حنفی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

از مذاهب اسلام
اهل سنت


مذاهب فقهی

حنفی · مالکی · شافعی · حنبلی


ارکان دین اسلام

نماز · روزه · شهادت · زکات · حج

خلفای راشدین

ابوبکر · عمر · عثمان · علی

صحابه

سعید بن زید · زبیر · طلحه
سعد بن ابی‌وقاص · عبدالرحمن بن عوف
ابوعبیده جراح

مبانی فقه

قرآن · سنت · اجماع · قیاس · اجتهاد

کتب حدیث

صحیح بخاری · صحیح مسلم · سنن نسائی
سنن ابوداوود · سنن ترمذی· سنن ابن ماجه
الموطأ

مکان‌های مقدس

مکه · مدینه
بیت‌المقدس

حنفی نام یکی از شاخه‌های مذاهب اهل سنت از دین اسلام است؛ و از مذاهب فقهی و پیرو ابوحنیفه نعمان بن ثابت از ائمه چهارگانه اهل سنت است. این مذهب در بین مذاهب چهارگانه اهل سنت بیشترین پیرو را دارد و عمده پیروان این مذهب نیز در کشورهای آسیای میانه، افغانستان، پاکستان، چین، ترکیه، بالکان، شبه قاره هند، اندونزی، مالزی، آسیای مرکزی (و مناطق شمال شرقی، شرق و جنوب شرقی ایران) قرار دارند؛ و۷۱درصد مسلمان‌های اهل تسنن جهان پیرو این مذهب می‌باشند. نام این شاخه منسوب به بنیادگذار آن یعنی ابوحنیفه نعمان بن ثابت زوطی (۱۵۰–۸۰ هجری قمری) است. مقبره ابوحنیفه در بغداد در محله الخضرا قرار دارد.

از شاگردان سرشناس ابوحنیفه می‌توان از افراد زیر نام برد:

  • أبو یوسف (یعقوب بن ابراهیم)
  • محمد بن الحسن الشیبانی
  • أبو الهذیل (زفر بن الهذیل)
  • الحسن بن زیاد اللؤلؤی

برجسته‌ترین کتاب‌ها در زمینه شاخه حنفی عبارت‌اند از:

  1. المبسوط از شمس الدین السرخسی
  2. بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع از کاسانی
  3. مختصر الهدایة از مرغیانی# حاشیة ابن عابدین (ردالمحتار علی الدر المختار)

توضیحات تکمیلی[ویرایش]

مذهب حنفیه از مذاهب چهارگانه اهل سنت است و توسط ابوحنیفه نعمان بن ثابت بنیانگذاری شد. وی ایرانی‌تبار بوده و در سال ۸۰ هجری قمری در شهر کوفه به دنیا آمد و در سال ۱۵۰ هجری قمری در بغداد و در زندان منصور خلیفه عباسی درگذشت. از استادان او در دوران تحصیل علوم اسلامی حمادبن ابی سلیمان است. تسلط ابوحنیفه بر علم کلام بیش از احاطه او به علوم فقهی موجب معروفیت او شده‌است. ابوحنیفه به سبب شهرت در علم و تقوا توسط عمره بن هبیره، قاضی القضاه شهر کوفه شد و بخاطر آنکه بعدها منصور خلیفه عباسی قصد انتصاب او را به سمت قاضی بغداد داشت اما چون با مخالفت ابوحنیفه مواجه شد، وی را به زندان افکند.

پیروان ابوحنیفه، مذهب و روش او را اهل رای می‌نامند زیرا ابوحنیفه قائل به رای است چنان‌که بعد از صدور هر فتوایی و حکمی عنوان می‌کرد این نظر ماست. اوبا اهل حدیث مخالف بود و تنها در شرایطی اقدام به قبول احادیث متواتر می‌کرد که از تابعین نقل شده باشد و حدیث و خبر مفرد را قبول نداشت.

این شیوه او می‌تواند بخاطر متکلم بودن او و تأثیرش در روش فقهی وی باشد. همچنین او قیاس و استحسان را هم به‌عنوان اصول در اجتهاد پذیرفت.

Muslims schools.png

مذهب حنفی بر هفت اصل استوار است که عبارت‌اند از:

  1. قرآن
  2. سنت
  3. قول صحابه
  4. قیاس و رای
  5. استحسان
  6. اجماع
  7. عرف

در باب ایمان و کفر، ابوحنفیه معتقد به زیاد و کم بودن آن‌ها نیست و اصل ایمان و کفر را تصدیق و انکار می‌داند.

وی همچنین در بحث جبر و اختیار به آزادی عمل انسان معتقد است و فعل آدمی را در مصدرش مدنظر قرار می‌دهد با استناد به این جمله او: اعمال بشر نسبت به قضا و قدر مانند شعاعهای خورشید است به خود خورشید.

از ویژگی‌های ابوحنفیه که جمیع محققین و فقها بر آن اتفاق نظر دارند صراحت و بی‌باکی او در دادن فتوی است و تسامح و اغماض از خصایص فتاوای او می‌باشد.

به گفته سید محمد باقر پوسایی، ابو حنیفه تحت تأثیر برخی از علمای و امامان شیعه نظیر جعفر بن محمد[۱] و همچنین برخی از علمای اهل سنت مثل شعبه بن حجاج[۲] قرار گرفته‌است.[۳]

منابع[ویرایش]

  1. المجروحین (به عربی). ۳. پارامتر |first1= بدون |last1= در Authors list وارد شده‌است (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  2. عقیلی، ابو جعفر. الضعفا الکبیر (به عربی). ۴. ص 281. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  3. پوسایی، سید محمدباقر (۱۳۹۳). نقد ائمه فقهی اهل سنت. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  • دکتر: فؤاد، عبدالنبی، محمد. (اَللُؤلُؤ وَالمُرجان) ، دار احیاء الکتب العربیة، چاپ دمشق، سال انتشار ۱۹۵۵ میلادی به (عربی).
  • دکتر: الشکعة، مصطفی. (الأئمة الأربعة) ، دار الکتاب اللبنانی، چاپ بیروت، سال انتشار ۱۹۸۵ میلادی به (عربی).

مقالات مرتبط[ویرایش]

  • فقها و کتب فقهی حنفی - پایگاه حوزه [۱]
  • تاریخچه مذهب حنفی - پایگاه حوزه [۲]

The Hanafi (Arabic: حنفيḤanafī) school is one of the four religious Sunni Islamic schools of jurisprudence (fiqh).[1] It is named after the scholar Abū Ḥanīfa an-Nu‘man ibn Thābit (d. 767), a tabi‘i whose legal views were preserved primarily by his two most important disciples, Abu Yusuf and Muhammad al-Shaybani. The other major schools of Sharia in Sunni Islam are Maliki, Shafi`i and Hanbali.[2][3]

The Hanafi school is the maddhab with the largest number of followers among Sunni Muslims.[4] It is predominant in the countries that were once part of the historic Ottoman Empire, Mughal Empire and Sultanates of Turkic rulers in the South Asia, northwest China and Central Asia. In the modern era, Hanafi is prevalent in the following regions: Turkey, the Balkans, Syria, Lebanon, Jordan, Palestine, Egypt, parts of Iraq, parts of Iran, parts of Russia, Turkmenistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Uzbekistan, Afghanistan, Pakistan, parts of India and China, and Bangladesh.[4][5][6]

Sources and methodology

Map of the Muslim world. Hanafi (light green) is the Sunni school predominant in Turkey, the Western Middle East, Western and Nile river region of Egypt, Central Asia, Afghanistan, Pakistan, Bangladesh, and parts of Southeast Europe, India, China and Russia.[4][5] An estimated one-third of all Muslims worldwide follow Hanafi law.[4]

The sources from which the Hanafi madhhab derives Islamic law are, in order of importance and preference: the Quran, and the hadiths containing the words, actions and customs of the Islamic prophet Muhammad (narrated in six hadith collections, of which Sahih Bukhari and Sahih Muslim are the most relied upon); if these sources were ambiguous on an issue, then the consensus of the Sahabah community (Ijma of the companions of Muhammad), then individual's opinion from the Sahabah, Qiyas (analogy), Istihsan (juristic preference), and finally local Urf (local custom of people).[7]

Abu Hanifa is regarded by modern scholarship as the first to formally adopt and institute analogy (Qiyas) as a method to derive Islamic law when the Quran and hadiths are silent or ambiguous in their guidance.[8]

The foundational texts of Hanafi madhhab, credited to Abū Ḥanīfa and his students Abu Yusuf and Muhammad al-Shaybani, include Al-fiqh al-akbar (theological book on jurisprudence), Al-fiqh al-absat (general book on jurisprudence), Kitab al-athar (thousands of hadiths with commentary), Kitab al-kharaj and Kitab al-siyar (doctrine of war against unbelievers, distribution of spoils of war among Muslims, apostasy and taxation of dhimmi).[9][10][11]

History

As the fourth Caliph, Ali had transferred the Islamic capital to Kufa, and many of the first generation of Muslims had settled there, the Hanafi school of law based many of its rulings on the earliest Islamic traditions as transmitted by Sahaba residing in Iraq. Thus, the Hanafi school came to be known as the Kufan or Iraqi school in earlier times. Ali and Abdullah, son of Masud formed much of the base of the school, as well as other personalities such as Muhammad al-Baqir, Ja'far al-Sadiq, and Zayd ibn Ali. Many jurists and historians had lived in Kufa including one of Abu Hanifa's main teachers, Hammad ibn Sulayman.[citation needed]

In the early history of Islam, Hanafi doctrine was not fully compiled. The fiqh was fully compiled and documented in the 11th century.[12]

The Turkish rulers were some of the earliest adopters of the relatively more flexible Hanafi fiqh, and preferred it over the traditionalist Medina-based fiqhs which favored correlating all laws to Quran and Hadiths and disfavored Islamic law based on discretion of jurists.[13] The Abbasids patronized the Hanafi school from the 10th century onwards. The Seljuk Turkish dynasties of 11th and 12th centuries, followed by Ottomans adopted Hanafi fiqh. The Turkic expansion spread Hanafi fiqh through Central Asia and into Indian subcontinent, with the establishment of Seljuk Empire, Timurid dynasty, Khanates, Delhi Sultanate, Bengal Sultanate and Mughal Empire. Throughout the reigns of Emperor Aurangzeb and Bahadur Shah I, the Hanafi based Fatawa-e-Alamgiri served as the legal, juridicial, political, and financial code of the most of the South Asia.[12][13]

See also


References

  1. ^ Hisham M. Ramadan (2006), Understanding Islamic Law: From Classical to Contemporary, Rowman Altamira, ISBN 978-0759109919, pp. 24–29
  2. ^ Gregory Mack, Jurisprudence, in Gerhard Böwering et al (2012), The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought, Princeton University Press, ISBN 978-0691134840, p. 289
  3. ^ Sunnite Encyclopædia Britannica (2014)
  4. ^ a b c d Jurisprudence and Law – Islam Reorienting the Veil, University of North Carolina (2009)
  5. ^ a b Siegbert Uhlig (2005), "Hanafism" in Encyclopaedia Aethiopica: D-Ha, Vol 2, Otto Harrassowitz Verlag, ISBN 978-3447052382, pp. 997–99
  6. ^ Abu Umar Faruq Ahmad (2010), Theory and Practice of Modern Islamic Finance, ISBN 978-1599425177, pp. 77–78
  7. ^ Hisham M. Ramadan (2006), Understanding Islamic Law: From Classical to Contemporary, Rowman Altamira, ISBN 978-0759109919, p. 26
  8. ^ See:
    *Reuben Levy, Introduction to the Sociology of Islam, pp. 236–37. London: Williams and Norgate, 1931–1933.
    *Chiragh Ali, The Proposed Political, Legal and Social Reforms. Taken from Modernist Islam 1840–1940: A Sourcebook, p. 280. Edited by Charles Kurzman. New York City: Oxford University Press, 2002.
    *Mansoor Moaddel, Islamic Modernism, Nationalism, and Fundamentalism: Episode and Discourse, p. 32. Chicago: University of Chicago Press, 2005.
    *Keith Hodkinson, Muslim Family Law: A Sourcebook, p. 39. Beckenham: Croom Helm Ltd., Provident House, 1984.
    *Understanding Islamic Law: From Classical to Contemporary, edited by Hisham Ramadan, p. 18. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield, 2006.
    *Christopher Roederrer and Darrel Moellendorf [de], Jurisprudence, p. 471. Lansdowne: Juta and Company Ltd., 2007.
    *Nicolas Aghnides, Islamic Theories of Finance, p. 69. New Jersey: Gorgias Press LLC, 2005.
    *Kojiro Nakamura, "Ibn Mada's Criticism of Arab Grammarians." Orient, v. 10, pp. 89–113. 1974
  9. ^ Oliver Leaman (2005), The Qur'an: An Encyclopedia, Taylor & Francis, ISBN 978-0415326391, pp. 7–8
  10. ^ Kitab Al-Athar of Imam Abu Hanifah, Translator: Abdussamad, Editors: Mufti 'Abdur Rahman Ibn Yusuf, Shaykh Muhammad Akram (Oxford Centre of Islamic Studies), ISBN 978-0954738013
  11. ^ Majid Khadduri (1966), The Islamic Law of Nations: Shaybani's, Johns Hopkins University Press, ISBN 978-0801869754
  12. ^ a b Nazeer Ahmed, Islam in Global History, ISBN 978-0738859620, pp. 112–14
  13. ^ a b John L. Esposito (1999), The Oxford History of Islam, Oxford University Press, ISBN 978-0195107999, pp. 112–14

Further reading

  • Branon Wheeler, Applying the Canon in Islam: The Authorization and Maintenance of Interpretive Reasoning in Ḥanafī Scholarship (Albany, SUNY Press, 1996).
  • Nurit Tsafrir, The History of an Islamic School of Law: The Early Spread of Hanafism (Harvard, Harvard Law School, 2004) (Harvard Series in Islamic Law, 3).
  • Behnam Sadeghi (2013), The Logic of Law Making in Islam: Women and Prayer in the Legal Tradition, Cambridge University Press, Chapter 6, "The Historical Development of Hanafi Reasoning", ISBN 978-1107009097
  • Theory of Hanafi law: Kitab Al-Athar of Imam Abu Hanifah, Translator: Abdussamad, Editors: Mufti 'Abdur Rahman Ibn Yusuf, Shaykh Muhammad Akram (Oxford Centre of Islamic Studies), ISBN 978-0954738013
  • Hanafi theory of war and taxation: Majid Khadduri (1966), The Islamic Law of Nations: Shaybani's, Johns Hopkins University Press, ISBN 978-0801869754
  • Burak, Guy (2015). The Second Formation of Islamic Law: The Ḥanafī School in the Early Modern Ottoman Empire. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-09027-9.

External links