خرم سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسی français
خرم سلطان
Tizian 123.jpg
پرتره توسط تیسین با عنوان La Sultana Rossa٬ ح. ۱۵۵۰
خاصگی سلطان
تصدی ۱۹ مارس ۱۵۳۴ – ۱۵ آوریل ۱۵۵۸
همسر سلیمان یکم
(m. ۱۵۲۰/۳۱–۱۵۵۸)
دودمان شاهزاده محمد (۱۵۴۳–۱۵۲۱)
مهرماه سلطان (۱۵۷۸–۱۵۲۲)
شاهزاده عبدالله (۱۵۲۶–۱۵۲۳)
سلطان سلیم دوم (۱۵۷۴–۱۵۲۴)
شاهزاده بایزید (۱۵۶۱–۱۵۲۵)
شاهزاده جهانگیر (۱۵۵۳–۱۵۳۱)
پدر هاویرلو لیسوفسکی (Havrylo Lisowsky)[۱][۲]
مادر لِکساندرا لیسوفسکی (Leksandra Lisowsky)
زادروز الکساندرا آناستازیا لیسوفسکا
c. ۱۵۰۲–۰۴
روهاتین٬ پادشاهی لهستان
مرگ ۱۵ آوریل ۱۵۵۸ (۵۳–۵۶ سال)
سرای توپقاپی, قسطنطنیه٬ امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد سلیمانیه٬ قسطنطنیه[۳][۴]
دین و مذهب در ابتدا در کلیسای ارتدکس شرقی غسل تعمید داده شد، ولی بعد از دستگیری به اسلام گروید.

خرم خاصگی سلطان (زادۀ ۱۵۰۲ روتنیا، لهستان ـ درگذشته در ۱۵ آوریل ۱۵۵۸، استانبول) با نام اصلی روکسِلانا یا الکساندرا آناستازیا لیسوفسکا، همسر محبوب سلطان سلیمان قانونی و مادر فرزندانش شاهزاده محمد، مهرماه سلطان، شاهزاده عبدالله، سلطان سلیم دوم، شاهزاده بایزید و شاهزاده جهانگیر بود.[۵] او یکی از قدرتمندترین زنان در تاریخ عثمانی و از چهره‌های شاخص در دوران معروف به سلطنت زنان بود. او ازطریق همسرش سلیمان، قدرت بسیاری کسب کرد و نقش فعالی در سیاست‌های آن زمانِ عثمانی بازی کرد.[۶]

نام‌ها[ویرایش]

او بیشتر با نام خاصگی خرم سلطان شناخته می‌شد. در زبان‌های اروپایی روکسلانا به روکسولانا، روکسلین، روزا، و رزیکا ترجمه شده‌است. در ترکی حورّم (به ترکی: Hürrem)، که از واژهٔ ایرانیِ «خرّم» گرفته شده، استفاده شده‌است. در عربی هم با نام کَریمَة شناخته می‌شود.

سال‌های آغازین[ویرایش]

بنا بر منابعِ اواخر سدهٔ شانزدهم و اوایل سدهٔ هفدهم، چون ساموئل تواردوسکی، شاعر لهستانی، که دربارهٔ خرم سلطان در ترکیه به تحقیق و پژوهش پرداخته‌است، خرم احتمالاً دختر کشیشی ارتدکس از اوکراین بود. او در روهاتین، در ۶۸ کیلومتری جنوب شرقی لووف زاده شد. در دههٔ ۱۵۲۰، در یکی از یورش‌های مکرر تاتارهای کریمه به آن منطقه، اسیر و برده شد. احتمالاً ابتدا به بازار برده‌فروشان کفّه و سپس به قسطنطنیه منتقل شد و از آنجا برای حرم‌سرای سلطان انتخاب شد.

