تهم‌رییش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تهم‌رییش آن‌گونه که جووانی پـِلِگرینی، نقاش ایتالیایی او را تصور کرده‌است.
بردن سر کوروش نزد تهم‌رییش، اثر پیتر پل روبنس

تَهم‌رَییش[۱] (با شکل یونانی‌شدهٔ تومیریس) شهبانوی قومی از اقوام ایرانی تبار و ایرانی‌زبان به نام ماساگت‌ها بود که در حدود سال ۵۳۰ پیش از میلاد فرمانروای قوم خود بود. زبان ماساگت‌ها از زبان‌های ایرانی میانه و ایرانی شرقی بوده است. ماساگت‌ها ایرانی‌تبار سکایی بودند که در بخش‌های بزرگی از دلتای سیردریا در آسیای میانه و شمال قفقاز می‌زیستند.[۲]

تهم‌رییش و پسرش اسپَرگَپِش،[۳] که سپهبد سپاه او بود هر دو نام‌های ایرانی دارند.[۲] بخش اول نام تهم‌رییش به معنی دلاور است که در نام‌هایی مانند تهم‌تن و تهماسب نیز دیده می‌شود.[۴]

کوروش هخامنشی در این بخش از شاهنشاهی هخامنشی هفت دژ مرزبانی ساخت که نیرومندترین این دژها به نام کوروش‌کده، توانست برابر اسکندر مقدونی درایستد و دستیابی او به این منطقه را بِپَنامد (جلوگیری کند).[۲]

روایت‌های گوناگونی از مرگ کورش بزرگ آورده‌اند. هرودوت می‌نویسد، راجع به در گذشت کوروش روایات مختلف است اما من گزارشی را که بیشتر در نگاهم درست می‌نماید بازگو می‌کنم؛ هرودوت نوشته است که کوروش هنگام سرکوبی شورش ماساژت‌ها گرفتار شد و سپاه تهم‌رییش توانست وی را بکشد[نیازمند منبع]. ، بروسوس و تروگ پمپه‌ای هم از مرگ کورش در جنگی در همین منطقه آگاهی داده‌اند اما به گفته کتزیاس پزشک هخامنشی کوروش درجنگ زخمی شد و درپاسارگاد درگذشت؛ و کسنوفون گفته کورش در خواب از مرگ خود آگاهی می‌باید و پس از نیایش و سفارش‌هایی به نزدیکان و دوستان و بزرگان کشور به مرگ طبیعی می‌میرد[نیازمند منبع].

پانویس[ویرایش]

  1. Tahm-Rayiš، برای ریشه‌شناسی نام: F. Altheim und R. Stiehl صص. ۱۲۷ تا ۱۲۸.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Cook, J. M. 1983. , p.37
  3. Spargapises
  4. For the etymology see: F. Altheim und R. Stiehl, Geschichte Mittelasiens im Altertum (Berlin, I970).pp. 127-8

منابع[ویرایش]

  • Cook, J. M. 1983. The Persian Empire. London: Dent.
  • F. Altheim und R. Stiehl, Geschichte Mittelasiens im Altertum (Berlin, I970).

پیوند به بیرون[ویرایش]