جایزه البرز
| جایزه البرز | |
|---|---|
 | |
| اهداء برای | تجلیل از مقام علم و فرهنگ و تشویق نخبگان |
| کشور | ایران |
| برگزارکننده | بنیاد فرهنگی البرز |
| نخستین دوره | ۱۳۴۲ |
| وبگاه | |
جایزه البرز که به «نوبل ایرانی» نیز شهرت دارد جایزهای علمی است که هر ساله توسط بنیاد فرهنگی البرز به دانشمندان، پژوهشگران، دانشجویان و دانش‌آموزان برگزیده ایرانی اعطا می‌شود.[۱][۲] این جایزه با هدف تجلیل از مقام علم و فرهنگ و تشویق نخبگان کشور در سال ۱۳۴۲ توسط حسینعلی البرز، کارآفرین و نیکوکار ایرانی، بنیان گذاشته شد.[۳]
تاریخچه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]بنیاد فرهنگی البرز از زمان تأسیس تاکنون نقش مهمی در حمایت از استعدادهای درخشان ایرانی داشته است. این بنیاد علاوه بر اهدای جایزه حسن تحصیل به بیش از ۴۶۵۰ نفر، به بیش از ۳۰۰۰ دانشجو نیز وام‌های تحصیل و اشتغال اعطا کرده است.[۴] طی دهه اخیر، بنیاد البرز با برگزاری همایش‌های ملی و استانی، به ۱۷۸۲ نفر از دانشمندان، مخترعان، دانشجویان و دانش‌آموزان برتر کشور، جایزه البرز را تقدیم کرده است. این جایزه در گذشته با عنوان جایزه بنیاد البرز نیز شناخته می‌شد اما اکنون با نام جایزه البرز معرفی می‌شود.[۵]
مراسم اهدای جایزه البرز همواره با حضور مقامات عالی‌رتبه کشوری برگزار شده است. پیش از انقلاب، نخست‌وزیر و وزرای آموزش عالی و آموزش و پرورش در این مراسم حضور داشتند و پس از انقلاب نیز، وزرا و مسئولین فرهنگی و علمی کشور در این همایش شرکت می‌کنند.[۶][۷]
حسینعلی البرز
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسینعلی البرز (زادهٔ ۱۲۸۵ خورشیدی در تهران - درگذشتهٔ ۱۳۷۷ خورشیدی در کانادا) یک کارآفرین و نیکوکار ایرانی بود. او به دلیل وقف بخش عمده‌ای از ثروت خود در راستای حمایت از علم و فرهنگ، به عنوان چهره ماندگار وقف علمی شناخته می‌شود.[۸]
زندگی و تحصیلات
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]البرز تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در ایران گذراند و در سال ۱۳۰۴ از کالج آمریکایی‌ها (دبیرستان البرز کنونی) دیپلم گرفت. او به زبان‌های انگلیسی و روسی تسلط داشت.[۹]
فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسینعلی البرز در طول حیات خود یکی از ۵۰ کارآفرین برجسته ۱۵۰ سال اخیر ایران محسوب می‌شود. او در زمینه فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی نقش مهمی ایفا کرد و از جمله اعضای اولین هیئت امنای دانشگاه صنعتی شریف (آریامهر سابق) و دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی (مدرسه عالی فنی تهران سابق) بود.[۱۰]
بنیاد فرهنگی البرز و فعالیت‌های خیرخواهانه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسینعلی البرز در سال ۱۳۴۲ با سرمایه‌ای معادل یک بانک خصوصی، بنیاد فرهنگی البرز را تأسیس کرد. هدف اصلی این بنیاد، تشویق و حمایت از نخبگان و دانشجویان مستعد ایرانی بود. او تمامی اموال خود را وقف این بنیاد کرد و شخصاً مدیرعامل آن شد. البرز تا پایان عمر، از دریافت هرگونه حقوق یا مزایایی خودداری کرد و این عمل به عنوان «وقف وجود» شناخته می‌شود.[۱۱]
نوآوری‌ها و وصیت‌نامه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسینعلی البرز مبتکر برخی طرح‌های حمایتی بود که برای اولین بار در ایران اجرا شدند:
- وام شرافتی: این وام دانشجویی بدون نیاز به ضامن و بهره، به دانشجویان ممتاز اعطا می‌شد.
- وام اشتغال: وامی برای کمک به فارغ‌التحصیلان ممتاز جهت راه‌اندازی کسب‌وکار.
- جایزه البرز: او بنیان‌گذار این جایزه است که به «نوبل ایرانی» شهرت دارد و سالانه به دانشمندان، دانشجویان و نخبگان ایرانی اهدا می‌شود.
