تیرتاش (گلوگاه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تیرتاش روستایی واقع در دهستان کلباد شرقی و از توابع بخش کلباد در شهرستان گلوگاه می‌باشد.این روستا در شمال ایران ،استان مازندران و مسیر جاده اصلی تهران – مشهد در ناحیه کوهستانی قرار گرفته است که از نظر موقعیت جغرافیایی دقیقاً در ۱۸کیلومتری ازشهرستان بهشهر و در ۶۵ کیلومتری شهرستان گرگان قرار دارد.تیرتاش در ضلع شرقی شهرستان گلوگاه و ضلع غربی آن شهرستان بهشهر و از جنوب به جنگل های سر سبز رشته کوههای البرز و از ناحیه شمال به دریای خزر متصل می باشد .ودر مجاورت روستاهای لمراسک در غرب و سراج محله در شرق در بالای تپه و در دامنه کوه قرار گرفته است.زبان مردم روستا مازندرانی با لهجه(گویش) هزارجریبی نزدیک به لهجه ساروی می باشد.

به دلیل پیشرفتهای اخیر دهستانی که این روستا در آن قرار داشت به همراه روستای لمراسک به بخش کلباد تبدیل شده‌است .

روستاهای تیرتاش و لمراسک به جهت وسعت و جمعیت بالا اخیراً" به بخش کلباد که روستاهای (تیرتاش- لمراسکسراج محلهتیله نوخورشید کلاًریحان آبادولمازوقلعه پایان و مهدیرجه) را تحت پوشش قرار داده،تبدیل شده است .طبق نتایج سرشماری عمومی نفوس ایران در سال ۱۳۹۰، این روستا شامل ۷۵۷ خانوار است که جمعیتی بالغ بر ۲۷۰۱ نفر را در بر می‌گیرد. این جمعیت شامل ۱۳۶۱ نفر مرد و ۱۳۴۰ نفر زن است که از این تعداد ۲۰۸۸ نفر باسواد، و ۶۱۳ نفر بیسواد می‌باشند. ضمناً ۲۵۳ نفر نیز زیر ۶ سال سن دارند.

در علل نامگذاری تیرتاش روایات متعددی موجود است که برخی از آن عبارتند از :

- روایت شده مردم این منطقه بدلیل زندگی در بالای تپه در مقابل هجوم دیگران به وسیله تراش و پرتاب تیر از خود محافظت می کردند. - "تاش"در لهجه مازندران به معنی شبیه و همسان می باشد لذا تیرتاش به معنی شبیه تیر نیز معرفی شده است. - "تیر" به معنی تیره و طایفه + "تاش" به معنی شبیه و همسان که میتوان به مردمی شبیه و همانند از یک قبیله،تیره و طایفه ترجمه نمود.

روستا دارای طایفه و فامیل های متعددی می باشد که بر اساس محله های سکونت خویش قابل دسته بندی هستند.محله های قدیمی تیرتاش عبارتند از: -یهودی محله(خانواده های جعفری، حیدری و ... ساکن این محله هستند) -کامشی محله (خانواده باقری ) بالامحله(خانواده احسانی، جعفری و ... ) -ابراهیم آباد(خانواده ابراهیمی و کاظمی و ...) -پایین محله

مردم روستا عموماً" کشاورز و دامدار هستند.کشت اصلی مردم این روستا برنج و توتون می‌باشد که اولین بار در سال ۱۳۱۶ فردی یونانی به نام آتاناس زافیروپولوس بنا به مأموریت دخانیات ایران و به دستور رضاخان مأموریت یافت، در مورد توسعه کشت توتون و انتخاب مزرعه آزمایشی در استانهای مازندران وگیلان مطالعاتی انجام دهد.ایشان همهٔ مازندران و گیلان را پیمود تا به این منطقه رسید و به علت شباهت آب و هوایی این روستا با کشورش یونان به مسوولین مملکتی وقت اعلام کرد که این منطقه مناسب برای کشت توتون می‌باشد و سپس نخستین مؤسسهٔ پژوهشی کشت و ترویج توتون و تنباکو در این منطقه و به نام روستای تیرتاش ایجاد و با نام خانه زافیرو پولوس آغاز به کار نمود.[۱]،[۲]این خانه در تاریخ ۱۴ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.ساختمان مزرعه ی آزمایشی در سال ١٣١٧ به اتمام رسید و در مهر همان سال توسط رضاخان اولین کشت توتون در این مزرعه صورت گرفت و از آن به بعد رضاخان، به دلیل اهمیتی که برای تحقیقات توتون قائل بود ،از مزرعه دیدن و از کارهای انجام شده و پیشرفت امور محوله بازدید می کرد. این مزرعه بعدها توسعه زیادی پیدا کرد واین گونه به مرکز پژوهشی توتون تیرتاش و اخیراً به انسیتو تحقیقات توتون تیرتاش-ایران تبدیل شد.در دهه ۵٠ ساختمان های قسمت ضمیمه هم مورد استفاده قرار گرفت و آزمایشگاه مجهزی در آن ایجاد شد که تا پایان سال۵۵ کلیه دستگاه های آزمایشگاه نصب و مورد استفاده قرار گرفت. این انسیتو در نوع خود یکی از مدرن ترین مراکز پژوهشی جهان می باشد و تحقیقات وسیعی در زمینه های کشاورزی، تکنولوژی و شیمی توتون و تنباکوانجام می دهد که نتایج آن به تدریج در سطح روستاها پیاده شده و موجب ازدیاد میزان برداشت محصول در هکتار و بهبود کیفیت توتون ایران گردیده است .توتون تیرتاش به عنوان یکی از مرغوبترین توتون های دنیا نیز معروف است. ساختمان قدیمیایستگاه راه آهن تیرتاش مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در نزدیک امامزاده احمد لمراسک واقع شده که این ایستگاه در تاریخ ۱۴ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

از اماکن متبرکه موجود در روستا امامزاده هاشم تیرتاش می باشد که در بالای تپه ای در جنوب روستا قرار دارد.بنای امامزاده هاشم تیرتاش مربوط به دورهتیموریان است و این بنا در تاریخ ۱۴ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این روستا دارای قنات و چشمه‌های آب معدنی زیادی می‌باشد که آب شرب و کشاورزی مردم این روستا و روستاهای اطراف را تأمین می‌کند.که قنات پتوک، بهشهر و قنات کربلائی سلیمان، بهشهر واقع در این روستا را میتوان نام برد.

منابع[ویرایش]

  1. وبسایت شرکت دخانیات ایران،مرکز تحقیقات توتون تیرتاش - پانویس
  2. وبسایت تاریخ لمراسک -محسن صابری لمراسکی - پانویس

پانویس[ویرایش]

الگو:Www.irtobacco.com/Portal/tirtash/default-615.aspx

الگو:Http://lemraski.persianblog.ir/tag/انستیتو تحقیقات توتون ایران- تیرتاش