جمعیت‌شناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از جمعیت شناسی)
پرش به: ناوبری، جستجو
نقشهٔ کشورها بر اساس جمعیتشان
براورد رشد جمعیت برای قرن بیست و یک

جمعیت‌شناسی یا دموگرافی بخشی از علوم اجتماعی است و مطالعه علمی جمعیت های بزرگ در حال تغییر انسانی است. جمعیت شناسی با حجم جمعیت و ترکیب و توزیع جمعیت سروکار دارد. این دانش به بررسی باروری ، مرگ ومیر و مهاجرت میپردازد. بخش‌هایی از این دانش که امروزه اهمیت بسیاری یافته‌اند عبارتند از انفجار جمعیت، رابطهٔ بین جمعیت و توسعهٔ اقتصادی، اثر تنظیم خانواده، تراکم شهرها، مهاجرت‌های غیرقانونی و غیره.[۱]

افزون بر این‌ها این به مطالعهٔ اندازه، ساختار و توزیع جمعیتها و تغییرات آن‌ها در پاسخ به تولد، مرگ، مهاجرت، و سال‌خوردگی می‌پردازد.

واژه «دموگرافی» را نخستین بار یک نویسنده فرانسوی به نام «آشیل گیارد» در سال 1855 در کتاب «اصول آمار انسانی یا دموگرافی تطبیقی» به کار برد و گفت:

"تاریخ طبیعی و اجتماعی نوع بشر با شناسایی ریاضی درباره جمعیت و حرکات و وضع جسمانی و بدنی و عقلانی و اخلاقی آن در دموگرافی باید مورد بررسی قرار گیرد."[۲]   

جمعیت‌شناسی انسان‌ها معمول‌ترین نوع جمعیت‌شناسی است به طوری که معمولاً منظور از جمعیت‌شناسی همان جمعیت‌شناسی انسانی است. جمعیت‌شناسی می‌تواند برای شناختن کل جمعیت یک جامعه به کار رود یا برای گروه‌های جمعیتی با تعریف خاص مثلاً براساس سطح سواد، مذهب، نژاد، ملیت و غیره. در بین دانشگاهیان جمعیت‌شناسی اغلب به عنوان شاخه‌ای از مردم‌شناسی، اقتصاد، یا جامعه‌شناسی شناخته می‌شود.[۳]

مردم‌شناسی رسمی معمولاً تنها به مطالعهٔ فرایندهای جمعیتی می‌پردازد حال آن‌که در حالت گسترده‌تر این دانش می‌تواند به بررسی فرایندهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست‌شناسی اثرگذار برروی جمعیت‌ها نیز بپردازد.[۴]

جمعیت‌شناسی در کمک به دولت‌ها برای برنامه‌ریزی توسعه و در بازاریابی کاربرد بسیاری دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

کتابها[ویرایش]

  • «فراز و نشیب‌های جمعیت انسان» اثر پل ارلیک - آن ارلیک، ترجمه‌ی آرش حسینیان- نشر اینترنتی 1393 حق تکثیر آزاد- دانلود

پانویس[ویرایش]

  1. دانشنامهٔ بریتانیکا
  2. آشفته تهرانی، امیر. جامعه شناسی و آینده نگری جمعیت ایران. اصفهان: جهاد دانشگاهی اصفهان، 1364. 36. 
  3. جمعیت‌شناسی، ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۰۸
  4. Andrew Hinde Demographic Methods Ch. 1 ISBN 0-340-71892-7