وی قلاع ترشیز را زیر سلطه سربداران قرار داد. با این اقدام منطقه ترشیز در مسیر توسعه و آبادانی قرار گرفت [۸] [۹]

توسعه فتوحات سربداران را باید مدیون مسعود دانست. وی توانست تا سال ۷۴۵ م محدوده وسیعی را زیر تسلط سربداران بگیرد و بازماندگان ایلخانان تاب مقاومت با وی را نداشتند. آخرین امیر سربداران خواجه علی موید بود. وی به مذهب تشیع علاقه بسیاری داشت و بدان تعصب می ورزید. در دوره او مردم آزادی زیادی داشتند، یکی از مهم ترین اقدامات وی تسخیر ترشیز، قهستان(بیرجند و نهبندان کنونی)، طبس و گیلکی بود وی با تصرف این شهرها از سرخس تا دامغان را زیر سیطره خود گرفت؛ در این راه وی ارغون شاه را شکست داد و متواری کرد. از حوادث دیگر دوران خواجه علی موید تبانی درویش رکن الدین با شاه شجاع در سال ۷۷۹ ه.ق است که آنان سبزوار را گرفتند. گرچه خواجه علی موید توانست با کمک امیر ولی، حاکم مازندران، دوباره سبزوار را پس بگیرد و ترشیز را نیز دوباره تسخیر کند.در این گیر و دار موید یک بار نیز از خواجه سدید- از سدیدیان ترشیز بود- کمک گرفت. در سال ۸۷۲ ه.ق نیز یک بار دیگر خواجه علی موید با کمک شاه شجاع که قبلا به رکن الدین کمک کرده بود، ترشیز را تسخیر کرده و به حکومت خویش افزود. با ظهور تیمور و ورود او در سال ۷۸۲ به خراسان خواجه علی موید به تیمور ملحق شد و تا ۷۸۸ ه.ق در رکاب او بود.[۱۰]

در آخرین سال های حکومت خواجه علی موید، آخرین امیر سربداران، مسئله اختلاف خواجه علی موید با امیر ولی است.[۱۱] احتمالا در اواسط سال ۷۶۰ و ۷۷۰ یک سری تغییرات در مرزهای غربی سربداران صورت گرفته است که با مطالعه روی سکه های این دوره بدان دست پیدا کرده اند. سکه های امیر ولی در استرآباد در سال های ۷۵۷، ۷۶۴، ۷۶۳ و سکه های سمنان در سال های ۷۶۸، ۷۶۷، ۷۶۶ قیام امیر ولی را در این سال ها نشان می دهد. یک حمله از طرف امیر ولی و پیر علی باعث عقب نشینی علی موید به سبزوار شده، و حکومت او محدود شده است. امیر ولی سبزوار را نیز محاصره کرد. احتمالا منطقه ترشیز(از جمله خلیل آباد) در این گیر و دار به دست امیر ولی افتاده است. زیرا جان ماسون در این که سربداران در زمان حملات امیر ولی جنوب ترشیز را در دست داشته اند شک می کند و این تصور که ترشیز را امیر ولی گرفته باشد را عنوان می کند.[۱۲]