زندگی با سلطان[ویرایش]

Khourrem.jpg

در حرمسرای قسطنطنیه، خرم به‌سرعت مورد توجه سلطان قرار گرفت و حسادت رقبایش را برانگیخت. او رقیبی سرسخت و پرنفوذ برای ماه‌دوران سلطان محسوب می‌شد. خرم اولین پسرش، شاهزاده محمد، را در سال ۱۵۲۱ و دومین پسرش، سلیم، را در سال ۱۵۲۴ به دنیا آورد. این امر موقعیت ماه‌دوران را، به‌عنوان مادرِ تنها پسر سلطان، متزلزل کرد. آتشِ عداوت و خصومت بین این دو زن را مادر سلطان، عایشه حفصه سلطان، گاه‌به‌گاه فرومی‌نشاند، اما پس از مرگش در سال ۱۵۳۴، این زخم قدیمی سر باز کرد و دو زن در نهایت با هم گلاویز شدند و ماه‌دوران به ضرب و شتم خرم پرداخت. این امر عصبانیت سلطان را برانگیخت و متعاقباً ماه‌دوران را به مانیسا فرستاد تا نزد پسرش، شاهزاده مصطفی، زندگی کند. این تبعید را به رسم دیرینهٔ تربیت ولیعهد در ولایتی دور ظاهرسازی کردند. سال‌ها بعد، در انتهای دورهٔ طولانیِ زمامداری سلطان سلیمان، رقابت بین پسرانش برای رسیدن به تاج و تخت آشکار شد. خرم و رستم پاشا، وزیر اعظم امپراتوری و داماد خرم، سلیمان را نسبت به مصطفی بدبین کردند و مصطفی به برانگیختن شورش متهم شد. سلطان سلیمان به هنگام لشکرکشی به ایران در سال ۱۵۵۳، به‌دلیل ترس از بروز شورش و طغیان، دستور به قتل مصطفی داد. پس از مرگ مصطفی، ماه‌دوران موقعیتش در کاخ به‌عنوان مادر ولیعهد را از دست داد و به بورسا رفت.

نفوذ خرم سلطان بر سلطان سلیمان به‌سرعت افسانه‌ای شد. او برای سلطان شش فرزند به دنیا آورد: محمد، مهرماه، عبدالله، سلیم، بایزید و جهانگیر. با زیر پا گذاشتن عادات و رسوم پیشین، خرم سلطان درنهایت از بردگی خارج شد و به بنده‌ای آزاد و همسر نکاحیِ سلطان مبدل شد. بدین‌ترتیب، سلیمان قانونی، اولین سلطان امپراتوری عثمانی پس از اورخان غازی شد که همسری رسمی اختیار می‌کرد. با این ازدواج، موقعیت خرم سلطان در کاخ افزایش یافت و درنهایت با اِعمال نفوذ، پسرش سلیم را بر تخت حکومت نشاند. همچنین خرم سلطان به‌عنوان مشاور سلطان در امور کشوری عمل می‌کرد و احتمالاً بر امور خارجی و سیاست‌های بین‌المللیِ امپراتوری عثمانی نیز اعمال نفوذ می‌کرد. دو نامه‌ای که خرم به سیگیسموند دوم اوگوستوس، پادشاه لهستان نوشته‌بود، هم‌اکنون نیز موجودند. در طول حیات او، روابط امپراتوری عثمانی با دولت لهستان صلح‌آمیز بود. برخی از مورخین اعتقاد دارند که خرم سلطان با استفاده از قدرتِ سلطان سلیمان، حمله‌های مکررِ تاتارهای کریمه به زادگاهش را، که برای گرفتن برده انجام می‌شد، کنترل کرده‌بود.

