پرش به محتوا

جنگ رعایای آلمان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جنگ دهقانی آلمان
بخشی از جنگ‌های مذهبی اروپا
و اصلاحات پروتستانی
تاریخ۱۵۲۴–۱۵۲۵
موقعیت
برخی مناطق آلمانی‌زبان اروپای مرکزی، در قلمروهای فعلی آلمان، آلزاس، سوئیس و اتریش
نتایج سرکوب شورش و اعدام شرکت‌کنندگان در آن
طرف‌های درگیر
ارتش‌های دهقانی اتحادیه شوابی

مقطعی:
لندگراف‌نشین هسن
شاهزاده‌نشین برانشوایگ-ولفنبوتل
انتخابگرنشین ساکسونی
فرماندهان و رهبران
توماس مونتسر اعدام‌شده
میشائیل گایزمایر
هانس مولر اعدام‌شده
یاکوب رورباخ
وندل هیپلر
فلوریان گایر †
بوناونتورا کورشنر
گئورگ، تروخس فون والدبورگ
فیلیپ هسن
گئورگ وتین
هاینریش برانشوایگ-ولفنبوتل
گوتس فون برلیشینگن
قوا
۳۰۰٬۰۰۰ ۶٬۰۰۰–۸٬۵۰۰
تلفات و خسارات
>۱۰۰٬۰۰۰ کم

جنگ رعایای آلمان یا انقلاب مرد عامی (به آلمانی: Deutscher Bauernkrieg) شورش گسترده و سازمان‌یافته‌ای در مناطق آلمانی‌زبان امپراتوری مقدس روم بود که بین سال‌های ۱۵۲۴ تا ۱۵۲۵ میلادی رخ داد. این قیام که بزرگترین جنبش مردمی اروپا پیش از انقلاب فرانسه محسوب می‌شود، واکنشی به فشارهای اقتصادی فئودالی و الهامات مذهبی ناشی از اصلاحات پروتستانی بود. این جنگ در نهایت با سرکوب خونین معترضان و کشته شدن بیش از ۱۰۰ هزار تن از روستاییان به پایان رسید.[۱]

ریشه‌های اقتصادی و مذهبی قیام

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در اوایل قرن شانزدهم، نظام فئودالی در آلمان تحت فشار شدیدی قرار داشت. اشراف برای جبران هزینه‌های فزاینده خود، مالیات‌های جدیدی وضع کرده و حقوق سنتی روستاییان (مانند حق چرای دام در جنگل‌های مشترک) را سلب کرده بودند. همزمان، آموزه‌های مارتین لوتر درباره «آزادی انسان مسیحی»، تفسیری انقلابی در میان طبقات فرودست پیدا کرد. اگرچه لوتر خود مخالف شورش مسلحانه بود، اما واعظان رادیکالی چون توماس مونتسر با ترکیب مطالبات اجتماعی و مفاهیم کتاب مقدس، مردم را به قیام علیه «حاکمان بیخدا» فراخواندند.[۲]

دوازده ماده و گسترش درگیری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در مارس ۱۵۲۵، نمایندگان روستاییان در شهر مِمینگن گرد هم آمدند و سندی تحت عنوان «دوازده ماده» (Twelve Articles) را تصویب کردند. این سند که اولین بیانیه حقوق بشر در اروپای مدرن محسوب می‌شود، خواستار مواردی چون حق انتخاب کشیش توسط مردم، لغو نظام سرف‌داری (ارباب‌رعیتی) و بازگرداندن زمین‌های مشاع بود. با رد این خواسته‌ها توسط شاهزادگان، شورش از جنوب غرب آلمان به مناطق تورینگن، زاکسن و تیرول گسترش یافت. ارتش‌های روستایی که فاقد آموزش نظامی بودند، در ابتدا موفق شدند چندین قلعه و صومعه را تصرف کنند.[۳]

نبرد فرانکن‌هاوزن و سرکوب نهایی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نقطه اوج و پایان تراژیک قیام در ۱۵ مه ۱۵۲۵ در نبرد فرانکن‌هاوزن رقم خورد. در این نبرد، ارتش متحد شاهزادگان آلمانی به رهبری فیلیپ یکم (هسن) و جورج (زاکسن)، نیروهای نامنظم روستایی به رهبری توماس مونتسر را به کلی درهم کوبیدند. بیش از ۶ هزار روستایی تنها در یک روز قتل‌عام شدند و مونتسر نیز دستگیر و اعدام شد. پیروزی شاهزادگان در این نبرد و درگیری‌های متعاقب آن، نشان‌دهنده برتری تکنولوژی نظامی (به‌ویژه سواره‌نظام سنگین و توپخانه) بر نیروهای مردمی بود.[۴]

پیامدهای تاریخی و اجتماعی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

شکست جنگ رعایا باعث تحکیم قدرت شاهزادگان محلی و تضعیف موقعیت دهقانان برای قرن‌های متمادی شد. از نظر مذهبی، این رویداد باعث شد که مارتین لوتر به طور قطع از جنبش‌های رادیکال فاصله بگیرد و اصلاحات خود را تحت حمایت دولت‌ها (پروتستانیسم دولتی) ادامه دهد. در قرن بیستم، مورخان مارکسیست (به‌ویژه در آلمان شرقی) از این جنگ به عنوان اولین «انقلاب بورژوا-دمکراتیک» تاریخ آلمان یاد کردند که در آن توده‌ها برای عدالت اجتماعی علیه ساختار کهن فئودالی شوریدند.[۵]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ Blickle, Peter. The Revolution of 1525: The German Peasants' War from a New Perspective. Johns Hopkins University Press, 1981. ISBN 978-0-8018-2472-2. p. 165.
  2. ↑ Scott, Tom. The German Peasants' War: A History in Documents. Humanity Books, 1991. ISBN 978-0-391-03681-9. p. 24.
  3. ↑ Stayer, James M. The German Peasants' War and Anabaptist Community of Goods. McGill-Queen's University Press, 1991. ISBN 978-0-7735-0842-2. p. 95.
  4. ↑ Miller, Douglas. Armies of the German Peasants' War 1524–26. Osprey Publishing, 2003. ISBN 978-1-84176-507-5. p. 42.
  5. ↑ Engels, Friedrich. The Peasant War in Germany. International Publishers, 1926. ISBN 978-0-7178-0211-1. p. 110.