توکاماک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
داخل چنبرهٔ توکامک TCV در سوئیس

توکامک (به روسی: Токамак) و (به انگلیسی: Tokamak) نام نوعی دستگاه است که کار آن محصورسازی پلاسما است و برای ایجاد تعادل پایدار پلاسما بر مبنای محصورسازی مغناطیسی طراحی شده است.

این سیستم‌ها حاوی پلاسمای دوتریوم-تریتیوم هستند که توسط دو سری میدان مغناطیسی نگهداری می‌شوند، و شکلی مانند چنبره تشکیل می‌دهند.

توکامک یکی از گونه‌های مختلف از دستگاه‌های هم‌جوشی محصورسازی مغناطیسی، و یکی از نامزدها برای تولید کنترل قدرت همجوشی گرما است که بیشترین تحقیق روی آن انجام شده است. در توکامک‌ها از میدان‌های مغناطیسی برای محصور کردن پلاسما استفاده می‌شود زیرا که هیچ مواد جامدی نمی‌تواند درجه حرارت بسیار بالای پلاسما را تحمل کند. استلراتور یک جایگزین برای توکامک است.

توکامک در دههٔ ۱۹۵۰ توسط فیزیکدانان شوروی ایگور یوگنیویچ تام و آندره ساخاروف، با الهام از ایده اولیه از لو آرتسیموویچ اختراع شد. کاربرد توکامک‌ها در نهایت برای دستیابی به تولید انرژی هسته‌ای از طریق روش گداخت هسته‌ای است.

توکامک‌های مشهور[ویرایش]

توکامک‌های زیادی در اقصی نقاط جهان مشغول به فعالیت بوده و هستند. از میان آنان، توکامک‌های مشهور در زیر فهرست بندی شده‌اند.

کنونی[ویرایش]

توکامک KSTAR کره جنوبی

بازنشسته[ویرایش]

آینده[ویرایش]

  • ITER، فرانسه
  • SST-۱، هند،[۶]
  • DEMO، ۲۰۲۴، در صورت موفقیت آمیز بودن ITER

در ایران[ویرایش]

بخش تحقیقات فیزیک اتمی و ملکولی مرکز تحقیقات فیزیک پلاسمای دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، در سال ۱۳۷۳ موفق به راه‌اندازی یک دستگاه توکامک مشتق T-۱ روسی گردید که IR-T۱ نامیده شد. هدف از این توکامک آزمایشی، پیشبرد تحقیقات و مطالعات پیشرفته در زمینه فیزیک پلاسما و همجوشی هسته‌ای عنوان گردید.

توکامک IR-T۱ در زمره توکامک‌های کوچک و با راندمان بالا می‌باشد.

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]