تور هایردال
تور هایردال | |
|---|---|
 هایردال در حدود ۱۹۸۰ | |
| زادهٔ | ۶ اکتبر ۱۹۱۴ لارویک، نروژ |
| درگذشت | ۱۸ آوریل ۲۰۰۲ (۸۷ سال) کولا میچری، ایتالیا |
| محل تحصیل | دانشگاه اسلو |
| همسران |
|
| فرزندان | ۵ |
| جوایز | مدال مانگو پارک (۱۹۵۰) |
| پیشینه علمی | |
| شاخه(ها) | |
| استاد راهنما |
|
تور هایردال (به نروژی: Thor Heyerdahl؛ ۶ اکتبر ۱۹۱۴ – ۱۸ آوریل ۲۰۰۲) ماجراجو، قومنگار و پژوهشگر نروژی بود که پیشینهای در زیستشناسی با گرایش جانورشناسی، گیاهشناسی و جغرافیا داشت. او بیش از همه بهخاطر سفر اکتشافی کن-تیکی در سال ۱۹۴۷ شهرت یافت که طی آن با یک کلک دستساز از چوب بالسا حدود ۸٬۰۰۰ کیلومتر را از آمریکای جنوبی تا مجمعالجزایر توآموتو در اقیانوس آرام پیمود. هدف او از این سفر اثبات امکان مهاجرت دریایی مردمان باستانی آمریکای جنوبی به پلینزی بود؛ هرچند نظریههای فراپخششگرایانهٔ او دربارهٔ فرهنگهای کهن پیش از آغاز سفر نیز از سوی جامعهٔ علمی رد شده بود.
هایردال سفرهای دیگری نیز برای نشاندادن امکان تماس میان تمدنهای دور از هم ترتیب داد؛ از جمله سفر رع ۲ در سال ۱۹۷۰ که طی آن با قایقی از پاپیروس از ساحل غرب آفریقا تا باربادوس دریانوردی کرد. او در سال ۱۹۸۴ به عنوان پژوهشگر دولتی نروژ برگزیده شد. هایردال در ۱۸ آوریل ۲۰۰۲ در کولا میچری ایتالیا درگذشت و دولت نروژ در ۲۶ آوریل همان سال مراسم تشییع رسمی او را در کلیسای جامع اسلو برگزار کرد. در ماه مه ۲۰۱۱ بایگانی تور هایردال به فهرست حافظهٔ جهانی یونسکو افزوده شد.
جوانی و زندگی شخصی
[ویرایش | اشتراکگذاری]تور هایردال در لارویک نروژ زاده شد.[۱] پدرش تور هایردال (۱۸۶۹–۱۹۵۷) صاحب کارخانهٔ آبجوسازی و مادرش آلیسون لینگ (۱۸۷۳–۱۹۶۵) بود. او از کودکی به جانورشناسی علاقهمند بود و در این راه از مادرش الهام میگرفت که دلبستگی ویژهای به نظریهٔ فرگشت چارلز داروین داشت.[۲] هایردال در خانهٔ کودکیاش موزهای کوچک برپا کرد که جاذبهٔ اصلی آن یک افعی معمولی (Vipera berus) بود.[۲]
او جانورشناسی و جغرافیا را در دانشکدهٔ علوم زیستی دانشگاه اسلو خواند.[۲] همزمان بهطور خودآموز فرهنگ و پیشینهٔ پلینزی را بررسی میکرد و از بزرگترین مجموعهٔ خصوصی کتابها و اسناد پلینزیشناسی بهره میگرفت که متعلق به بیارنه کروپلین، بازرگان شراب در اسلو بود.[۲] پس از هفت ترم تحصیل و رایزنی با کارشناسان در برلین، پروژهای با حمایت استادان جانورشناسیاش کریستین بونوویی و یالمار بروک شکل گرفت تا به برخی مجمعالجزایر دورافتادهٔ اقیانوس آرام سفر کند و چگونگی رسیدن جانوران بومی به آن جزیرهها را بررسی نماید.[۲]
هایردال یک روز پیش از حرکت به جزایر مارکیز در سال ۱۹۳۶ با لیو کوشرون-تورپ (۱۹۱۶–۱۹۶۹) ازدواج کرد که در دانشگاه اسلو علم اقتصاد خوانده بود.[۳] این زوج دو پسر به نامهای تور جونیور (۱۹۳۸–۲۰۲۴)[۴] و بیورن (۱۹۴۰–۲۰۲۱)[۵] داشتند. ازدواج آنها اندکی پیش از سفر کن-تیکی در ۱۹۴۷ به جدایی انجامید.[۳]
