حسین فردوست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسی Deutsch
حسین فردوست
حسین فردوست.jpg
محل تولد تهران
تاریخ تولد ۱۲۹۶
محل مرگ تهران
تاریخ مرگ اردیبهشت ۱۳۶۶
محل دفن بهشت زهرا
تابعیت پرچم ایران ایرانی
درجه IIArmy-Arteshbod.png ارتشبد
فرماندهی رئیس دفتر اطلاعات ویژه دربار
رئیس بازرسی شاهنشاهی
کارهای مهم تهیه اعلامیه بیطرفی ارتش شاهنشاهی ایران
فرزندان شاهرخ


تیمسار ارتشبد حسین فردوست (۱۲۹۶ - ۱۳۶۶) همدرس و رئیس دفتر ویژهٔ اطلاعات محمدرضا شاه پهلوی؛ یکی از برجسته‌ترین و موثرترین چهره‌های سیاسی ـ اطلاعاتی دوران حکومت پهلوی است.

Hussein Fardust

Hussein Fardust auch Hossein Fardust (persisch ‏حسین فردوست‎; * 1917 in Teheran; † 1987) war ein enger persönlicher Freund und Vertrauter von Schah Mohammad Reza Pahlavi, stellvertretender Direktor des SAVAK und Leiter der Imperial Inspectorat Organisation. Nach der Islamischen Revolution wurde er vom Revolutionsrat beauftragt, die Nachfolgeorganisation des SAVAK, den SAVAMA, später umbenannt in VEVAK, aufzubauen und als dessen erster Direktor zu fungieren.

Leben

Hussein wurde im Jahr 1917 als Sohn eines Leutnants der iranischen Armee geboren. Mit acht Jahren besuchte er eine Grundschule, die für Kinder des Militärs auf eine spätere Laufbahn in der Armee vorbereitete. Als Reza Schah entschied, auf dem Palastgelände eine Schulklasse einrichten zu lassen, an dessen Unterricht auch sein Sohn Mohammad Reza teilnehmen sollte, wurde Hussein Fardust als einer der Klassenkameraden für Mohammad Reza ausgewählt. Mohammad Reza und Hussein wurde rasch Freunde, und ab 1931 besuchte Hussein Fardust als enger Schulfreund des jungen Prinzen zusammen mit Mohammad Reza das Schweizer Internat Le Rosey. Der Hof übernahm das Schulgeld und alle weiteren Ausgaben. Nach fünf Jahren kehrten Hussein und Mohammad Reza in den Iran zurück.[1]

Nach seiner Rückkehr in den Iran schrieb sich Hussein Fardust in die Offiziersakademie der iranischen Armee ein und besuchte wiederum dieselbe Klasse wie Mohammad Reza Pahlavi. Das Leben von Hussein Fardust änderte sich vollständig als Mohammad Reza Pahlavi die Nachfolge seines Vaters als Schah antrat. Hussein Fardust genoss, wie Mohammad Reza später bestätigte, sein vollstes Vertrauen. Er habe seine heutige Position allein durch seine Verdienste erworben. [2]

زندگی[ویرایش]

حسین فردوست از دوران کودکی به عنوان دانش آموز دبستان نظام وارد کلاس مخصوصی شد که رضا شاه برای ولیعهدش محمدرضا پهلوی ترتیب داده بود. رضا شاه که تمایل داشت درکنار فرزندش دوست و همبازی درسخوانی باشد، فردوست را مورد توجه خاص قرارداد و او به دربار راه یافت. بدینسان فردوست از کودکی نزدیکترین دوست محمدرضا شاه و محرم اسرار او شد. با عزیمت محمدرضا شاه به سوییس برای تحصیل در کالج له روزه فردوست تنها همکلاسی بود که با او به طور رسمی اعزام شد و طی این سال‌ها همچنان صمیمی‌ترین یار محمدرضا شاه بود. طی این سال‌ها این رابطه متقابل تعمیق یافت و چنان پیوندی پدید شد که گویی فردوست جزء مکملی از شخصیت و زندگی محمدرضا شاه است. با آغاز پادشاهی محمد رضا شاه فردوست همچنان در کنار او بود و این رابطه چنان بود که شاه در کتاب ماموریت برای وطنم تنها کسی را که دوست خود معرفی کرد فردوست بود: «در آن موقع دوست صمیمی من پسری بود به نام حسین فردوست که پدرش ستوان ارتش بود. حسین در دوران تحصیل در سوییس با من همدرس بود و بعد هم با درجه سرهنگی سمت استادی دانشکده افسری را عهده داری می‌کند و فعلاً در گارد شاهنشاهی مشغول انجام وظیفه‌است».