دربارۀ خرم[ویرایش]

سلیمان با تخلص «محبی» شعر زیر را برای خرم سرود:

جلیس خلوتم وارم حبیبم ماه تابانم انیسم محرمم وارم گوزللر شاهی سلطانم
حیاتم حاصلم عمرم شراب کوثرم عادنم بهارم بهجتم روزم نگارم وَرد خندانم
نشاطم عشرتم بزمم چراغم نیّرم شمعم ترنجی نار و نارنجم بنیم شمع شبستانم
نباتم شکّرم گنجم جهان ایچینده بی‌رنجم عزیزم یوسفم وارم گونول مصرینده‌کی خانم
ستانبولم قرامانم دیار مُلکت رومم بدخشانم و قِپچاغم و بغدادم خراسانم
ساچی وارم قاشی یاییم گوزو پرفتنه بیمارم اولورسم بوینونا قانیم مدد هی نامسلمانم
قاپوندا چون‌که مداحم سَنی مدح ایدرم دایم یورک پُر غم گوزم پُر نم محبی‌یم خوش حالم

مرگ ابراهیم پاشا[ویرایش]

وزیر اعظم ابراهیم پاشا حامی شاهزاده مصطفی بود. ابراهیم پاشا در ۶ مارس ۱۵۳۶، پس از بازگشت خود از سفر عراقین، به قصر دعوت شد و شب در هنگام خواب خفه شد. خرم سلطان یکی از عوامل اصلی مرگ ابراهیم پاشا بوده‌است. از آنجایی که ابراهیم پاشا از دوران کودکی، دوست و مشاور سلیمان بود، خرم نقش مؤثری در مرگ ابراهیم پاشا داشته‌است. بااین‌حال، ابراهیم پاشا با قدرتی که داشت خود را برتر می‌دید و همچنین اشتباهاتش در امور دولت، عامل دیگری برای مرگش بود. پس از مرگ او، خرم سلطان شروع به مدیریت امور دولت کرد.[۷]

انتصاب شاهزادگان[ویرایش]

خرم سلطان در انتصاب شاهزادگان به‌عنوان والی شهرهای مختلف عثمانی نیز نقش داشته‌است. در سال ۱۵۴۱، مقام والی مانیسا از شاهزاده مصطفی گرفته شد و به‌عنوان والی آماسیه منصوب شد. سال بعد، پسرش شاهزاده محمد به‌عنوان والی مانیسا منصوب شد. در این وضعیت، مردم و سربازان به این موضوع واکنش نشان دادند. سلیمان توضیح داد که شاهزاده مصطفی را برای اطمینان و حفاظت از سرزمین‌های شرقی به آماسیه فرستاده‌است و او را به‌عنوان وارث و ولیعهد خود اعلام کرد. این انتصاب‌های پی‌درپی تحت تأثیر و نفوذ خرم سلطان صورت گرفته‌است. خرم سلطان، برخلاف قوانین، که باید همراه شاهزاده به سانجاق می‌رفت، در استانبول ماند، اما در زمان‌های مختلف به بازدید شاهزادگانش می‌رفت.[۸]

معرفی رستم پاشا[ویرایش]

تنها دختر خرم سلطان، مهرماه سلطان، در سال ۱۵۳۹ به ازدواج والی دیاربکر، رستم پاشا، درآمد. داماد خاندان عثمانی در سال ۱۵۴۴ به‌عنوان وزیر اعظم منصوب شد. بسیاری از منابع معتقدند که این انتصاب با اخراج سلیمان پاشا صورت گرفت. در پشت صحنۀ معرفی و انتخاب رستم به‌عنوان وزیر اعظم، خرم سلطان دست داشت.[۹]

مرگ شاهزاده مصطفی[ویرایش]

ترس خرم سلطان از به تخت نشستن شاهزاده مصطفی پس از سلیمان، باعث شد وی اقدام به انداختن مصطفی از چشم پدرش کند که با کمک دخترش مهرماه سلطان و رستم پاشا این توطئه صورت گرفت. رستم پاشا، به دستور خرم سلطان، با در دست داشتن مُهر و موم شاهزاده مصطفی، نامه‌ای به شاه طهماسب، پادشاه ایران، نوشت. این امر موجب شد سلطان سلیمان گمان کند مصطفی برای تصاحب تاج و تخت شورش کرده‌است.

