تفکر جانبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تفکر جانبی (به انگلیسی: Lateral thinking) روشی است که به فرارفتن از روش خطی و ارسطویی برای یافتن نظرات نو، می‌اندیشد و به شکلی آگاهانه، در جهت تغییر و تحول روش حل مسئله، تلاش می‌کند و کاربرد آن مستلزم پذیرش دیدگاه‌های مختلف نسبت به موضوع است.[۱] روش‌های مختلف تفکر جانبی برای یافتن راه‌های جدید و متفاوت به کار می‌روند و حتی گاهی به طرح نظرات کاملاً غیرمنطقی منجر می‌شود، با این حال جستجوی راه‌های جدید و متعدد، نشانهٔ تمایل به خلاقیت بوده و باعث برانگیختن و سیلان فکر می‌شود.[۲][۳]

این اصطلاح نخستین بار به سال ۱۹۶۷ توسط ادوارد دوبونو مطرح شد.[۴] او به عنوان مثالی برای این نوع استدلال غیر مستقیم، از ماجرای قضاوت سلیمان نام برد، آنجا که سلیمان نزاع دو زن بر سر این که کدام مادر حقیقی کودک است را، به این صورت حل کرد که کودک به دو نیم شود و هر زن یک سهم بردارد، اما در حقیقت می‌خواست با مشاهدهٔ واکنش زنان در مقابل این حکم، قضاوت کند که کدام یک مادر حقیقی کودک است.[۵]

تفکر جانبی و معرفت‌شناسی نوفهمی[ویرایش]

نوفهمی دینی و غیردینی در ادراکات قضیه‌ای ((Propositional Perceptionss)، مسبوق به فهم‌هایی هستند که اگر چه می‌تواند منبع اولیه آن اشراق باشد، اما گذرگاهی مانند تفکر جانبی دارد. زیرا تفکر آلگوریتمی نمی‌تواند به نواندیشی بینجامد. در منطق ارسطویی، بنا به مقتضای کژکارد تعریف جنس و فصلی، ذهن بر مبنای اکتفاء بر یافتن تعریف واحد، کمتر انگیزه برای واکاوای‌های جانبی پیدا می‌کند. براساس دیدگاه کهکشان سانی معرفت و قول به تشکیک مطابقت گزاره‌ها با واقعیت (ضمن حفظ اعتقاد به صدق گزاره) زیرساخت معرفت شناختی مناسبی برای خلاقیت بوجود می‌آید. در این زیر ساخت ذهن می‌تواند مفاهیم و ایده‌ها را با اجراء سازنده در نظر آورد و آن را با سایر دانسته به تعامل وادارد. در حالی که در تفکر الگوریتمی و ارسطویی مواجهه و مبنا قرار گرفتن جنس و فصل منطقی می‌رود که فصل الخطاب تعریف یک پدیده شود. نظریاتی که متوجه نامتناهی بودن فهم و تعریف پدیده‌ها و کشف راه حل‌ها و ایده‌ها هستند؛ زیرساخت‌های مناسب خلاقیت، نوفهمی و نوآوری هستند.[۲][۳]

منابع[ویرایش]

  1. Bono، Edward de. «Lateral Thinking - How can Lateral Thinking help you». بازبینی‌شده در 2017-06-04. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «تعریف تفکر جانبی». بازبینی‌شده در 2017-06-04. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ حمید رجایی. آفرینندگی، تفکر جانبی و باور دینی. چاپ اول. اصفهان: انتشارات شهر من، ۱۳۸۹. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۹۶۰۴۵-۸-۶. 
  4. Bono، Edward de. «The ideas and works of Dr. de Bono». بازبینی‌شده در 2017-06-04. 
  5. Diebold, John (18 November 1968). "Snoopy or the Tiger?". New York Magazine (in English) (New York Media, LLC). p. 61. Retrieved 5 June 2017. 

پیوند به بیرون[ویرایش]