جعفر جبارلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
جعفر جبارلی
Jafar Jabbarly 2.jpg
زاده۲۰ مارس سال ۱۸۹۹
شهرستان خیزی، جمهوری آذربایجان، شوروی
درگذشته۳۱ دسامبر سال ۱۹۳۴
باکو، جمهوری آذربایجان، شوروی
شغلشاعر، نمایشنامه‌نویس

جعفر جبارلی (به ترکی آذربایجانی: Cəfər Cabbarlı) (تولد: ۲۰ مارس سال ۱۸۹۹ شهرستان خیزی آذربایجان - مرگ: ۳۱ دسامبر سال ۱۹۳۴ باکو، آذربایجان شوروی) نمایشنامه‌نویس، شاعر، فیلمنامه‌نویس، مترجم، خبرنگار، بازیگر و خادم هنر افتخاری آذربایجان (سال ۱۹۳۲) می‌باشد.[۱][۲]

زندگی‌نامه[ویرایش]

جعفر جبارلی در دوران جوانی

جعفر جبارلی در ۲۰ مارس سال ۱۸۹۹، در خانواده‌ای فقیر، در شهرستان خیزی که، در فاصلهٔ ۱۱۰ کیلومتری باکو قرار دارد، چشم به جهان گشود. در سال ۱۹۰۳، خانوادهٔ وی به شهر باکو منتقل شده و در بخش بالا شهر معروف به «ملحه داغلی» اقامت گزید. پدرش در باکو کاسبی می‌نمود. پس از فوت پدرش در سال ۱۹۰۴، مادرش خانم «شاه‌بیکه» سرپرست خانوار شد.[۳]

آموزش اولیه[ویرایش]

در ابتدا، جعفر جبارلی برای یادگیری علوم دینی نزد ملای ملحه خود می‌رود. شروع به آموزش دینی و خواندن قرآن از وی می‌نماید. در این دوره که، وی هنوز بچه‌ای ۶–۷ ساله بود، در کنار آموزش در امور مادرش هم به وی کمک می‌کند. پس برای توزیع نان‌هایی را که، مادرش می‌پزد، به فروشگاه‌ها کمک می‌نماید؛ ولی پس از آنکه می‌بیند با این آموزش‌ها نمی‌تواند در زندگی پیشرفت کند، آن را نیمه تمام گذاشته و در سال ۱۹۰۵، وی در «مدرسهٔ هفتم مسلمان و روس» به کلاس یکم پذیرفته می‌شود. مدرسان و نویسندگان برجسته وقت آذربایجانی همچون «سلیمان سانی آخوندف»، «عبدلله شائق»، «رحیم بیگ‌شیخلینسکی»، «علی محمد مصطفی‌اف» از جملهٔ اولین معلمان جعفر جبارلی بودند که، در پیدایش تمایل به ادبیات و نویسندگی در وجود وی نقش بسزایی ایفا نمودند.[۴]

وی تحصیلات اولیهٔ خود را در این مدرسه در سال ۱۹۰۸ پشت سر گذاشته و مدتی بعد در «سومین دبیرستان عالی» در باکو به تحصیل علم استمرار داد. در ۲ آوریل سال ۱۹۱۵، با فارغ‌التحصیل شدن در این دبیرستان، به رشته الکترومکانیک «مکتب پلیتکنیک باکو» قبول شد.

در ۶ مه سال ۱۹۲۰، وی تحصیلات خود را در «مکتب پلیتکنیک باکو» به پایان رسانیده و وارد رشته پزشکی «دانشگاه دولتی آذربایجان» شد؛ ولی به خاطر عدم تمایل به این رشته، با درخواست خود از دانشگاه خارج و وارد رشته تاریخ دانشکده خاورشناسی شد. از ماه سپتامبر سال ۱۹۲۳ برای آشنایی هرچه نزدیک‌تر با صحنه و تاریخ تئاتر شروع به حضور در سخنرانی‌هایی در «مکتر تئاتر ترک باکو» نمود.[۵]

جعفر جبارلی در سن ۳۵ سالگی بر اثر سکتهٔ قلبی چشم به این دنیا فروبسته و در پارک مفاخر باکو تشییع گردید. یک استودیو فیلم‌سازی (آذرفیلم)، یک خیابان و یک ایستگاه مترو در باکو وامدار اسم این هنرمند آذربایجانیآذربایجانی می‌باشد. در ۲۲ مه سال ۱۹۸۵، موزه یادبود جعفر جبارلی در خانه‌ای که، وی زندگی می‌نموده‌است، راه‌اندازی شد.

