خدادادبیگ مالک اصلانوف
خدادادبیگ مالک اصلانوف | |
|---|---|
 | |
| وزیر راهآهن جمهوری دمکراتیک آذربایجان | |
| دوره مسئولیت ۲۸ مه ۱۹۱۸ – ۲۸ آوریل ۱۹۲۰ | |
| رئیس بخش نقلوانتقالات ریلی شورای عالی اقتصادی آذربایجان شوروی | |
| دوره مسئولیت ۱۹۲۱ – ۱۹۳۳ | |
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | آوریل ۱۸۷۹ تایناق، فرمانداری یلیزاوتپل، امپراتوری روسیه (هماکنون جمهوری آذربایجان) |
| درگذشته | ۲۳ ژوئیه ۱۹۳۵ باکو، جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان |
| حزب سیاسی | مستقل حزب کمونیست آذربایجان |
| همسر(ان) | «ماریامالک اصلاناوا» |
| اقامتگاه | باکو |
| پیشه | مهندس برق، دارنده مدرک دکترا |
خدادادبیگ مالک اصلانوف (ترکی آذربایجانی: Xudadat bəy Məlik-Aslanov) سیاستمدار و استاد دانشگاه اهل آذربایجان بود.[۱]
زندگی٬نامه
[ویرایش | اشتراکگذاری]خدادادبیگ مالک اصلانوف در ماه آوریل سال ۱۸۷۹، در خانواده ای متمول نجیبزاده در روستای تایناق، فرمانداری یلیزاوتپل در امپراتوری روسیه به دنیا آمد. پس از گذراندن دوره ابتدایی و آموزش متوسطه در مدرسه «رئال» در سال ۱۸۹۹، با تخصیص بورس دانشجویی توسط زینالعابدین تقییف، نیکوکار آذربایجانی، برای ادامه تحصیلش وارد دانشگاه دولتی حملونقل ریلی سن پترزبورگ شد.[۲] در سال ۱۹۰۴، با دریافت لوح تقدیر دانشآموخته شد. سپس به عنوان کارآموز به طرح ساخت راهآهن سن پترزبورگ-وولوگدا شروع به کار کرد. در ۱۹۰۵، مالک اصلانوف به سمتی در سازمان راهآهن قفقاز جنوبی در تفلیس گماشته شد؛ سازمانی که پس از گذشت مدتی کوتاه تصدی آن را در اختیار گرفت. متعاقب انتشار بیش از ۱۰ مقاله در موضوع راهآهن، دکترای خویش را دریافت کرد.[۳]
کارنامۀ سیاسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در پی انقلاب فوریه روسیه در سال ۱۹۱۷، دولت موقت روسیه مالک اصلانوف را به عنوان کمیسر ارتباطات در دولت قفقاز جنوبی تعیین کرد. در آوریل ۱۹۱۸، به زمامداری وزارت «ارتباطات راهآهن» جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی تازه تأسیس و کوتاه عمر قفقاز جنوبی رسید.[۴] بعد از سقوط جمهوری یادشده و تأسیس جمهوری خلق آذربایجان در ۲۸ ماه مه سال ۱۹۱۸، او در چهارمین و پنجمین کابینه دولت در این سمت ابقاء شد. وی علاوه بر نمایندگی در شورای ملی آذربایجان که بعداً استقلال و حاکمیت ملی جمهوری خلق را اعلان کرد، یک کرسی در مجلس ملی نیز به دست آورد. در سال ۱۹۱۹، به عضویت کمیته دولتی دفاع و نیز کمیته لاتینسازی الفبای ترکی آذربایجانی درآمد.[۵] وی یک مؤسسه آموزش عالی دوزبانۀ آذربایجانی و روسی برای آموزش و پرورش کارشناسان شاغل در زمینه ارتباطات راهآهن را بنیانگذاری نمود که بعدها به هنرستان حمل و نقل ریلی باکو تبدیل شد. مالک اصلانوف در طول کارنامۀ خود تا تأسیس شوروی عضو هیچیک از احزاب سیاسی نبود.[۶]
دورۀ شوروی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در محدوده زمانی ۱۹۲۱ تا ۱۹۳۰ پس از استقرار نظام شوروی بر آذربایجان، خدادادبیگ مالک اصلانوف ریاست دانشکده مهندسی ساختمان در دانشگاه فنی آذربایجان را بر عهده داشت.[۷] او همچنین به عنوان رئیس بخش نقل و انتقالات ریلی شورای عالی اقتصادی آذربایجان شوروی فعالیت میکرد. مالک اصلانوف نقش مهمی در ساخت خط راهآهن باکو به جلفا، و ورود قطارهای حومهای به ناوگاه ریلی کشور که در تاریخ اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی امری بیسابقه بود، ایفا کرد. در سال ۱۹۲۹ بود، که او پیشنهاد ساخت خطوط مترو در باکو را مطرح نمود، اگرچه این طرح در سال ۱۹۶۷ اجرایی شد.[۸]
خانواده
[ویرایش | اشتراکگذاری]خدادادبیگ مالک اصلانوف در سال ۱۹۰۶، با دختر صاحب خانهاش ازدواج کرد. چون از ازدواجشان فرزندی زاده نشدآنها پسربچههای خورشید مالک اصلانوف، خواهر خدادادبیگ را به فرزندخواندگی پذیرفتند.