خواجه علی موید مجبور شد در سال ۷۸۲ به تیمور پناهنده شود و از وی کمک بخواهد. از این سال یعنی سقوط سرزمین های سربداران تا حمله تیمور لنگ به ترشیز، حدود دو سال می گذشت و در این مدت خاندان آل کرت که قبلا با خواجه علی موید رابطه خوبی نداشتند، بر خراسان و منطقه ترشیز(از جمله خلیل آباد) مسلط شدند. فرمانروای آنان ملک غیاث الدین پیر علی بود که تمامی این مناطق را زیر سیطره خود داشت. غیاث الدین قلعه ترشیز و منطقه ترشیز(از جمله خلیل آباد) را به امیر علی سدیدی که از طایفه غوریان بود داد. بنابراین در این بازه زمانی اسم سه شخص دیده می شود که البته بعضی به اشتباه آن ها را یکی می دانند. یعنی در آخرین سال های عمر حکومت سربداران خواجه علی موید بر ترشیز حکومت می کرد. از دوره تلافی وی با تیمور به بعد، امیر ولی حکومت ترشیز را گرفت و بعد امیرعلی سدیدی به حکومت ترشیز رسید. در واقع در مدت دو سال از ۷۸۲ تا ۷۸۴ این سه نفر به ترشیز(از جمله خلیل آباد) حکومت می کرده اند. نکته قابل تأمل آنکه یاقوت ترشیز(از جمله خلیل آباد) را پررونق و آباد با میوه های فراوان معرفی کرده و ادعا می کند ترشیز ۲۲۶ روستا دارد. ابن اثیر نوشته است: «از این شهر دانشمندان بسیار برخواسته اند» بغدادی، آن را منطقه ای با روستاهای زیاد معرفی کرده است و از روستای خارزنج که خرابه های آن در شمال خلیل آباد است سخن رانده است. تا پیش از حمله تیمور و ویران کردن ترشیز این شهر همچنان به حیات خود ادامه داد اما یورش تیمور باعث تغییرات عمده در این منطقه شد.[۱۳]

اقتصاد[ویرایش]

از لحاظ اقتصادی شهرستان خلیل‌آباد بر پایه کشاورزی، دامپروری و صنایع دستی استوار است و سطح زیر کشت باغات انگور، انار و پسته در شهرستان ۷۹۸۳ هکتار و سایر محصولات کشاورزی شامل زیره، پنبه، جو، گندم و ۰۰۰، ۴۳۵۰ هکتار می‌باشد. انگور خلیل‌آباد در سطح کشور به لحاظ کیفیت رتبه نخست و از بعد کیمت رتبه دوم را به خود اختصاص داده‌است. مهمترین معادن شهرستان معدن سنگ آهن، جیوه، مس، کائولن، گچ و آهک می‌باشد.[نیازمند منبع]

تقسیمات شهرستان خلیل‌آباد در سال ۲۰۲۱

زبان[ویرایش]

مردم خلیل آباد به زبان فارسی خراسانی و با گویش سبزواری صحبت می‌کنند.[۱۴]

وضعیت جغرافیایی و آب وهوایی[ویرایش]

شهرستان خلیل‌آباد در موقعیت جغرافیایی شرق کشور، غرب ناحیه مرکزی استان خراسان قرار گرفته و محدود است از:

شمال به شهرستان کوهسرخ

جنوب به شهرستان بجستان

شرق به شهرستان کاشمر

غرب به شهرستان بردسکن

جنوب شرقی به شهرستان مه ولات محدود می‌باشد.

این شهرستان از دو بخش «مرکزی» به مرکزیت خلیل‌آباد و بخش ششطراز به مرکزیت کندر تشکیل شده‌است. مساحت شهرستان ۵/۱۷۶۷ کیلومتر مربع می‌باشد. جمعیت شهرستان برطبق آخرین سرشماری نفوس و مسکن (سال۱۳۸۵) ۴۵۰۰۸ نفر می‌باشد. تراکم جمعیت شهرستان ۸/۲۸ نفر در هر کیلومتر مربع می‌باشد. شهر خلیل‌آباد در ۵۸ درجه و ۱۷ دقیقه طول شرق نصف‌النهار مبدأ و ۳۵ درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی از خط استوا در ارتفاع ۹۷۵ متری از سطح دریا قرار گرفته‌است.[۱۵]

آب وهوا[ویرایش]

