انگورفرنگی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از خارتوت)
پرش به: ناوبری، جستجو
خارتوت یا انگورفرنگی
انگورفرنگی آلپی
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): دولپه‌ای‌های نو
راسته: خاراشکن‌سانان[۱]
تیره: انگورفرنگیان[۲]
دی‌سی.
سرده: انگورفرنگی‌ها
ال.
گونه‌ها

در متن.

انگورفرنگیان سرده‌ای از گیاهان گلدار دولپه‌ای ( به ترکی قاراقات) شامل ۱۵۰ گونه است. این گیاه بومی مناطق معتدل نیم‌کره شمالی و رشته‌کوه آند است. انگورفرنگی‌ها درختچه‌ای و خاردار هستند و دارای میوه‌های سته می‌باشند. انگورفرنگی با نام خارتوت یا گالش‌انگور نیز شناخته می‌شود.

سرخ‌پوستان پاسیاه از ریشه انگورفرنگی برای درمان بیماری‌های کلیه و یائسگی استفاده می‌کردند. سرخ‌پوستان کری، از میوه آن برای بهبود باروری و آبستنی استفاده می‌کردند. انگورفرنگی قرمز (یا کشمش بیدانه قرمز)، گونه R. روبروم، یک عضو از جنس گونه R. در familyGrossulariaceae انگور فرنگی، مادری به بخش‌هایی از غرب اروپا (بلژیک، فرانسه، نروژ، سوئد، آلمان، هلند است. این یک deciduousshrub به طور معمول به ۱–۱٫۵ متر قد بلند، گاهی ۲ متر، با برگ پنج لوبی در حال رشد است spirally در ساقه مرتب شده‌اند. گل زرد به سبز کم رنگ می‌باشد، در نوسانی خوشه ۴–۸ سانتی‌متر می‌باشد. بلوغ به میوه آن خوراکی شفاف قرمز روشن در مورد ۸–۱۲ قطر، با ۳–۱۰ انواع توت‌ها در هر خوشه. بوش تأسیس می‌تواند ۳–۴ کیلو از انواع توت‌ها از اواسط تا اواخر تابستان تولید می‌کنند. چندین گونه‌های مشابه دیگر بومی در اروپا، آسیا و شمال آمریکا، نیز با میوه‌های خوراکی، هر چند معمول با عطر و طعم انتهایی می‌باشند

انگورفرنگی در ایران چهار گونه گیاه درختچه‌ای دارد به نام‌های گالش‌انگور معمولی، انگورفرنگی تیره‌گل، انگورفرنگی شرقی، و انگورفرنگی قرمز.[۳]


Redcurrant
قره قات پرورشی.
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
راسته: خاراشکن‌سانان
تیره: انگورفرنگی
سرده: انگورفرنگی
گونه: R. rubrum
نام علمی
Ribes rubrum
L.
قره قات جنگلهای ارسباران

قره قات یا قارا قات (Redcurrant) با نام علمی Ribes rubrum میوه‌ای جنگلی است که بومی اروپای غربی و شمال کشورهای ایتالیا، اسپانیا، لهستان و پرتغال است. قره قات در جنگلهای منطقه ارسباران، مخصوصا جنگلهای اطراف روستای عباس‌آباد، نیز به وفور یافت میشود. ارتفاع بوته قره قات ۱-۱.۵ متر است و گاهی تا به دو متر نیز می‌رسد. شکوفه‌ها، بعلت رنگ زرد مایل به سبز شان تا حدی نامرئی هستند. میوه‌ها در خوشه‌های آویخته پدید می‌آیند. هر خوشه ۳-۱۰ میوه قرمز شفاف با قطر ۸-۱۲ میلیمتر را شامل میشود. هر درختچه ۳-۴ کیلو میوه در سال میدهد. میوه‌ها در اواسط تابستان میرسند.

این گیاه نباید با سیاه گیله و بلوبری[۴] (Blueberry) اشتباه شود. آن میوه‌ها طعمی مایل به شیرین دارند. متأسفانه این اشتباه اسامی، بعلت نایابی نسبی قره قات و شناخته شدن بلوبری از طریق ارتباط با جهان غرب، حتی در محیطهای آکادمیک شیوع پیدا کرده است[۵][۶]. توصیفی که یک منبع سنتی تر از قره قات میکند، به واقعیت نزدیکتر است: "اسم ترکی من ((قره قاط)) است به من قراقات و قراطاط هم گفته اند، عده ای از گیاه شناسان قدیم ایران از جمله بغدادی مرا نوعی زغال اخته و عده ای دیگر نوعی زرشک می دانند...".[۷]

کشت[ویرایش]

کشت آن در قرن هفدهم در بلژیک و شمال فرانسه شروع شد. در زمان معاصر گونه‌های مختلفی برای کشت انتخاب شده اند. یکی‌ از معروفترین این گونه‌ها white currant است که مزه شیرینتری دارد. [۸]

استفاده ها[ویرایش]

طعم این میوه ترش است. این میوه در کشورهای اروپایی برای درست کردن مرباهای نسبتاً گران قیمت مورد استفاده قرار می‌گیرد[۹][۸]. علی‌رغم اینکه کاشت و نگهداری قره قات چندان سخت نیست، این میوه حتی در اروپا نیز کمیاب است. در ایران، خشک شده قره قات یا انگور فرنگی در عطاری‌ها یافت میشود. دم کرده قره قات را برای رقیق کردن خون تجویز می‌کنند و اعتقاد بر آن است که خوردن آن از سکته قلبی ممانعت میکند.


گونه‌ها[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Saxifragales
  2. Grossulariaceae
  3. # مظفریان، ولی‌الله، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران: لاتینی، انگلیسی، فارسی تهران: فرهنگ معاصر ۱۳۷۵، ص۴۵۹.
  4. http://www.jerseyfruit.com/health_blueberries.asp
  5. http://www.tandorostan.org/detailherb/27/قره-قاط-(قره-قات)/default.aspx
  6. http://www.mums.ac.ir/prmp/fa/Bilberry
  7. http://www.ghadeer.org/salamat/khoraky/khoraky1/zaban113.htm
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ http://www.growyourown.info/page78.html
  9. http://www.cookitsimply.com/recipe-0010-032y88.html

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیای انگلیسی.
  • برابرهای فرهنگستان زبان فارسی. فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان - دفتر هفتم. بخش اوّل: فارسی. تهران: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵.
  • مظفریان، ولی‌الله، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران: لاتینی، انگلیسی، فارسی تهران: فرهنگ معاصر ۱۳۷۵،

پیوند به بیرون[ویرایش]