در روز قتل، سلیمان برای دیدار، مصطفی را به چادر خود فرامی‌خوانَد. گفته شده که در آن روز مصطفی لباسی سفید بر تن داشته که نشانۀ بی‌گناهی او و تهمتی است که به او زده شده‌است. پس از مرگ، از جیب مصطفی نامه‌ای پیدا می‌شود که سلیمان از کشتن پسرش پشیمان می‌شود. پس از این واقعه، شاهزاده جهانگیر، که شاهد این رویداد بود، آنچنان دچار تأثر عاطفی شدیدی می‌شود که منجر به مریض شدنش می‌شود و سپس شاهزادۀ جوان در حلب فوت می‌کند. پس از آن، از خرم سلطان تنها دو پسر، شاهزاده سلیم و شاهزاده بایزید باقی ماندند.

اعدام کارا احمد پاشا[ویرایش]

کارا احمد پاشا، از دولتمردان و وزیران دولت عثمانی و همسر خواهر سلیمان فاطمه سلطان، بود. او در مجارستان، ایران و گرجستان خدمات زیادی برای دولت عثمانی کرده‌بود. خرم سلطان در ماه اوت سال ۱۵۴۹ برای پادشاه لهستان و دوک بزرگ لیتوانی نامه‌ای به‌عنوان تبریک تاج و تخت فرستاد. در همین سال، ایرانیان در ارزنجان شکست خوردند و سوکولو محمد پاشا در مجارستان منصوب شد (۱۵۵۲) و در سال ۱۵۵۳ سلطان سلیمان به ایران سفر کرد. در همین سال، رستم پاشا، پس از خلع کارا احمد پاشا، دوباره به مقام وزیراعظمی منصوب شد. حکم گناه‌کار بودن کارا احمد پاشا داده شد و پس از تشکیل جلسۀ دیوان، احمد کارا در سال ۱۵۵۵ در مقابل همۀ سران عثمانی اعدام شد. در پشت این حادثه نیز خرم سلطان و دخترش مهرماه سلطان دست داشتند.[۱۰]

سیاست خارجی[ویرایش]

نامه‌ای که خرم سلطان به سیگیسموند دوم اوگوستوس، پادشاه لهستان نوشت و بر تخت سلطنت نشستن را به او تبریک گفت.

خرم سلطان، مانند دیگر همسران سلاطین عثمانی، به سیاست خارجی علاقه‌مند بود و مکاتبات دیپلماتیک داشت.

فرزندان[ویرایش]

  • شاهزاده محمد: در سال ۱۵۲۱ متولد شد و در سال ۱۵۴۳ درگذشت.
  • مهرماه سلطان: در سال ۱۵۲۲ به دنیا آمد. او تنها دختر خرم سلطان و همچنین همسر وزیر اعظم، رستم پاشا، بود. وی در زمان سلطنت برادر کوچک‌تر و برادرزادهٔ خود نیز از نفوذ بالایی برخوردار بود. مهرماه سلطان در سال ۱۵۷۸ درگذشت.
  • شاهزاده عبدالله: در سال ۱۵۲۲ یا ۱۵۲۳ به دنیا آمد و ۲-۳ سال پس از تولد، فوت شد.
  • سلطان سلیم دوم: در سال ۱۵۲۴ متولد شد. پس از مرگ مادرش، با برادر کوچک‌ترش، شاهزاده بایزید، وارد مبارزه برای تاج و تختِ سلطان سلیمان شد و در این مبارزه مورد حمایت پدرش قرار گرفت. پس از مرگ سلطان سلیمان، پادشاهی عثمانی به سلطان سلیم دوم رسید. زمان مرگش سال ۱۵۷۴ است.
  • شاهزاده بایزید: در سال ۱۵۲۵ متولد شد. پس از مرگ برادرش شاهزاده مصطفی، با شاهزاده سلیم وارد مبارزه برای تاج و تختِ سلطان سلیمان شد و به ایران فرار کرد و در قزوین در سال ۱۵۶۱ توسط سفیر عثمانی کشته شد.
  • شاهزاده جهانگیر: در سال ۱۵۳۱ به دنیا آمد و در سال ۱۵۵۳ گذشت.