پس از اشغال نروژ توسط آلمان در جنگ جهانی دوم، هایردال از ۱۹۴۴ در نیروهای آزاد نروژ در استان فینمارک در شمال دور نروژ خدمت کرد.[۶][۷]
در سال ۱۹۴۹ هایردال با ایوون ددکام-سیمونسن (۱۹۲۴–۲۰۰۶) ازدواج کرد و از او سه دختر به نامهای آنت، ماریان و هلنه الیزابت داشت. این ازدواج نیز در ۱۹۷۹ به جدایی انجامید. هایردال در زندگینامهٔ خود مسئولیت جدایی را یکسره بر عهده گرفت و آن را ناشی از دوریهای طولانی از خانه و اختلاف دیدگاه دربارهٔ تربیت فرزندان دانست.[۸]
در سال ۱۹۹۱ هایردال با جکلین بیر (زادهٔ ۱۹۳۲) ازدواج کرد. آنها در تنریفه در جزایر قناری زندگی میکردند و بهشکل فعالی در پروژههای باستانشناختی بهویژه در توکومه در پرو و آزوف مشارکت داشتند.[۹]
فاتو هیوا
[ویرایش | اشتراکگذاری].jpg)
در سال ۱۹۳۶ تور هایردال و همسرش لیو، یک روز پس از ازدواج، راهی جزیرهٔ فاتو هیوا در اقیانوس آرام جنوبی شدند. مأموریت رسمی آنها بررسی پراکنش گونههای جانوری میان جزایر بود، اما هدف واقعیشان «فرار به دریاهای جنوب» و بازنگشتن به خانه بود.[۳] آنها با کمک مالی خانوادههایشان به جزیره رسیدند اما فاقد آذوقه، سلاح و بیسیم بودند. ساکنان تاهیتی که در مسیرشان بود، آنها را ترغیب کردند ماچته و دیگی آشپزی با خود ببرند.[۳]
زوج هایردال در ۱۹۳۷ به درّهٔ اوموآ در فاتو هیوا رسیدند و سپس تصمیم گرفتند از کوهستان مرکزی جزیره گذشته و در درّهٔ نیمهمتروک اویا در سمت شرقی جزیره ساکن شوند.[۳] زندگی در آن شرایط بدوی دشوار بود اما آنها توانستند از زمین ارتزاق کنند و نمونههای جانورشناختی و گیاهشناختی گردآوری و بررسی نمایند. آنها آثار باستانی غیرمعمولی کشف کردند، سنتهای شفاهی بومیان را شنیدند و جهت بادها و جریانهای اقیانوسی را یادداشت نمودند.[۳]
در همین محیط بود که هایردال نخستین بار نظریههایش را دربارهٔ امکان تماس فراقارهای پیش از کلمب میان پلینزیاییها و مردمان آمریکای جنوبی پروراند.[۳] با وجود فضای بهظاهر آرمانی، بیماریهای گرمسیری و دشواریهای دیگر آنها را پس از یک سال به بازگشت واداشت.[۳]
رویدادهای اقامت او در جزایر مارکیز نخست در کتاب På Jakt etter Paradiset («در جستوجوی بهشت»، ۱۹۳۸) گزارش شد که در نروژ منتشر شد اما بهعلت آغاز جنگ جهانی دوم هرگز ترجمه نشد. سالها بعد هایردال گزارش تازهای از این سفر با عنوان «فاتو هیوا» (لندن: جورج آلن و آنوین، ۱۹۷۴) منتشر کرد.[۶]
سفر اکتشافی کن-تیکی
[ویرایش | اشتراکگذاری].jpg)
در سال ۱۹۴۷ هایردال و پنج همراه ماجراجویش از پرو بهسوی مجمعالجزایر توآموتو در پلینزی فرانسه با کلکی حرکت کردند که از چوب بالسا و دیگر مواد بومی ساخته بودند و «کن-تیکی» نامیدند. این سفر از گزارشها و نقاشیهای کهن کلکهای اینکایی توسط فاتحان اسپانیایی و نیز افسانهها و شواهد باستانشناختی مبنی بر تماس میان آمریکای جنوبی و پلینزی الهام گرفته بود.[۱۰] کلک کن-تیکی در ۷ اوت ۱۹۴۷ پس از ۱۰۱ روز و پیمودن نزدیک به ۸٬۰۰۰ کیلومتر به آبسنگ جزیرهٔ راروئیا در توآموتو برخورد کرد.[۱۰]
