حکم بن ابیعاص
حَکَم بن ابیعاص بن امیه اموی قریشی (عربی: حَکَمَ بْنِ أَبِی الْعَاصِ بْنُ أُمَیَّة الْأُمَوِیُّ الْقُرَشِیُّ) پدر مروان یکم (حک. ۶۸۴–۶۸۵) بنیانگذار خط مروانیان از خلافت اموی و عموی خلیفه سوم راشدین عثمان بن عفان (حک. ۶۴۴–۶۵۶) بود. او به عنوان یکی از مخالفان سرسخت محمد پیامبر اسلام، شناخته میشد و در نتیجه هنگامی که مسلمانان در سال ۶۳۰ میلادی مکه را فتح کردند، تبعید شد و سپس در زمان خلافت عثمان توسط او بخشیده شد.
حکم بن ابیعاص | |
|---|---|
حَکَمَ بْنِ أَبِی الْعَاصِ | |
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | مکه |
| درگذشته | ح. ۶۵۵–۶۵۶ میلادی |
| همسر(ان) | آمنه بنت علقمه کنانی ملیکه بنت اوفی غطفانی امنعمان بنت حارث ثقفی بعیثه بنت ابیهاشم قریشی امعبیدالله بنت منبه ثقفی |
| روابط | بنیامیه (قبیله) |
| فرزندان |
|
| والدین | ابوعاص بن امیه (پدر) رقیه بنت حارث (مادر) |
خانواده
[ویرایش]حکم بن ابیعاص بن امیه از قبیله بنیعبدشمس و رقیه بنت حارث از قبیله بنیمخزوم بود، هر دو از طوایف پدر و مادر متعلق به قبیله قریش مکه بودند.[۱] جد پدری او جد خاندان امیه بود.
حکم پس از طلاق آمنه بنت علقمه از برادرش، عفان بن ابیعاص، با آمنه بنت علقمه ازدواج کرد.[۲] آمنه مروان یکم پسر حکم، را به دنیا آورد که در سالهای (حک. ۶۸۴–۶۸۵) خلیفه اموی و جد تمام خلفای بعدی اموی شد.[۲] حکم حداقل بیست فرزند، اما احتمالاً بیش از سی فرزند از چهار همسر مختلف و تعدادی کنیز داشت.[۳] علاوه بر مروان، آمنه بنت علقمه مادر پسر بزرگ حکم، عثمان اکبر، حارث، عبدالرحمن، صالح و دخترانی به نامهای ام البنین و زینب بود. همسر دوم او، ملایکه بنت عوفه از قبیله بنیمره از قبیله غطافان، مادر پسرانش یحیی، آبان، عثمان اصغر، حبیب و عمرو و دختران ام یحیی، زینب، ام شیبه، ام عثمان و ام سلمه بود.[۴] همسر سوم او امنعمان بنت حارث از قبیله بنیثقیف، پسران وی نعمان، اوس، سهیل و عمرو و دختران او امابان، امامه، امعمرو و امحکم نام دارند. همسر قریشی او، بعثه بنت هاشم بن عتبة بن ربیعه از بنی عبدشمس، مادر پسرش یوسف بود.[۵]
زندگی
[ویرایش]معروف بود که حکم سرسختانه با محمد پیامبر اسلام، مخالفت میکرد و به همین دلیل توسط او از مکه به طائف شهر مجاور مکه، تبعید شد.[۶] طبق تاریخ طبری مورخ سده نهم، محمد بعداً حکم را بخشید و به او اجازه بازگشت به زادگاهش داده شد.[۷] با این حال، در تاریخ یعقوبی مورخ قرن نهم، حکم پس از رد درخواستهایش برای بازگشت توسط دو خلیفه پیشین، ابوبکر (حک. ۶۳۲–۶۳۴ میلادی) و عمر (حک. ۶۳۴–۶۴۴ میلادی)، در زمان خلافت برادرزادهاش عثمان (حک. ۶۴۴–۶۵۶ میلادی) اجازه یافت به مکه بازگردد.[۸] عثمان به خویشاوندان خود توجه ویژهای نشان داد و بهطور نمادین به حکم، به همراه بستگان امویاش، ابوسفیان بن حرب و ولید بن عقبه و عباس بن عبدالمطلب از بنیهاشم، اجازه داد تا بر تخت خلافت او در مدینه بنشینند.[۹] حکم در سال (ح. ۶۵۵ – c. ۶۵۶ میلادی) درگذشت.[۱۰]
منابع
[ویرایش]- ↑ Marsham 2022, pp. 21–23.
- 1 2 Donner 2014, p. 106.
- ↑ Marsham 2022, p. 23.
- ↑ Marsham 2022, pp. 23–24.
- ↑ Marsham 2022, pp. 24–25.
- ↑ Humphreys 1990, p. 227, note 48.
- ↑ Humphreys 1990, p. 227.
- ↑ Gordon 2018, p. 799.
- ↑ Madelung 1997, p. 109.
- ↑ Sears 2003, p. 10.
کتابشناسی
[ویرایش]- Donner, Fred (2014). "Was Marwan ibn al-Hakam the First "Real" Muslim". In Savant, Sarah Bowen; de Felipe, Helena (eds.). Genealogy and Knowledge in Muslim Societies: Understanding the Past. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-4497-1.
- Yarshater, Ehsan, ed. (1985–2007). [[تاریخ طبری]] (40 vols). SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-7249-1.
{{cite book}}: URL–wikilink conflict (help) - Madelung, Wilferd (1997). The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-56181-7.
- Sears, Stuart D. (March 2003). "The Legitimation of al-Hakam b. al-'As: Umayyad Government in Seventh-Century Kirman". Iranian Studies. Taylor & Francis. 36 (1): 5–25. doi:10.1080/021086032000062587. JSTOR 4311489. S2CID 161094119.
- Gordon, Michael (2018). The Works of Ibn Wāḍiḥ al-Yaʿqūbī (Volume 3): An English Translation. Brill. ISBN 978-90-04-35619-1.
- Marsham, Andrew (2022). "Kinship, Dynasty, and the Umayyads". The Historian of Islam at Work: Essays in Honor of Hugh N. Kennedy. Leiden: Brill. pp. 12–45. ISBN 978-90-04-52523-8.