خیرات[ویرایش]

درکنارِ دخالت‌ها و دسیسه‌های سیاسی‌اش، خرم سلطان در انجام امور خیریه نیز دستی داشت و احتمالاً ایفای این نقش را به تقلید از زبیده، همسر هارون‌الرشید انجام می‌داد. ساختن مسجد، دو مدرسهٔ قرآنی، فواره، و بیمارستان زنان در نزدیکی بازار برده‌فروشی قسطنطنیه ازجمله اقدامات خیریهٔ او به‌حساب می‌آیند. او دستور داد تا در نزدیکی مسجد ایاصوفیه، حمامی بنا کنند تا عبادت‌کنندگان بتوانند از آن استفاده کنند؛ حمامی که امروزه حمام خاصگی خرم سلطان نام دارد. در سال ۱۵۵۲ در بیت‌المقدس، عمارت خاصگی سلطان را بنا کرد تا در میان فقرا و نیازمندان غذای رایگان توزیع کند. همچنین برخی از کارهای قلاب‌دوزی او (یا دست‌کم قلاب‌دوزی‌هایی که به سرپرستی او انجام گرفته‌بود) تاکنون باقی مانده‌اند؛ ازجمله قلاب‌دوزی‌هایی که در سال‌های ۱۵۴۷ و ۱۵۴۹ به‌ترتیب به شاه تهماسب و سیگیسموند دوم اوگوستوس اهدا شد.

مرگ[ویرایش]

مقبرهٔ خرم سلطان

خرم سلطان در ۱۵ آوریل ۱۵۵۸ درگذشت و در آرامگاه گنبدی‌شکل زینت‌شده با نفیس‌ترین کاشی‌های ایزنیک، که طرحی از باغ‌های بهشت بر روی آن‌ها نقش بسته‌است، دفن شد. آرامگاه او در نزدیکی آرامگاه مجزا و حزن‌انگیزتر سلطان سلیمان، در مسجد سلیمانیه قرار دارد.

پس از مرگ[ویرایش]

بایزید، که با مرگ مادرش خرم سلطان در سال ۱۵۵۸ میلادی (۲۶ جمادی‌الاول ۹۶۵ ه‍ ق) نیرومندترین پشتیبان خود را از دست داده‌بود، توسط سلیمان از حکومت کوتاهیه برکنار و به حکومت آماسیه منصوب شد، که این برکناری موجب جنگ‌های متعدد میان بایزید و سلطان سلیمان و درنهایت پناهندگی وی به دولت ایران و مرگش توسط برادرش، سلیم دوم، شد.

منابع[ویرایش]

  1. Dr Galina I Yermolenko (2013). Roxolana in European Literature, History and Culturea. Ashgate Publishing, Ltd. p. 275. ISBN 978-1-409-47611-5. 
  2. Ukrainian Orthodox priest, Havrylo Lisowsky, father of Roxelana
  3. The Encyclopædia Britannica, Vol.7, Edited by Hugh Chisholm, (1911), 3; Constantinople, the capital of the Turkish Empire...
  4. Britannica, Istanbul:When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.
  5. The Imperial House of Osman GENEALOGY
  6. Ayşe Özakbaş, Hürrem Sultan, Tarih Dergisi, Sayı 36, 2000
  7. Yusuf Niyazi, “Mazlum Şehzadeler yahut Hürrem Sultan”, Dersaadet, 1325 (1909)
  8. Yusuf Niyazi, “Mazlum Şehzadeler yahut Hürrem Sultan”, Dersaadet, 1325 (1909)
  9. Yusuf Niyazi, “Mazlum Şehzadeler yahut Hürrem Sultan”, Dersaadet, 1325 (1909)
  10. Louis Gardel, “Sevenlerin Şafağı”, Can Yay. , İst. 1998
  • Wikipedia contributors, "Roxelana," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=509492170 (accessed August ۳۱، ۲۰۱۲).
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Hürrem Sultan»، ویکی‌پدیای ترکی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۴).

