تهاجم ارتش سرخ به جمهوری دمکراتیک آذربایجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تهاجم ارتش سرخ به جمهوری دمکراتیک آذربایجان
بخشی از جنگ ارمنستان و آذربایجان، جنگ داخلی روسیه
Красная армия в Баку, май 1920 г..jpg
ارتش سرخ در باکو، ماه می ۱۹۲۰
تاریخ ۱۹۲۰
مکان ماورای قفقاز
نتیجه سقوط دولت جمهوری آذربایجان دمکراتیک
تأسیس جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان
طرفین درگیر
 جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه
 جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی
جمهوری دمکراتیک آذربایجان
فرماندهان و رهبران
جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه میخائیل توخاچفسکی
جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه میخائیل لوندوسکی
جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه میخلیل یفرموف
جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی غظنفر موسی بیگف
جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی نریمان نریمانف
جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی چنگیز ایلدیریم
صمد مهماندارف

 

تهاجم ارتش سرخ به آذربایجان, همچنین به عنوان تهاجم شوروی یا اتحاد جماهیر شوروی به آذربایجان معروف است. این عملیات نظامی توسط ارتش ۱۱ روسیه شوروی از ۲۷ مارس تا ۱۱ آوریل ۱۹۲۰ انجام شد و به نصب یک دولت جدید شوروی در جمهوری دمکراتیک آذربایجان در قلمرو سابق امپراتوری روسیه انجامید.

این تهاجم همزمان با قیام ضد دولتی در صحنه محلی آذربایجان توسط بلشویکها در باکو انجام گرفت. این تهاجم منجر به انحلال جمهوری دموکراتیک آذربایجان و استقرار جمهوری آذربایجان شوروی جمهوری سوسیالیستی شد.

زمینه[ویرایش]

در اوایل سال ۱۹۲۰ روسیه شوروی به شدت محتاج نفت باکو بود. در ۱۷ مارس ۱۹۲۰، ولادیمیر لنین با ارسال تلگراف زیر را به شورای نظامی انقلابی در قفقاز نوشت:

ما باید به هر وسیله باکو را بدست بیاوریم ولی در این کار باید از کادرهای محلی استفاده بشود. شرایط برای گرجستان نیز چنین است با این تفاوت که در این کار دقت بیشتری بایستی به خرج داد.[۱]


در ژانویه سال ۱۹۲۰ میخائیل توخاچفسکی وارد به پتروسک ( مخاچقلعه ) شد و همراه و به عنوان فرمانده ارتش سرخ به منطقه قفقاز منصوب شد. در ۲۱ آوریل ۱۹۲۰ توخاچفسکی با صدور بخشنامه زیر برای بخش ۱۱ ارتش سرخ و ناوگان نظامی ولگا-خزر به حمله به باکو اینچنین فرمان داد:

نیروهای اصلی جمهوری آذربایجان در طرف غربی کشور مشغول می باشد. با توجه به اطلاعات ما، نیروی آذربایجان تنها قدرت دفاع جزئی از ایستگاه یامالا-باکو را دارد. لذا:

۱. برای فرمانده ارتش ۱۱: دستور به عبور از مرز جمهوری آذربایجان در تاریخ ۲۷ آوریل و به دست گرفتن کنترل ایالت باکودر یک حمله سریع که عملیات یامالا - باکو به ظرف ۵ روز به این نتیجه برسد. واحدهای سواره نظام باید به کنترل از راه آهن قفقاز اطراف کوردمیرارسال شود

2. هنگامی که ارتش ۱۱ به نزدیکی شبه جزیره آبشرون رسیده باشد، فرمانده ناوگان [خزر] ، ( Raskolnikov)، برای اطمینان از فرود از یک واحد کوچک در اطراف ایستگاهعلت مطمئن شود . این واحد باید از فرمانده ارتش ۱۱ دستور بگیرد. با یک حمله سریع به باکو و با استفاده از تمام ناوگان نفت کش، از هر گونه آسیب به حوزه های نفتی جلوگیری به عمل آورید.[۲]

عملیات نظامی[ویرایش]

به نظر مورخ روسی شیروکوراد ( A. B. Shirokorad) تهاجم اتحاد جماهیر شوروی به جمهوری آذربایجان با استفاده از یک نمایش استاندارد بلشویک بود در قالب زیر: کمیته انقلابی محلی شروع می‌شود و شورش جنبش واقعی یا «مجازی» کارگری درخواست حمایت از ارتش سرخ می کند. این طرح در دهه‌های بعد در طول تهاجم شوروی در مجارستان (۱۹۵۶) و چکسلواکی (۱۹۶۸) مورد استفاده قرار گرفت .

در ۲۸ آوریل ۱۹۲۰ در باکو انقلابی کمیته ثبت درخواست رسمی برای کمک به شوروی نمود. اما یک روز قبل از آن درخواست در واقع ارتش سرخ از جمله لشکر های ۲۶، ۲۸ و ۳۲ بخش تفنگدارن و ۲ بخش از قشون سوارکار (بابیش از ۳۰۰۰۰ سرباز) در حال حمله به خاک جمهوری آذربایجان بودند.

منابع[ویرایش]