Als 1951 Mohammad Mossadegh Premierminister des Iran wurde war Hussein Fardust einer der ersten, der den Iran auf Anweisung Mossadeghs verlassen musste. Er ging nach Paris und begann ein Studium der Rechtswissenschaft. In Paris wandte sich Fardust an einen iranischen Teppichhändler namens Saberi, um sich Geld für seinen weiteren Aufenthalt in Frankreich zu leihen. Saberi galt als Anlaufstelle für in Frankreich gestrandete Iraner und half großzügig mit Geld aus. Auch Fardust lieh Saberi Geld und freundete sich mit ihm an. Wie sich später herausstellen sollte, arbeitete Saberi für den sowjetischen Geheimdienst KGB. Sollte es der Wahrheit entsprechen, dass Hussein Fardust später für den KGB gearbeitet hat, war es wohl Saberi, der ihn angeworben hat.[3]

فردوست درسال ۱۳۳۸ خورشیدی رییس دفتر اطلاعات ویژه شاه بود که فعالیت‌های مقام‌های مملکتی بخصوص دربار را به شاه گزارش میداد. در سال‌های ۱۳۴۰- ۱۳۵۲ قائم مقام ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) و در سال‌های ۱۳۵۰- ۱۳۵۷ رئیس سازمان بازرسی کل کشور بود. [۱]

Nach dem Sturz Mossadeghs kehrte Fardust in den Iran zurück und nahm wieder seine Position als Vertrauter des Schahs ein. Premierminister Fazlollah Zahedi erhielt einen glaubhaften Bericht des iranischen Militärgeheimdienstes, dass Fardust mit ausländischen Geheimdiensten zusammenarbeite. Zahedi legte den Bericht dem Schah vor, der diesen ärgerlich zurückwies und sich darüber beklagte, dass die Regierung ihm nicht einmal einen einzigen persönlichen Freund gönnen wolle.[3]

فردوست و انقلاب ۱۳۵۷[ویرایش]

رفتار و مواضع ارتشبد فردوست در زمان حوادث سال‌های ۱۳۵۶-۱۳۵۷، که منجر به پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ شد، شایعاتی را درباره وی بر سر زبان‌ها انداخت. فردوست در خاطراتش عملکرد خود علیه حکومت پهلوی در زمان اوجگیری انقلاب را تأیید می‌کند. از جمله، فردوست در صدور اعلامیه بی طرفی ارتش در صبح ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، که منجر به پیروزی نهایی انقلاب شد، نقش تعیین کننده داشت (مراجعه به ویکی‌گفتاورد). در وفاداری او به خاندان پهلوی و همچنین نخست وزیر وقت (بختیار) ابهام هایی وجود دارد. کتاب خاطرات فردوست با نام «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» در دو جلد منتشر شده است. در جلد دوم کتاب، تصاویری از رجال پهلوی مشاهده می‌شود.

Als 1957 der SAVAK gegründet wurde, wurde Hussein Fardust Leiter des Koordinierungsbüros der Geheimdienste Irans (Daftār-e Vijeh (Spezialbüro)). In diesem Büro liefen alle geheimen Berichte ein und wurden von Fardust für den Schah ausgewertet und zusammengefasst. Aus dem Koordinierungsbüro entwickelte sich später ein weiteres Kontrollbüro, die Imperial Inspectorat Organisation, eine knapp 200 Mitarbeiter zählende Organisation, die nur dem Schah Rechenschaft schuldig war, und die die Option hatte, alle Unterlagen und Auskünfte über jede Person einzuholen.[4] Fardust behielt diese Position bis zum Sturz des Schahs.