آب وهوای حاکم بر منطقه بری و خشک است. زمستانها معتدل و تابستانهای گرم و خشک را دارد حد اکثر مطلق درجه حرارت ۴۵ درجه و حداقل ۱۶ درجه زیر صفر می‌باشد این اختلاف ۶۱ درجه‌ای که در کویر نمک به بیش از این نیز می‌رسد نشان دهنده طبیعت غالب کویری منطقه خلیل‌آباد می‌باشد. بارندگی منطقه به دلیل آب وهوای گرم چندان زیاد نیست و متوسط ۱۵ ساله آن در ایستگاه هواشناسی کاشمر رقم ۱۷۹ میلی‌متر را نشان می‌دهد و همین میزان اندک بارش از انضباط و یک‌نواختی برخوردار نبوده و دارای نوسانات زیادی می‌باشد. بادهای شهرستان بر سه نوع باد می‌باشد نوع اول بادهایی که در فصول سرد سال می‌وزند که از قسمت شمال وزیده و سرد می‌باشند، دوم بادهای که از سمت شرق می‌وزند و به اعتقاد مردم محلی بارانزا می‌باشند حال آنکه بادهای بارانزا از سوی شمال غربی می‌وزند، سوم تف بادها که در تابستان از طرف جنوب منطقه کویری به شمال می‌وزند که سوزان است و همراه خود گرد و غبار و ماسه روی مزارع می‌پراکند. منبع آب منطقه ۱- منابع آب سطحی که در شمال به دلیل کوهستانی بودن و ضخامت سفره‌های آب چندان زیاد نیست و به صورت سیلاب بهاره وجود دارند، در ناحیه غرب شهرستان خلیل‌آباد مسیر رودخانه دائمی به نام کال ششطراز می‌باشد که پس از عبور از مناطق کوهستانی در شمال روستای ایرج آباد وارد دشت کاشمر می‌شود. رودخانه ششطراز بزرگترین رودخانه منطقه است و کیفیت آب این رودخانه برای مصرف آب شرب و کشاورزی مناسب است. ۲-منابع آب زیرزمینی که در حال حاضر توسط ۲۶۱ حلقه چاه عمیق و یک رشته قنات جهت کشاورزی و شرب تخلیه می‌گردد.[۱۵]

پوشش گیاهی[ویرایش]

با توجه به باران کم و نامنظم و تبخیر زیاد، به ویژه در مناطق جنوبی شهرستان پوشش گیاهی مستعدی در این ناحیه وجود ندارد. در این ناحیه تنها گیاهانی می‌توانند رشد کنند که در مقابل گرما و خشکی مقاوم بوده و با شرایط طبیعی منطقه مناسب و سازگار باشند؛ و این گیاهان با فاصله می‌باشند که می‌توان به پسته وحشی یا بنه اشاره کرد. در این منطقه به علت فوق گیاهان بایستی دارای دو ویژگی باشند. اولاً ریشه در عمیق داشته باشند. دوماً برگهایی داشته باشند که بتوانند جلوی تبخیر را بگیرند. پوشش گیاهی شهرستان در شمال به صورت کوهستانی و دارای درختان و درختچه‌های کوهپایه‌ای نظیر سرو، بادام، چنار، و درختان میوه و در مرکز ناحیه جلگه‌ای که بشتر به کشاورزی اختصاص دارد و در جنوب ناحیه کویری شهرستان که بیش از ۷۰٪ وسعت شهرستان را در اختیار دارد بعلت بارندگی کم و خشکی هوا و خاک کویری دارای گیاهانی از نوع اسپند، شور، خارشتر، و درختان گز و قیچ می‌باشد در قسمت جنوب غربی که قسمتی از کویر نمک در آن واقع است به گیاهان خاص مناطق کویری برمی‌خوریم.[۱۵]

اماکن تاریخی، آثار باستانی و جهانگردی[ویرایش]

آثار ثبت‌شده[ویرایش]