کتاب هایردال دربارهٔ این سفر به ۷۰ زبان ترجمه شد.[۱۱] فیلم مستند سفر با عنوان «کن-تیکی» جایزهٔ اسکار بهترین فیلم مستند را در سال ۱۹۵۱ برد.[۱۱] نسخهٔ داستانی فیلم نیز در سال ۲۰۱۲ با نام «کن-تیکی» ساخته شد و نامزد اسکار بهترین فیلم خارجیزبان در هشتاد و پنجمین دوره جوایز اسکار و نیز نامزد گلدن گلوب شد.[۱۲][۱۳] این نخستین بار بود که فیلمی نروژی همزمان نامزد اسکار و گلدن گلوب میشد.[۱۴]
سفر به جزیره ایستر
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در سالهای ۱۹۵۵–۱۹۵۶ هایردال سفر باستانشناختی نروژ به جزیره ایستر را سازماندهی کرد. کادر علمی سفر دربرگیرندهٔ آرنه شولسولد، کارلایل اسمیت، ادوین فردون، گونسالو فیگروآ[۱۵] و ویلیام مولوی بود. هایردال و باستانشناسان همراهش چندین ماه را در جزیره سپری کردند و چندین محوطهٔ مهم باستانشناختی را کاوش نمودند. از برجستهترین دستاوردهای پروژه آزمایشهایی در تراشیدن، جابهجایی و برپاداشتن مجسمههای موآی و نیز کاوش در محوطههای اورونگو و پویکه بود.[۱۱] کتاب پرفروش هایردال دربارهٔ این موضوع با عنوان «آکو آکو» به بسیاری از زبانها ترجمه شد.[۱۱]
هایردال در «جزیرهٔ ایستر: رمز حلشده» (رندوم هاوس، ۱۹۸۹) نظریهٔ مفصلتری دربارهٔ پیشینهٔ جزیره ارائه داد. او با همکاری باستانشناس بومی راپانویی، سونیا هائوا کاردینالی، مدعی شد که جزیره نخست از سوی «هانائو اپه» (گوشدرازها) از آمریکای جنوبی سکونت یافته و پلینزیاییهای «هانائو موموکو» (گوشکوتاهها) تنها در اواسط سدهٔ شانزدهم میلادی رسیدهاند.[۱۶]
نظریهٔ خاستگاه پلینزیاییها
[ویرایش | اشتراکگذاری]
پایهٔ سفر کن-تیکی باور هایردال بود که ساکنان نخستین جزیره ایستر و دیگر جزایر پلینزی «مردمان تیکی» بودند؛ نژادی از «مردان سفید ریشدار» که گویا از پرو به دریازده بودند. او آنها را خورشیدپرستانی با پوست روشن، چشمان آبی و موی سرخ یا بور توصیف کرد و ادعا نمود که خاستگاهشان خاورمیانه بوده و پیشتر از اقیانوس اطلس گذشته و تمدنهای بزرگ میانرودان آمریکا را بنیان نهادهاند. بنا بر نظر او شاخهای از این مردم تا حدود ۵۰۰ میلادی به تیاهواناکو رانده شده و به طبقهٔ حاکم امپراتوری اینکا بدل شده و سپس زیر فرمان «کونتیکی ویراکوچا» به اقیانوس آرام وارد شدند.[۱۷][۱۸]
نظریهٔ هایردال دربارهٔ خاستگاه آمریکایی پلینزیاییها شبهعلمی و از نظر نژادی جنجالبرانگیز شمرده میشود و هیچگاه پذیرش دانشمندان را نیافتهاست.[۱۸][۱۷][۱۹][۲۰] شواهد باستانشناختی، زبانشناختی، فرهنگی و ژنتیکی همگی خاستگاه غربی (از جنوب شرقی آسیای جزیرهای) را از راه گسترش آسترونزیایی تأیید میکنند.[۲۱][۲۲][۲۳] شبیهسازی رایانهای در سال ۱۹۷۳ نیز «رانش دریایی» از آمریکای جنوبی را «بسیار بعید» دانست.[۱۹]
سفر دریایی هوکولهآ در ۱۹۷۶ — بازسازی دقیق یک کانوی دوبدنهٔ پلینزیایی — از هاوایی به تاهیتی بر خلاف جهت بادهای غالب، فرضیهٔ «رانش» هایردال را بیش از پیش بیاعتبار ساخت.[۱۹]
سفرهای رع و رع ۲