مرگ[ویرایش]

فردوست پس از انقلاب به صورت پنهان در ایران زندگی می کرد و سرانجام در آبان ۱۳۶۲ در خانه پدری‌اش توسط نیروهای اطلاعاتی دستگیر شد و سرانجام در اردیبهشت ۱۳۶۶ درحالی که ۴ سال در بازداشت به سر می‌برد و به نگارش کتاب خاطرات خود می پرداخت بر اثر سکته قلبی درگذشت و در بهشت زهرا (قطعه ۱۰۸، ردیف ۵۵، شماره ۲۵) به خاک سپرده شد.[۲]

Bis Mitte der siebziger Jahre traf Fardust täglich den Schah, um ihn persönlich über die wichtigsten Details der Geheimdienstberichte zu informieren. Warum Schah Mohammad Reza Pahlavi Hussein Fardust zwei bis drei Jahre vor seinem Sturz nicht mehr persönlich empfangen wollte, ist bis heute unklar. Fardust behielt seine Position, sah sich aber nun gezwungen, dem Schah täglich schriftliche Berichte abzuliefern. Die persönliche Freundschaft, die Mohammad Reza und Hussein so viele Jahre verbunden hatte, war sichtbar zerbrochen.[3] Einige der bedeutendsten Generäle der iranischen Armee arbeiteten für einige Zeit unter der Führung von Hussein Fardust im Daftār-e Vijeh, darunter auch General Abbas Garabagi, der als oberster Befehlshaber der iranischen Teilstreitkräfte fungierte als der Schah im Januar 1979 den Iran verließ, und der mit seiner Entscheidung, den letzten vom Schah vorgeschlagenen und vom Parlament bestätigten Premierminister Schapur Bachtiar gegen den von Chomeini in eigener Machtvollkommenheit parallel zu Bachtiar ernannten Premierminister Mehdī Bāzargān nicht weiter zu unterstützen. Fardust nutzte ganz offensichtlich die letzten Jahre seines Amtes, um enge Verbindungen zu Generälen der iranischen Streitkräfte zu knüpfen, die dem Schah kritisch gegenüberstanden, und die in der ersten Phase der Islamischen Revolution eine entscheidende Rolle bei der Auflösung der alten Machtstrukturen der konstitutionellen Monarchie Irans spielen sollten. Allein die Tatsache, dass die Generäle Hussein Fardust und Abbas Garabagi die Islamische Revolution unbeschadet überlebten, obwohl sie lange Jahre mit dem Schah zusammengearbeitet hatten, gilt für viele als Beleg für ihre Verstrickung in die Islamische Revolution.[3] Als sich im Jahr 1978 die Protestaktionen gegen den Schah intensivierten und Fardust von Offizieren und Politikern angesprochen wurde, endlich etwas zu unternehmen, um Chomeini zu stoppen, erklärte Fardust: "Das ist vollkommen nutzlos, jetzt irgendetwas zu unternehmen. Der Schah hat sich schon vor langer Zeit schuldig gemacht, Recht und Gesetz zu brechen. Es ist höchste Zeit, dass er nun den Preis dafür bezahlt."[5]

جستارهای وابسته[ویرایش]

جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به حسین فردوست در ویکی‌گفتاورد موجود است.

پانویس[ویرایش]

  1. وبگاه موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
  2. حسین فردوست درگذشت

منابع[ویرایش]

Abrahamian, Ervand, Tortured Confessions, (University of California Press, 1999)*

فردوست، حسین. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی. انتشارات اطلاعات ۱۳۷۰ جلد اول صفحه‎های ۱۷ و ۶۲۵.

Den Sturz des Schah überstand Generaloberst Fardust - sein Kapitaltransfer ins Ausland betrug bis Ende 1978 "nur" 12 Millionen DM [6] - indem er rechtzeitig mit dem Revolutionsrat Kontakt aufnahm und sich anwerben ließ. Bis 1985 fand er die Gnade Chomeinis. Ein bzw. zweimal soll Fardust Chomeini vor Attentaten gewarnt und damit sein Leben gerettet haben. Eine Verbindung zu Moskau, angeblich stand er auf der Gehaltsliste des KGB, bedeutete jedoch das Ende seiner Karriere. 1987 starb er angeblich an Herzversagen.

پیوند به بیرون[ویرایش]

Literatur

Einzelnachweise

  1. Abbas Milani: Eminent Persians. Syracuse University Press, 2008, S. 441.
  2. Gérard de Villiers: Der Schah. 1975. Seite 438
  3. a b c d Abbas Milani: Eminent Persians. Syracuse University Press, 2008, S. 442.
  4. Gérard de Villiers: Der Schah. 1975. Seite 420
  5. Abbas Milani: Eminent Persians. Syracuse University Press, 2008, S. 444.
  6. Ulrich Tilgner: Umbruch im Iran. 1979. Seite 178
 Commons: Hossein Fardoust – Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien