حرم شاه عبدالعظیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

مختصات: ۳۵°۳۵′۶٫۰۲″ شمالی ۵۱°۲۶′۹٫۲۳″ شرقی / ۳۵٫۵۸۵۰۰۵۶°شمالی ۵۱٫۴۳۵۸۹۷۲°شرقی / 35.5850056; 51.4358972

حرم شاه عبدالعظیم
Shah Abdul Azim Mosque, near Tehran by Eugène Flandin.jpg
نامحرم شاه عبدالعظیم
کشور ایران
استانتهران
شهرستانری
بخشمرکزی
اطلاعات اثر
نام‌های دیگرقبله تهران
نوع بنامذهبی
کاربریزیارتی
کاربری کنونیزیارتی، سیاسی
دیرینگیدوره صفوی
دورهٔ ساخت اثردوره صفوی، دوره ایلخانی، دوره قاجار
بانی اثرصفویه، قاجار، پهلوی، جمهوری اسلامی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۴۰۶
تاریخ ثبت ملی۱۱ بهمن ۱۳۳۴
اطلاعات بازدید
امکان بازدیددارد
وبگاهabdolazim.com
نمایی از درون آرامگاه
سردر آرامگاه در دوران قاجار
با نشان سلطان صاحبقران، بانی نوسازی بنا
سردر آرامگاه در زمان کنونی
با نشان زمان و شمار آرا رفراندوم جمهوری اسلامی

حرم شاه‌عبدالعظیم (یا عامیانه آن، شابدلعظیم) محل دفن عبدالعظیم حسنی است که در شهر ری (در جنوب تهران) قرار دارد. این آرامگاه مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی - دوره قاجار است. این اثر در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ با شمارهٔ ثبت ۴۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱]

زندگی عبدالعظیم حسنی[ویرایش]

عبدالعظیم حسنی در سال ۱۷۳ قمری (۷۸۹ م)، در زمان موسی کاظم در شهر مدینه زاده شد. پدرش عبدالله و مادرش فاطمه نام داشتند. همسر وی خدیجه دختر قاسم بن حسن بن زید بن حسن مجتبی بود.

عبدالعظیم پس از ورود به شهر ری در سرداب خانه یکی از شیعیان آن شهر به زندگی پنهانی روی می‌آورد و پس از مدتی بیمار می‌شود و در سال ۲۵۲ قمری (۸۶۶ م) در زمان علی النقی از دنیا می‌رود.[نیازمند منبع]

بناها[ویرایش]

بنای نخستین این آرامگاه را محمد پسر زید داعی علوی در نیمه دوم قرن سوم هجری قمری برابر با با قرن نهم میلادی تعمیر اساسی کرد. در گاه اصلی ورودی آن که در شمال آرامگاه قرار دارد به فرمان پادشاهان خاندان بویه و سپس با تلاش مجدالملک قمی ساخته شد.

بنای آرامگاه در بخش پایین چهارگوشی است که هر سوی آن حدود هشت متر است. در بالا مانند همه بناهای سلجوقی برفراز چهارگوشه حرم چهار گوشوار یعنی چهار طاق مورب بنا کرده‌اند و بالاتر از آن یک هشت ضلعی و بر روی آن یک شانزده‌ضلعی ساخته‌اند. روی این شانزده‌ضلعی گنبد اصلی حرم ساخته شده‌است. تمام این بخش‌ها از درون آیینه‌کاری شده‌است. تعمیر و تغییرات اصلی این بخش در زمان شاه‌طهماسب صفوی انجام گرفته‌است. صحن‌ها و ایوان از آثار دوره صفوی می‌باشد. در دوره قاجار تعمیرات و اضافات بسیاری صورت گرفت. پوشش زرین گنبد به فرمان ناصرالدین شاه در سال ۱۲۷۰ هجری قمری برابر با ۱۸۳۵ میلادی انجام گرفته‌است.

آثار تاریخی[ویرایش]

  • تاریخ ساخت صندوق داخل آرامگاه عبدالعظیم ۷۲۵ هجری قمری برابر با ۱۳۳۵ میلادی است.
  • دو لوحه کتیبه چوبی روی یک جفت در چوبی جدید تر نصب شده که تاریخ ساخت لوحه‌ها ۸۴۸ هجری قمری مطابق با ۱۴۴۴ میلادی است.
  • تاریخ ساخت درب بزرگ چوبی بین رواق شمالی و مسجد زنانه ۹۰۴ هجری قمری (برابر با ۱۴۹۸ میلادی) و به سبک دوره تیموری است.

آرامگاه‌های پیرامون[ویرایش]

بسیاری از نامداران ایران در کنار آرامگاه و رواق‌های اطراف، عمدتاً در باغ طوطی، به خاک سپرده شده‌اند. ازجمله: ناصرالدین شاه قاجار (که پس از پیروزی انقلاب اسلامی تخریب گشت)، آیت‌الله سید ابوالقاسم کاشانی، ملا علی کنی و محمد قزوینی، عباس اقبال آشتیانی، شیخ محمد خیابانی، ستار خان، محمدتقی فلسفی و برخی حکام اردلان که از وابستگان پادشاهان قاجار بودند نیز در صحن آرمیده‌اند.

در دوره پهلوی آرامگاهی در جوار این آستان برای رضا شاه پهلوی تدارک دیده شد که به تدریج بسیاری از وابستگان این خاندان در آن جا به خاک سپرده شدند. از جمله: علیرضا پهلوی، سلیمان بهبودی، سپهبد فضل‌الله زاهدی، ارتشبد محمد خاتم، حسن علی منصور. این آرامگاه پس از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ به همراه آرامگاه پنجاه تن از وابستگان رژیم گذشته توسط گروهی به سردستگی صادق خلخالی ویران شد.

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
Shah Abdol-Azim Shrine
شاه عبدالعظیم
Abdolazim3.jpg
Religion
AffiliationShia Islam
ProvinceTehran Province
Location
LocationRey, Iran
MunicipalityRay County
Shah Abdol-Azim Shrine is located in Iran
Shah Abdol-Azim Shrine
Shown within Iran
Geographic coordinates35°35′08″N 51°26′07″E / 35.58556°N 51.43528°E / 35.58556; 51.43528Coordinates: 35°35′08″N 51°26′07″E / 35.58556°N 51.43528°E / 35.58556; 51.43528
Architecture
TypeMosque
Completed9th century

The Shāh Abdol-Azīm Shrine (Persian: شاه عبدالعظیم‎), also known as Shabdolazim,[1][2][3] located in Rey, Iran, contains the tomb of ‘Abdul ‘Adhīm ibn ‘Abdillāh al-Hasanī[4] (aka Shah Abdol Azim). Shah Abdol Azim was a fifth generation descendant of Hasan ibn ‘Alī[4] and a companion of Muhammad al-Taqī.[4] He was entombed here after his death in the 9th century.

Adjacent to the shrine, within the complex, include the mausolea of Imamzadeh Tahir (son of the fourth Shia Imam Sajjad) and Imamzadeh Hamzeh (brother of the eighth Twelver Imām - Imām Reza).

Background

Abdol Azim migrated to Rayy out of persecution[4] and subsequently died there. A piece of paper was found in his pocket outlining his ancestry as being: ‘Abdul ‘Adhīm son of ‘Abdillāh son of ‘Alī son of Husayn son of Zayd son of Hasan ibn ‘Alī.[4] Shah Abdol Azim was sent to Rayy ( Modern day Tehran) by Imam Reza. His journey was full of hardships but he successfully reached there and delivered the message of Imam. He was one of the pious persons of his time. During his journey many spies of Abbasid Caliph Al-Matawakkil tried to capture him but failed. A movie on the life of Shah Abdol Azim Al-Hasani has been made and is available in Persian and Urdu languages.

Inside Shrine

History and design

Courtyard and iwan portal

Ibn Qūlawayh al-Qummī (d. 978 CE) "includes the shrine in his Kāmil al-Ziyārāt, one of the earliest pilgrimage guides for the Shiʿa, which suggests that the tomb of ʿAbd al-Aẓīm was already of some importance by the tenth century."[5][6] The tomb of Abdol-Azim had also come under the patronage of Sunni rulers at times, a notable example being the mausoleum constructed over Abdol-Azim's tomb in the 1090s CE by orders of the Seljuk vizier Majd al-Mulk Asʿad b. Muḥammad b. Mūsā.[7][8][9][10]

The whole construction consists of a portal with a lofty Iwan decorated with mirrors, several courtyards, a golden cupola, two tile minarets, a portico, a sepulcher, and a mosque.

The most historical and portable relic of this holy place, is its costly box which is made of betel-nut wood. On four sides of this precious box, a relief inscription in Nastaliq and Thuluth characters, is carved. The inscription ends with the date 1330 CE, and the name of the maker of the box, i.e., Yahya ibn Muhammad al-Isfahani.

An inlaid door near the mausoleum of Nasser al-Din Shah, (This place used to be called Masjid-i-Holaku, prior to its being turned into a tomb) which bears the date 1450 CE, i.e., the period of Shah-rokh Bahadur Timurid`s reign, constitutes another historical relic of this structure.

Two antique iron doors which are engraved with Kufic inscriptions are to be found in the treasure-house of the (Astaneh), which seem to be the oldest remains of this structure and to belong to the Seljukid period. But, at present, these two doors and the concluding part of their inscriptions bear the date 1538. Further, there is an inlaid door which had formerly been installed in the northern part of the ivan of Imamzadeh Hamzeh.

This door has an inscription in Tulth calligraphy, dated 1512. The cupola of this structure has been built upon the order of Majd al-Mulk radestani Qomi, and later on has been plated with gold. The ivan, portico and portal of the building date from the reign of Shah Tahmasp I (Safavid king). The gold-threaded silk belonging to the Safavid period. The silver-plated sepulcher has been made and installed by the order of Fath Ali Shah Qajar. The mirror-work, paintings and gildings of the structure belong to the 19th century. Reparations are still being carried out in this complex of holy structures. Adjoining this holy tomb, there are some other tombs belonging to the Qajar monarchs, and the Ulamahs (religious scholars) and other personalities.

Notable Burials

Royalties

Political Figures

Scholars

See also

The city

References

  1. ^ Abdol Azim Hasani iribnews.ir
  2. ^ Shrine of Shah Abdol-Azim aparat.com
  3. ^ Shah Abd al-Azim mashreghnews.ir
  4. ^ a b c d e al-Qummi, Ja'far ibn Qūlawayh (2008). "107". Kāmil al-Ziyārāt. trans. Sayyid Mohsen al-Husaini al-Mīlāni. Shiabooks.ca Press. p. 658.
  5. ^ Ibn Qūlawayh al-Qummī, Kāmil al-Ziyārāt (Beirut, 1418/1997), pp. 536-537
  6. ^ https://eprints.soas.ac.uk/17407/1/SI_108_01_1-15.pdf
  7. ^ ʿAbd al-Jalīl b. Abū al-Ḥasan al-Qazwīnī (fl. 1189), Kitāb al-Naqḍ (Tehran, 1371/1952), p. 220
  8. ^ W. Barthold, An Historical Geography of Iran (Princeton, 1984), p. 127
  9. ^ Sheila Blair, The Monumental Inscriptions from Early Islamic Iran and Tran-soxania (Leiden, 1992), p. 185
  10. ^ Leisten, Architektur für Tote, pp. 240-241.