پیوند به بیرون[ویرایش]

خاصگی پیشین:

عنوان ایجاد شد
خرم سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت خرم خاصگی سلطان
خاصگی سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵۳۴ – ۱۵۵۸

خاصگی پسین:
نوربانو سلطان


Roxelane
Hürrem Sultan
Description de l'image Khourrem.jpg.

Titre

Favorite puis épouse du Sultan ottoman

en 1521 (favorite) - Juin 1534 (épouse) — 15 avril 1558

Biographie
Dynastie ottomane
Nom de naissance Alexandra Lisovska
Naissance 1500 ?
Rohatyn
Décès 15 avril 1558
Palais de Topkapı, Constantinople
Conjoint Soliman le Magnifique
Enfants Mehmed
Mihrimah
Abdullah
Sélim II
Bayezid
Cihangir
Résidence Palais de Topkapı
Religion Orthodoxe
Islam

La sultane Hürrem[1] ou Roxelane (La Ruthénienne) (v. 1500 - 15 avril 1558) fut l'épouse du sultan Soliman le Magnifique après en avoir été l'esclave.

Biographie

Origines

Si les sources du XVIe siècle sont muettes à ce sujet, la tradition ukrainienne lui donne comme nom de naissance Alexandra Lisovska, née à Rohatyn ; il pourrait cependant s'agir d'une création littéraire d'écrivains nationalistes ukrainiens du XIXe siècle[2]. Le poète Samuel Twardowski qui fit partie d'une ambassade dans l'Empire ottoman au tournant des XVIe et XVIIe siècles rapporte avoir appris à la cour d'Istanbul qu'Hürrem aurait été la fille d'un prêtre orthodoxe, probablement ukrainien, de Galicie, alors partie de la Pologne. Elle aurait été capturée par des Tatars lors d'un de leurs raids et est emmenée comme esclave, probablement d'abord à Kaffa, en Crimée, puis à Constantinople.

Entrée au harem

La date précise de son entrée au harem de Soliman n'est pas connue mais se situe aux alentours de l'accession au trône du prince en septembre 1520 (il est possible qu'elle ait été un présent fait au souverain à cette occasion)[3]. Elle lui donne un premier fils en 1521, Mehmed. Elle devient rapidement la favorite (« Hasseki ») de Soliman, qui délaisse ses autres concubines (dont Mahidevran, mère de son fils aîné Mustafa) et entretient avec Hürrem une relation exclusive.

Probablement vers juin 1534, elle est affranchie et devient l'épouse légitime de Soliman, ce qui constitue une rupture avec la tradition ottomane[4]. Selon une anecdote répandue par des sources occidentales à partir de la seconde moitié du XVIe siècle, elle aurait obtenu le mariage grâce à une série de stratagèmes : après s'être convertie à l'islam et avoir été affranchie, elle se serait ainsi refusée à Soliman au motif qu'une femme libre ne pouvait avoir de relations avec un homme hors du mariage[5].

Au cours des années 1530, elle quitte l'« ancien palais », résidence habituelle de la famille du sultan, et s'installe dans le « nouveau palais » (Topkapı) où elle se retrouve plus proche du Sultan[6].

Roxelane est parfois considérée comme ayant joué un rôle plus ou moins actif dans l'élimination de Pargali Ibrahim Pacha, un favori de Soliman, en 1536.

Le principal prétendant à la succession au trône était alors Sehzade Mustafa (en), fils aîné de Soliman (d'une autre épouse). En 1553, une fausse lettre du prince héritier Mustafa au chah d’Iran lui demandant son aide pour renverser Soliman est interceptée. Mustafa se précipite chez son père pour se justifier, seul et sans arme. Soliman tue son fils le , tout en le pleurant.

Mausolée de Roxelane, mosquée Süleymaniye, Istanbul.

À sa mort le 15 avril 1558, Roxelane est enterrée dans un mausolée décoré en tuiles d'İznik décrivant le jardin du paradis, en hommage à sa nature joyeuse et souriante. Son mausolée est adjacent à celui de Soliman, structure séparée et plus sombre située dans la mosquée Süleymaniye.