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در سال ۱۹۶۹ هایردال کوشید نشان دهد که مصریان باستان میتوانستهاند با قایقهای پاپیروسی از اقیانوس اطلس بگذرند. قایق نخست، «رع»، الهامگرفته از نقشبرجستهها و مدلهای مصری بود و به دست قایقسازان قوم بودوما از دریاچهٔ چاد ساخته شد. با وجود آنکه این قایق نزدیک به ۵٬۰۰۰ کیلومتر را پیمود، عیوب طراحی — از جمله نادیدهگرفتن کارکرد طناب پشتی و قوس دم قایق در نقاشیهای مصری — سرانجام به تعطیل سفر انجامید.[۲۴]
هایردال با بهرهگیری از تجربهٔ نخست، ساخت قایق دوم «رع ۲» را به بومیان آیمارای دریاچهٔ تیتیکاکا سپرد. رع ۲ در ۱۷ مه ۱۹۷۰ از صافی در مراکش حرکت کرد و در ۱۲ ژوئیه همان سال به باربادوس رسید و نشان داد که چنین سفری از نظر فنی شدنی است.[۲۴] در طول هر دو سفر، خدمهٔ کشتی به درخواست سازمان ملل متحد نمونههایی از آلودگی دریایی گردآوری کردند که به صدور قطعنامهای از سوی سازمان ملل انجامید.[۲۴]
سفر دجله
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در سال ۱۹۷۷ هایردال — که اکنون ۶۳ ساله بود — با قایقی نیساز به نام «دجله» از قرنه در عراق به دریا زد تا راههای بازرگانی دریایی و تبادل فرهنگی از هزارهٔ سوم پیش از میلاد میان سومر در بینالنهرین و تمدن درّهٔ سند را بررسی کند. سفینهٔ دجله پس از گذر از دهانهٔ رود سند در پاکستان به جیبوتی رسید و حدود پنج ماه در دریا بود. با اینکه سفینه هنوز قابلیت دریانوردی داشت، بهسبب وضعیت نظامی در شاخ آفریقا (جنگ اوگادن) که ورود به دریای سرخ را ناممکن میساخت، هایردال در اعتراض به جنگهای منطقه دستور آتشزدن سفینه را در برابر جیبوتی صادر کرد.[۲۴]
جزایر گالاپاگوس
[ویرایش | اشتراکگذاری]در سالهای ۱۹۵۲–۱۹۵۳ هایردال نخستین سفر باستانشناختی خود را به جزایر گالاپاگوس ترتیب داد. کاوشها نزدیک به دو هزار قطعهٔ سفالی از فرهنگهای مختلف ساحل پرو و اکوادور به دست داد که قدیمیترین آنها متعلق به فرهنگ موچیکا (۳۰۰–۸۰۰ میلادی) و فرهنگ تیاهواناکو (۵۴۰–۹۰۰ میلادی) بود. بر پایهٔ تاریخگذاری این سفالها، جزایر گالاپاگوس باید بیش از هزار سال توسط آمریکایجنوبیها دیدار شده باشند؛ هرچند این یافتهها از سوی جامعهٔ علمی چندان مورد توجه قرار نگرفت.[۲۵]
پژوهشهای واپسین
[ویرایش | اشتراکگذاری]هایردال در دهههای پایانی زندگیاش به پروژههای باستانشناختی متعددی پرداخت. او در مالدیو کاوشهایی انجام داد و مدعی شد ساختارهای پلکانی آنجا ریشهای از تمدن درّهٔ سند دارد.[۹] در سال ۱۹۹۱ اهرام گوئیمار در تنریفه را بررسی کرد و دریافت که سنگچینی آنها تصادفی نیست؛ هرچند نتوانست عمر یا هویت سازندگانشان را تعیین کند.[۲۴] همچنین در توکومه (پرو) پروژهٔ پژوهشی گستردهای را بههمراه باستانشناسان دنیل سندوایس و آلفردو نارواث بهراه انداخت که به ایجاد موزهٔ توکومه انجامید.[۹]