ردیف نام اثر نگاره دیرینگی موقعیت شماره ثبت ملی تاریخ ثبت منبع
۱ گرمابه بهشتی Beheshti Hammam2022-02-15 17.jpg دوره پهلوی شهر خلیل‌آباد - خیابان امام، نرسیده به میدان مرکزی
۳۵°۱۵′۱۶٫۰″ شمالی ۵۸°۱۷′۱۰٫۵″ شرقی / ۳۵٫۲۵۴۴۴۴°شمالی ۵۸٫۲۸۶۲۵۰°شرقی / 35.254444; 58.286250 (گرمابه بهشتی)
۶۶۵۴ ۱۰ دی ۱۳۸۱ [۱۶]
۲ آب‌انبار کندر ۱ K.sh.baran8.jpg دوره پهلوی اول شهر کندر
۳۵°۱۲′۴۲٫۷″ شمالی ۵۸°۹′۱٫۲″ شرقی / ۳۵٫۲۱۱۸۶۱°شمالی ۵۸٫۱۵۰۳۳۳°شرقی / 35.211861; 58.150333 (آب‌انبار کندر ۱)
۱۳۳۷۷ ۲۵ مرداد ۱۳۸۴ [۱۷]
۳ آب‌انبار کندر ۲ Kondor-2 Ab Anbar2021 2.jpg دوره پهلوی اول شهر کندر
۳۵°۱۲′۲۸٫۷″ شمالی ۵۸°۸′۵۸٫۰″ شرقی / ۳۵٫۲۰۷۹۷۲°شمالی ۵۸٫۱۴۹۴۴۴°شرقی / 35.207972; 58.149444 (آب‌انبار کندر ۲)
۱۳۳۰۶ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۱۸]
۴ امامزاده سید حسن Imamzadeh Hassan2021-08-29 9.jpg دوره قاجار روستای میرآباد
۳۵°۱۰′۴۶٫۲″ شمالی ۵۸°۱۹′۳۷٫۰″ شرقی / ۳۵٫۱۷۹۵۰۰°شمالی ۵۸٫۳۲۶۹۴۴°شرقی / 35.179500; 58.326944 (مزار میرآباد)
۱۳۱۶۵ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۱۹]
۵ قلعه کندر Kondor Castle.jpg سده ۵ تا ۷ ق شهر کندر
۳۵°۱۲′۳۲٫۳″ شمالی ۵۸°۹′۲٫۹″ شرقی / ۳۵٫۲۰۸۹۷۲°شمالی ۵۸٫۱۵۰۸۰۶°شرقی / 35.208972; 58.150806 (قلعه کندر)
۱۳۱۶۶ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۲۰]
۶ امامزاده سید قاسم K.sh.baran2.jpg اواخر دوره قاجار روستای ارغا
۳۵°۱۲′۳۲٫۳″ شمالی ۵۸°۹′۲٫۹″ شرقی / ۳۵٫۲۰۸۹۷۲°شمالی ۵۸٫۱۵۰۸۰۶°شرقی / 35.208972; 58.150806 (قلعه کندر)
۱۳۱۶۸ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۲۱]
۷ قدمگاه حضرت علی Ali Shrine2022-02-15 3.jpg دوره قاجار روستای دهنو
۳۵°۱۵′۳٫۵″ شمالی ۵۸°۱۸′۷٫۲″ شرقی / ۳۵٫۲۵۰۹۷۲°شمالی ۵۸٫۳۰۲۰۰۰°شرقی / 35.250972; 58.302000 (قدمگاه حضرت علی)
۱۳۱۶۷ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۲۲]
۸ حوض چهل پایه K.sh.baran10.jpg اوایل دوره پهلوی شهر کندر
۳۵°۱۲′۴۰٫۵″ شمالی ۵۸°۹′۰٫۵″ شرقی / ۳۵٫۲۱۱۲۵۰°شمالی ۵۸٫۱۵۰۱۳۹°شرقی / 35.211250; 58.150139 (حوض چهل پایه کندر)
۱۴۰۰۵ ۹ بهمن ۱۳۸۴ [۲۳]
۹ مسجد جامع خلیل‌آباد Jameh Mosque of Khalilabad2022-02-15 51.jpg اوایل دوره پهلوی شهر خلیل‌آباد
۳۵°۱۵′۱۵″ شمالی ۵۸°۱۷′۹″ شرقی / ۳۵٫۲۵۴۱۷°شمالی ۵۸٫۲۸۵۸۳°شرقی / 35.25417; 58.28583 (مسجد جامع خلیل‌آباد)
۲۲۲۴۰ ۳ خرداد ۱۳۸۶ [۲۴]
۱۰ یخدان گلی Mud Icehouse2022-02-15 31.jpg دوره قاجار شهر خلیل‌آباد
۳۵°۱۵′۳۱٫۹″ شمالی ۵۸°۱۷′۲۲٫۸″ شرقی / ۳۵٫۲۵۸۸۶۱°شمالی ۵۸٫۲۸۹۶۶۷°شرقی / 35.258861; 58.289667 (یخدان گلی)
۳۰۳۶۳ ۱۳۹۰ [۲۵]
نمایش مختصات در نقشهٔ: اوپن‌استریت‌مپ 
بارگیری مختصات: KML
  مالکیت وقفی
  مالکیت دولتی
  مالکیت خصوصی
  مالکیت عمومی