بازداشت و مرگ
[ویرایش | اشتراکگذاری]
همانند بسیاری از سیاستمدارانی که ریاست نهادهای دولتی مختلف در جمهوری دمکراتیک آذربایجان را در کارنامه خود داشتند، خدادادبیگ مالک اصلانوف قربانی عملیات سرکوب سیاسی اتحاد جماهیر شوروی موسوم به پاکسازی بزرگ شد. او نخستین بار در سال ۱۹۳۰ بازداشت شد و در سال ۱۹۳۳، با درخواست میرجعفر باقرف آزاد شد. در ماه اوت سال ۱۹۳۴، با اتهام عدم گذراندن باقیماندهٔ دوران محکومیت ۵ سالۀ قبلیاش مجدداً دستگیر شد. در سال ۱۹۳۵، در زندان «بایلاف» در شرایطی مشکوک درگذشت. بنا به اظهارات رسمی، مرگ وی مرگی عادی بود، حال آنکه نزدیکانش مدعی بودند، که خدادادبیگ به دست فردی به اسم «گاراسیموف» به قتل رسید. جسد وی بدون اینکه به یکی از اعضای خانواده اش نشان داده شود، بهطور مرموز در قبر دسته جمعی واقع در حاشیهٔ باکو دفن شد. در سال ۱۹۵۹، خدادادبیگ رسماً تبرئه شد.[۹]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ Bir kəndin övladları. anl.az
- ↑ «Azərbaycanda Yollar Nazirliyinin yaranması və faəliyyəti - Bolşeviklərin yarımçıq qoyduğu yol siyasətimiz. enter.news». بایگانیشده از اصلی در ۲ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 98 yaşı tamam oldu. virtualaz.org
- ↑ «Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti - 101 – Müstəqilliyin əldə olunması uğrunda mücadilə. cls.az». بایگانیشده از اصلی در ۴ ژوئیه ۲۰۲۲. دریافتشده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti - Şərqdə ilk parlamentli respublika. penitensiar.justice.gov.az». بایگانیشده از اصلی در ۸ اوت ۲۰۱۹. دریافتشده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ ‹See Tfd›(in Russian) The First Minister by Rugiyya Aliyeva. Vyshka[پیوند مرده]
- ↑ «Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yüz il bundan öncəki tarixinə baxış. elibrary.az». بایگانیشده از اصلی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۹. دریافتشده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Azərbaycanın dəmiryol, poçt-teleqraf naziri – Xudadat bəy Məlikaslanov. tia.az[پیوند مرده]
- ↑ Xudadat bəyin acı taleyi. news.milli.az
- استادان دانشگاه اهل جمهوری آذربایجان
- اعضای مجلس ملی جمهوری دموکراتیک آذربایجان
- اهالی شوشی
- درگذشتگان ۱۹۳۵ (میلادی)
- زادگان ۱۸۷۹ (میلادی)
- سیاستمداران اهل جمهوری دمکراتیک آذربایجان
- سیاستمداران اهل شوشی
- مهندسان اهل جمهوری آذربایجان
- نجیبزادگی جمهوری آذربایجان
- مهندسان امپراتوری روسیه
- زندانیان درگذشته در زندانهای اتحاد شوروی