بایگانی هایردال و حافظهٔ جهانی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در ماه مه ۲۰۱۱ بایگانی تور هایردال به فهرست حافظهٔ جهانی یونسکو افزوده شد.[۲۶] این بایگانی دربرگیرندهٔ سالهای ۱۹۳۷ تا ۲۰۰۲ است و شامل مجموعهٔ عکسها، یادداشتهای روزانه، نامههای شخصی، نقشههای سفرهای اکتشافی، جستارها و دستنوشتههای اصلی کتابها میشود. این بایگانی توسط موزهٔ کن-تیکی و کتابخانه ملی نروژ در اسلو نگهداری میشود.[۲۷]
نشانها و افتخارات
[ویرایش | اشتراکگذاری]درگذشت
[ویرایش | اشتراکگذاری]تور هایردال در ۱۸ آوریل ۲۰۰۲ در ۸۷ سالگی بر اثر تومور مغزی در کولا میچری ایتالیا درگذشت. او در آن هنگام عید پاک را با نزدیکترین اعضای خانوادهاش میگذراند. دولت نروژ در ۲۶ آوریل ۲۰۰۲ مراسم تشییع رسمی او را در کلیسای جامع اسلو برگزار کرد و پیکرش در باغ خانهٔ خانوادگیاش در کولا میچری به خاک سپرده شد.[۹][۷]
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 «Thor Heyerdahl». Kon-Tiki Museum. دریافتشده در ۲۸ نوامبر ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4 5 Heyerdahl، Thor (۲۰۰۱). In the Footsteps of Adam: A Memoir. Abacus Books. ص. ۷۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 8 «'Kon-Tiki' and me». The Boston Globe. دریافتشده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Thor Heyerdahl junior er død». NRK. ۲ سپتامبر ۲۰۲۴. دریافتشده در ۵ سپتامبر ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Bjørn "Bamse" Heyerdahl er død». NRK. ۲۴ آوریل ۲۰۲۱. دریافتشده در ۵ سپتامبر ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4 «Obituary: Thor Heyerdahl». The Guardian. ۱۹ آوریل ۲۰۰۲. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «Explorer Thor Heyerdahl dies». BBC. ۱۸ آوریل ۲۰۰۲. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Heyerdahl، Thor (۲۰۰۱). In the Footsteps of Adam. Abacus. ص. ۲۵۴. شابک ۰-۳۴۹-۱۱۲۷۳-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4 5 J. Bjornar Storfjell (۲۰۰۲). «Thor Heyerdahl's Final Projects». Azerbaijan International. ۱۰ (۲): ۲۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «Quick Facts: Comparing the Two Rafts: Kon-Tiki and Tangaroa». Azerbaijan International. ۲۰۰۶. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4 «The Kon-Tiki Museum». Kon-Tiki Museum. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Oscars: Hollywood announces 85th Academy Award nominations». BBC News. ۱۰ ژانویه ۲۰۱۳. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Golden Globe Awards Nominations 2013». Deadline. ۱۳ دسامبر ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Norwegian film "Kon Tiki" nominated for Oscar». The Norway Post. ۱۱ ژانویه ۲۰۱۳. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Gonzalo Figueroa». The Guardian. ۴ سپتامبر ۲۰۰۸. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Moe Varua Rapa Nui, Vol. 12, No. 132, April 2019» (PDF). دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 Victor Melander (۲۰۱۹). «David's Weapon of Mass Destruction: The Reception of Thor Heyerdahl's 'Kon-Tiki Theory'». Bulletin of the History of Archaeology. ۲۹ (۱).