دیگر آثار[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۷.
  2. «خلیل‌آباد شهر جاذبه‌های به یادماندنی». ایرنا. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  3. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  4. حسینی، احمد. تاریخ بردسکن با نگاهی ویژه به ترشیز قدیم، انتشارات امید مهر، ۱۳۸۳
  5. پتروشفسکی، ای، پ، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول، ترجمه کریم کشاورز، موسسه مطالعاتی و تحقیقات اجتماعی، ۱۳۳۴
  6. دولتشاه سمرقندی، تذکره الشعرا، ترجمه محمد رمضانی، انتشارات پدیده، ۱۳۶۶
  7. سید محمد علی، سربداران خراسان و مازندران، انتشارات سکه، ۱۳۷۸
  8. امین، سید علینقی، تاریخ سبزوار، به کوشش سید حسن امین، انتشارات دایره المعارف ایران شناسی، ۱۳۸۱
  9. پتروشفسکی، ای، پ، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول، ترجمه کریم کشاورز، موسسه مطالعاتی و تحقیقات اجتماعی، ۱۳۳۴
  10. حسینی، احمد. تاریخ بردسکن با نگاهی ویژه به ترشیز قدیم، انتشارات امید مهر، ۱۳۸۳
  11. حقیقت، عبدالرفیع، تاریخ جنبس سربداران و دیر جنبش های ایران در قرن هشتم هجری، انتشارات کومش، ۱۳۷۴
  12. ماسون اسمیت، ج.خروج و عروج سربداران، ترجمه یعقوب آژند، 1361
  13. حسینی، احمد. تاریخ بردسکن با نگاهی ویژه به ترشیز قدیم، انتشارات امید مهر، ۱۳۸۳
  14. نجفیان، آرزو. زبان ها و گویش های خراسان، انتشارات کتاب مرجع، ۱۳۹۱
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ پرتال خراسان رضوی[پیوند مرده]
  16. «پرونده گرمابه بهشتی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  17. «پرونده آب‌انبار کندر ۱ در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  18. «پرونده آب‌انبار کندر ۲ در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  19. «پرونده مزار میرآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  20. «پرونده قلعه کندر در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  21. «پرونده امامزاده قاسم (خلیل‌آباد) در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  22. «پرونده قدمگاه حضرت علی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  23. «پرونده حوض چهل پایه در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  24. «پرونده مسجد جامع خلیل‌آباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.
  25. «فهرست آثار ثبتی - اداره میراث فرهنگی شهرستان خلیل‌آباد». اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.

پیوند به بیرون[ویرایش]

شبکه بهداشت و درمان خلیل‌آباد