ادبیات، تئاتر و فیلم[ویرایش]

جعفر جبارلی در دوران نوجوانی خود، شروع به نوشتن شعر نمود که، اشعار اولیه از آنها در روزنامهٔ آذری‌زبان چاپ وقت باکو به نام «حقیقت افکار» در طول سال ۱۹۱۱ به انتشار می‌رسیده‌است. وی در سال‌های متعاقب بیش از بیست نمایش‌نامه، از جمله اشعار، مقالات، داستان‌های کوچک نوشت.[۶]

آثار وی تحت تأثیر تبلیغات شهرت کومونیستی سال‌های ۱۹۲۰ قرار گرفته و موضوعات مقتضی مانند مساوات، کار و زحمت‌کشی، آموزش و پرورش، جهان‌بینی، آزادی زنان، تغییرات فرهنگی و غیره … را تجلیل کرد.[۷]

وی هملت نمایش‌نامهٔ تراژیک اثر ویلیام شکسپیر را در سال ۱۹۲۵ از زبان انگلیسی به ترکی آذربایجانی ترجمه نموده و یک سال بعد آن را تئاتر درام ملی آکادمی دولت آذربایجان به نمایش درآورده‌است.

جعفر جبارلی بنیان‌گذار زمینه فیلمنامه‌نویسی در آذربایجان به‌شمار می‌رود. بر پایهٔ انگیزه‌های دو نمایشنامه‌های وی به‌نام‌های «سویل» و «آلماز» که هر دو در سال ۱۹۲۸ به تحریر درآمده‌بودند، به ترتیب در سال‌های ۱۹۲۹ و ۱۹۳۶ فیلم‌هایی ساخته شدند. سوژه هر دو فیلم بر موضوعاتی نقش زنان در جامعه، ظلم و فشار، مبارزه و در نهایت پیروزی بر روی سنت‌های فرسوده و استوار بر پدرسالاری متمرکز شده‌است.[۸]

منابع[ویرایش]

Jafar Jabbarli
Jafar Jabbarly 2.jpg
Born(1899-03-20)20 March 1899
Xızı, Baku Governorate, Russian Empire (present day Azerbaijan)
Died31 December 1934(1934-12-31) (aged 35)
Baku, Azerbaijan SSR, Soviet Union
OccupationDramaturge, Poet, Screenwriter

Jafar Gafar oglu Jabbarli, (Azerbaijani: Cəfər Cabbarlı, 20 March 1899, Xızı – 31 December 1934, Baku) was an Azerbaijani playwright, poet, director and screenwriter.

Life

After his father's death in 1902, Jabbarli's mother moved to Baku with her four children. In 1915, Jabbarli graduated from high school and studied electromechanics at Baku Polytechnicum for the next 5 years. In 1920 he was admitted to Azerbaijan State University to study applied medicine but due to his lack of interest soon switched to Oriental studies. In 1923, he started attending lectures at a local theatre to fulfill his interest in drama.[1]

Jafar Jabbarli died at the age of 35 of heart failure and was buried at the Alley of Honor. The national film studio, Azerbaijanfilm, a street and a subway station in Baku are named after him.

On 22 May 1985 the museum "Jafar Jabbarli memorial house" was opened. It is located in the house on I. Gutgashinli steet 44 (former G. Sultanov street), where Jafar Jabbarli used to live.[2]

Literature, theatre and film

Jafar Jabbarli started writing poems in his early teenage years and was reported to have had his first poems published in the Azeri newspaper Hagigat-i Afkar in 1911.[1] In the following years, he wrote more than 20 plays, as well as poems, essays, short stories, and articles. His works were very much influenced by the 1920s propaganda of Communist glory and celebrated appropriate themes such as equality, labour, education, cosmopolitanism, emancipation of women, cultural shifts, etc. Jabbarli's major accomplishment in introducing European plays to average Azerbaijanis was translating William Shakespeare's Hamlet into Azeri in 1925 and directing it at the Azerbaijan Drama Theatre a year later.[3]

Jafar Jabbarli is considered the founder of screenwriting in Azerbaijan. Two of his plays, Sevil and Almaz, both written in 1928, were made into films in 1929 and 1936 respectively. Both focused on the theme of the role of women, their oppression, struggle, and ultimately, victory over dated patriarchal traditions.[4][5][6]

See also

References

  1. ^ a b Jafar Jabbarli: Life and First Years of Education (archived)
  2. ^ Jafar Jabbarly: Museum (archived)
  3. ^ Jafar Jabbarli: Translations (archived)
  4. ^ Heyat, Farideh (2002). Azeri Women in Transition: Women in Soviet and Post-Soviet Azerbaijan. Oxon, UK: Routledge. pp. 98–102. ISBN 1136871705.
  5. ^ Jafar Jabbarly: Third period of the writer's creative activity (1928-1934) (archived)
  6. ^ Jafar Jabbarly: Film Activity (archived)]

External links