Influence

Elle est aussi la conseillère de Soliman et semble avoir eu une influence considérable sur la politique étrangère de ce dernier. Deux de ses lettres au roi de Pologne Sigismond II Auguste ont ainsi été conservées, et, de son vivant, l'empire Ottoman conserve des relations généralement pacifiques avec cet État. Les ambassadeurs de l'Europe entière s'adressent à elle et lui font parvenir des cadeaux. Certains historiens pensent aussi qu'elle est intervenue auprès de son époux pour contrôler le trafic d'esclaves organisé par les Criméens sur sa terre natale.

À côté des affaires politiques, Roxelane s'engage aussi dans un certain nombre de grands travaux, de La Mecque à Jérusalem, peut-être en s'inspirant du modèle des fondations caritatives créées par Zubaida, femme du calife Haroun ar-Rachid. Parmi ces premières fondations on trouve une mosquée, deux écoles coraniques, une fontaine et un hôpital pour femmes à côté du marché aux femmes esclaves d'Istanbul.

Descendance

Roxelane aura six enfants :

  • Cinq fils :
    • le premier Mehmed (1521-1543) mourut jeune de maladie
    • le second Abdullah (1523-1526)
    • Selim (le futur Selim II) (1524-1574) le troisième était son élu, car Roxelane pensait qu’il ne devrait pas assassiner ses frères, étant d'un naturel plutôt doux. Morte avant son époux, elle ne verra pas ses plans s'accomplir ;
    • le quatrième Bayezid (1525-1561)
    • le cinquième Cihangir (1531-1553), bien que brillant était atteint d’épilepsie.
  • Une fille, Mihrimah (1522-1578), épouse du grand vizir Rüstem Pacha

Bayezid et Selim s’affrontèrent contrairement à ce qu’avait supposé leur mère, ce qui amena Bayezid à se réfugier en Perse auprès du Chah. Selim parvient à le faire extrader pour l'assassiner rapidement.

Évocations artistiques

Roxelane a inspiré aussi bien des peintures qu'une symphonie de Joseph Haydn, un opéra de Denys Sichynsky, un ballet, des pièces de théâtre, des romans, principalement en ukrainien, mais aussi en anglais, français ou allemand.

Littérature

Fontenelle fait comparer par Roxelane et Agnès Sorel leurs stratégies sentimentales et maritales respectives[7] dans son Dialogue des morts publié en 1683.

Robert E. Howard se sert de Roxelane comme MacGuffin motivant le personnage de Sonya la Rousse dans sa nouvelle L'Ombre du Vautour[réf. nécessaire].

Romans

  • Pavlo Zahrebelnyï : Roxelane, 1980.
  • Isaure de Saint Pierre : La Magnifique, Albin Michel, 2002, 357 pages. (ISBN 978-2226132529)
  • Vintila Corbul et Mircea Burada, Roxelane et Soliman, Olivier Orban, 1987, 431 pages. (ISBN 2.85565.375.4[à vérifier : ISBN invalide])

Bibliographie

  • (en) Leslie Peirce, The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press,‎ (ISBN 0-19-508677-5)

Notes et références

  1. du perse خرم - Khurram, « La Joyeuse »
  2. Galina Yarmolenko, Roxolana in Europe, in Roxolana in European Literature, History and Culture, 2010, p. 49
  3. Peirce 1993, p. 58
  4. Peirce 1993, p. 61-62
  5. Galina Yarmolenko, Roxolana in Europe, in Roxolana in European Literature, History and Culture, 2010, p. 25
  6. Peirce 1993, p. 62
  7. Œuvres de Fontenelle: des Académies Française, des Sciences, des Belles-lettres, de Londres, de Nancy, de Berlin et de Rome, De Fontenelle (Bernard Le Bovier), publié par Jean-François Bastien, 1790, pages 180-185

Voir aussi

Sur les autres projets Wikimedia :

Article connexe

Lien externe