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 Graham E. L. Holton (۲۰۰۴). «Heyerdahl's Kon Tiki Theory and the Denial of the Indigenous Past». Anthropological Forum. ۱۴ (۲): ۱۶۳–۱۸۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 «How the Voyage of the Kon-Tiki Misled the World About Navigating the Pacific». Smithsonian Magazine. ۴ سپتامبر ۲۰۱۴. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «White gods, white researchers, white lies» (PDF). Humanist Forlag. ۲۰۱۹. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۶ مارس ۲۰۲۳. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Science: DNA shows how Thor Heyerdahl got it wrong». The Independent. ۸ ژانویه ۱۹۹۸. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Kon Artist?». Smithsonian Magazine. ژوئیه ۲۰۰۲. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Thor Heyerdahl Dies at 87». The New York Times. ۱۹ آوریل ۲۰۰۲. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4 5 «Amerika im Visier». scinexx. دریافتشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 Kvam، Ragnar (۲۰۰۵). Heyerdahl (Biografie). ص. ۴۳۲–۴۳۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «New collections come to enrich the Memory of the World». UNESCO. دریافتشده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Memory of the World Register Application form» (PDF). UNESCO / Kon-Tiki Museum. دریافتشده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Thor Heyerdahl». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Thor Heyerdahl». در دانشنامهٔ ویکیپدیای فرانسوی، بازبینیشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Thor Heyerdahl». در دانشنامهٔ ویکیپدیای آلمانی ، بازبینیشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «ثور هایردال». در دانشنامهٔ ویکیپدیای عربی ، بازبینیشده در ۲۷ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراکگذاری]- زادگان ۱۹۱۴ (میلادی)
- درگذشتگان ۲۰۰۲ (میلادی)
- کاوشگران اهل نروژ
- تماس با قاره آمریکا پیش از کریستف کلمب
- بیخدایان اهل نروژ
- دانشآموختگان دانشگاه اسلو
- اهالی لارویک
- مستندسازان اهل نروژ
- مردمنگاران اهل نروژ
- همانندسازی سفرهای باستانی
- دریافتکنندگان نشان علم و هنر اتریشی
- تور هایردال
- اعضای فرهنگستان نروژی علوم طبیعی و انسانی
- پرسنل ارتش نروژ در جنگ جهانی دوم
- نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل نروژ