البرز همچنین در وصیت‌نامه خود، جسدش را برای کالبدشکافی و استفاده در تحقیقات علمی به دانشکده پزشکی دانشگاه تهران اهدا کرد که از آن به عنوان «وقف پیکر» یاد می‌شود.[۱۲]
ویژگی‌های جایزه البرز
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]برخی از ویژگی‌های انحصاری جایزه البرز که به صورت سالانه به برترین های علمی کشور در دو بخش نخبگان و دانش آموزی اهدا می‌شود، عبارتند از:
- با سابقه ترین جایزه علمی ایران با بیش از نیم قرن قدمت [۱۳]
- نخستین جایزه علمی کشور بر مبنای سنت وقف [۱۴]
- جایزهای با هویت مستقل؛ بدون هرگونه وابستگی مادی به دستگاه‌ها و نهادهای حاکمیتی و دولتی
- تنها جایزه غیردولتی و غیرانتفاعی کشور؛ بدون تحمیل هرگونه هزینه‌ای بر شرکت‌کنندگان و منتخبین
- جایزهای با عنوان نوبل ایرانی و قابلیت معرفی در تراز جوایز علمی معتبر جهان
برخی منتخبین
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]تعدادی از منتخبانی نیز که در دهه‌‌های اخیر مفتخر به کسب جایزه البرز شده‌اند، عبارتند از:
- مجتبی شمسی‌پور [۱۵]
- مهدی محقق [۱۶]
- نسرین معظمی
- عباس شفیعی
- رضا ملک‌زاده
- جعفر یاحقی
- محمد دورعلی
- ایمان افتخاری
- رحمت ستوده
- عقیل یوسفی کما
- ناصر سیم‌فروش
- حسن دانایی‌فرد
- مسعود درخشان
- مینو محرز
- علی‌محمد ولوی
- سید حبیب فیروزآبادی
- احمد شعبانی
- کریم مجتهدی [۱۷]
- امیرعلی حمیدیه
- مهران رضائی
- لیلا آزادبخت
- امیررضا خوئی
- امید اخوان
- عبدالجلیل کلانتر هرمزی
- نیما رضایی
- مهدی سهرابی
- بهروز مینایی
- محمدحسین نصر اصفهانی
- حسین بلندی
- سیدعلی ملک حسینی
- شمس‌السادات زاهدی
- رضا خلیلی
- محمدمهدی رستم آبادی [۱۸][۱۹]
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ قرآن، IQNA | خبرگزاری بین المللی (۱۴۰۴-۰۲-۲۱). «جایزه البرز مسئولیت سنگینی بر دوشم گذاشته است». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «انتشار فراخوان جایزه البرز دانش‌آموزی ۱۴۰۴». www.isna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ SNN.IR، خبرگزاری دانشجو | (۱۴۰۳-۱۲-۰۷). «جایزه البرز ۱۴۰۴؛ گامی نوین در حمایت از نخبگان ایرانی داخل و خارج از کشور». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «اهدای نوبل ایرانی به ۵۱ دانش آموز نخبه کشور/ جایزه البرز سال آینده جهانی می‌شود». www.irna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ niafam.com. «شیوه نامه «فراخوان جایزه البرز ۱۴۰۴» (جایزه نوبل ایرانی) ویژه همه استادان، دانشجویان و فناوران». pr.tums.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)[پیوند مرده] - ↑ borna.news (۱۴۰۳/۰۷/۲۰ - ۲۳:۳۰). «شناسایی دانش آموزان نخبه سراسر کشور در جایزه البرز». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ= - ↑ https://www.farhang.gov.ir/fa/news/766688/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF[پیوند مرده]
- ↑ «خَیرِی که پیکرش را هم وقف کرد». www.irna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قهرمان محله | یادگار ماندگار البرز | بنیان‌گذار وقف علمی کشور را بشناسید». همشهری آنلاین. ۲۰۲۳-۰۵-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ فریدون شیرین کام، ایمان فرجی نیام (۱۴۰۰). سرگزشت ۵۰ کنشگر اقتصادی ایران. فرهنگ صبا.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «موقوفه البرز، میراثی ماندگار برای جامعه علمی ایران». www.isna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نیکوکاری که حتی جسدش را وقف کرد». www.irna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ https://cpe.sbu.ac.ir/fa/web/cpe/w/%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87[پیوند مرده]
- ↑ «جایزه علمی البرز بر مبنای سنت حسنه وقف است/اهدای ۸ هزار جایزه نوبل ایرانی در ۶۱ دوره». www.irna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «اعطای عنوان استادممتازی به پروفسور مجتبی شمسی‌پور». دانشکده شیمی. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «در مورد استاد مهدی محقق». کمیسیون ملی یونسکو ایران. ۲۰۲۰-۱۱-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «اعطای جایزه ملی البرز به ۵۹ نخبه کشور». ایسنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «اهدای جایزه ملی البرز به محقق دانشگاه صنعتی اصفهان | پایگاه خبری». news.iut.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۹-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «آپارات - سرویس اشتراک ویدیو». www.aparat.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۹-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)